Nga Joe Cash
Diplomati më i lartë i Kinës akuzoi Shtetet e Bashkuara se po sillen si “gjykatës i botës” duke kapur udhëheqësin e Venezuelës, Nikolas Maduro, për ta nxjerrë në gjyq në Nju Jork, ndërsa Pekini më pas u përball me Uashingtonin në Kombet e Bashkuara lidhur me ligjshmërinë e këtij veprimi.
Kina ndjek një politikë mosndërhyrjeje dhe kritikon rregullisht veprimet ushtarake të kryera pa miratimin e Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
“Ne kurrë nuk kemi besuar se ndonjë vend mund të veprojë si polic i botës, as nuk pranojmë që ndonjë shtet të pretendojë se është gjykatësi i botës”, i tha ministri i Jashtëm kinez Wang Yi homologut të tij pakistanez gjatë një takimi në Pekin të dielën, duke iu referuar “zhvillimeve të papritura në Venezuelë” pa përmendur drejtpërdrejt Shtetet e Bashkuara.
“Sovraniteti dhe siguria e të gjitha vendeve duhet të mbrohen plotësisht sipas së drejtës ndërkombëtare”, shtoi Wang, në komentet e tij të para që prej momentit kur pamjet e Maduros 63-vjeçar, me sy të lidhur dhe me pranga në duar, tronditën botën të shtunën.
Maduro u deklarua i pafajshëm për akuzat e trafikut të narkotikëve në një gjykatë të Nju Jorkut të hënën. Vetëm disa blloqe më larg, Këshilli i Sigurimit i OKB-së u mblodh me kërkesë të Kolumbisë – e mbështetur nga Kina dhe Rusia – për të debatuar vendimin e presidentit amerikan Donald Trump për kapjen e tij, një veprim që Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, ka paralajmëruar se mund të krijojë “një precedent të rrezikshëm”.
“Mësimet e historisë japin një paralajmërim të fortë”, tha Sun Lei, i ngarkuari me punë i Misionit të Përhershëm të Kinës në Kombet e Bashkuara. “Mjetet ushtarake nuk janë zgjidhje për problemet dhe përdorimi pa dallim i forcës vetëm do të çojë në kriza edhe më të mëdha.”
Analistët thanë se Kina, ekonomia e dytë më e madhe në botë dhe një partner kryesor tregtar global, do të jetë thelbësore në organizimin e kritikave ndaj veprimeve të Uashingtonit.
“Nuk ka shumë mbështetje materiale që Kina mund t’i ofrojë Venezuelës në këtë moment, por në aspektin retorik, Pekini do të jetë shumë i rëndësishëm kur të udhëheqë përpjekjet në OKB dhe me vende të tjera në zhvillim për të mobilizuar opinionin kundër SHBA-së”, tha Eric Olander, bashkëthemelues i projektit China-Global South.
“Ajo që kemi parë në rastet e Zimbabvesë dhe Iranit, të dyja të sanksionuara nga Perëndimi, është se Kina tregon përkushtimin e saj ndaj këtyre marrëdhënieve përmes tregtisë dhe investimeve, edhe në rrethana të vështira”, shtoi ai.
“Një goditje e madhe për Kinën”
Me Trumpin që kërcënon gjithashtu me veprime ushtarake kundër Kolumbisë dhe Meksikës, dhe që ka deklaruar se regjimi komunist i Kubës “duket sikur është gati të bjerë” vetvetiu, vendet e Amerikës Latine që janë bashkuar me nismën kryesore të presidentit kinez Xi Jinping, Iniciativën Globale të Sigurisë, mund të pyesin tani se si do t’i mbrojë ky pakt nëse vihet realisht në provë.
Xi u bëri thirrje të hënën të gjitha vendeve që t’i përmbahen së drejtës ndërkombëtare dhe parimeve të OKB-së. Ai tha se fuqitë e mëdha duhet të japin shembull, duke mos përmendur drejtpërdrejt SHBA-në apo Venezuelën.
Pekini ka pasur sukses të konsiderueshëm në bindjen e shteteve të Amerikës Latine që të kalojnë njohjen diplomatike nga Tajvani te Kina, me Kosta Rikën, Panamanë, Republikën Dominikane, Salvadorin, Nikaraguan dhe Hondurasin që, gjatë 20 viteve të fundit, janë rreshtuar me ekonominë prej 19 trilionë dollarësh dhe diskursin e saj për partneritet strategjik.
Venezuela e ndryshoi njohjen në vitin 1974, një marrëdhënie që u thellua nën Hugo Chavez-in, ish-ushtarakun socialist që mori pushtetin në vitin 1998 dhe u bë aleati më i afërt i Pekinit në Amerikën Latine, duke e larguar vendin e tij nga Uashingtoni, ndërsa lavdëronte modelin e qeverisjes së Partisë Komuniste Kineze dhe mbikëqyrte rrëshqitjen demokratike brenda vendit.
Marrëdhënia e ngushtë vazhdoi edhe pasi Chavez vdiq në vitin 2013 dhe Maduro u bë udhëheqës, duke regjistruar madje edhe djalin e tij në Universitetin prestigjioz të Pekinit në vitin 2016.
Në këmbim, Pekini derdhi fonde në rafineritë e naftës dhe infrastrukturën e Venezuelës, duke ofruar një litar shpëtimi ekonomik ndërsa SHBA-ja dhe aleatët e saj shtrënguan sanksionet që nga viti 2017. Kina bleu rreth 1.6 miliardë dollarë mallra në vitin 2024, sipas të dhënave të doganave kineze, shifrat e fundit vjetore të plota të disponueshme. Nafta përbënte rreth gjysmën e totalit.
“Ishte një goditje e madhe për Kinën; ne donim të dukeshim si një mik i besueshëm për Venezuelën”, tha një zyrtar i qeverisë kineze i informuar mbi një takim mes Maduros dhe përfaqësuesit të posaçëm të Kinës për çështjet e Amerikës Latine dhe Karaibeve, Qiu Xiaoqi, disa orë para se presidenti venezuelian të kapej./Përshtati në shqip gazeta TemA/ Reuters
