Brukseli po shqyrton një plan të paprecedentë për anëtarësim të pjesshëm të Ukrainës në Bashkimin Evropian, si përgjigje ndaj luftës, presionit rus dhe bllokadave politike brenda vetë BE-së.
Bashkimi Evropian po harton një strategji të re që mund t’i mundësojë Ukrainës hyrje graduale në BE që në vitin 2027, pa pritur përfundimin e plotë të të gjitha reformave. Sipas diplomatëve evropianë dhe zyrtarëve të lartë, kjo qasje synon ta ankorojë Kievin në Evropë dhe ta largojë përfundimisht nga orbita e Moskës.
Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy, ka kërkuar që data 2027 të përfshihet edhe në një marrëveshje të ardhshme paqeje me Rusinë, duke e cilësuar anëtarësimin në BE si garanci sigurie afatgjate për vendin e tij.
Hapi 1: Përgatitja e përshpejtuar e Ukrainës
BE-ja tashmë po e “ngarkon paraprakisht” procesin, duke i ofruar Ukrainës udhëzime joformale për grupet negociuese. Deri tani janë hapur tre nga gjashtë grupet kryesore të reformave, ndërsa pritet që gjatë muajve të ardhshëm të avancohen edhe të tjerat.
Zyrtarët e BE-së theksojnë se nuk do të ketë rrugë të shkurtra, por se procesi do të jetë më fleksibël për shkak të rrethanave të luftës.
Hapi 2: Krijimi i një anëtarësimi “BE-lite”
Një nga idetë kryesore është ajo që në Bruksel quhet jozyrtarisht “zgjerim i kundërt” – ku vendet pranohen fillimisht politikisht dhe më pas fitojnë të drejta të plota në faza.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka prezantuar disa modele alternative për thyerjen e bllokimit aktual të zgjerimit.
Qëllimi është dërgimi i një sinjali të fortë politik jo vetëm për Ukrainën, por edhe për vende si Moldavia dhe Shqipëria.
Hapi 3: Neutralizimi i vetos së Hungarisë
Pengesa kryesore mbetet kryeministri hungarez Viktor Orbán, i cili kundërshton hapur anëtarësimin e Ukrainës.
Brukseli po sheh me shpresë zgjedhjet hungareze të prillit, ku Orbán përballet me një garë të ngushtë. Nëse ai humbet, pritet një ndryshim kursi ndaj Ukrainës.
Hapi 4: Presioni i Donald Trump
Nëse Orbán mbetet në pushtet, BE-ja mund të luajë një kartë tjetër: Donald Trump.
Meqë Trump ka marrëdhënie të afërta me Orbán-in dhe synon një marrëveshje paqeje Ukrainë–Rusi, zyrtarët evropianë shpresojnë se Uashingtoni mund të ushtrojë presion politik mbi Budapestin për të hequr veton.
Hapi 5: Aktivizimi i Nenit 7
Nëse të gjitha përpjekjet dështojnë, BE-ja ka në tavolinë opsionin ekstrem: aktivizimin e Nenit 7, që mund t’i pezullojë Hungarisë të drejtën e votës në çështje kyçe, përfshirë zgjerimin.
Edhe pse ky skenar shihet si i fundit dhe politikisht i ndjeshëm, diplomatët konfirmojnë se ai është realisht i mundshëm nëse Hungaria vazhdon të bllokojë vendimmarrjen evropiane.
