Nga Rachele Rigali
Më 14 mars, Rusia dhe Venezuela shënuan 80-vjetorin e marrëdhënieve diplomatike, duke konfirmuar vitalitetin e një partneriteti afatgjatë që sot po rifiton peshë strategjike. Dy shtete të goditura rëndë nga sanksionet e udhëhequra nga SHBA-të dhe Bashkimi Evropian po rishkruajnë një aleancë të vjetër, të ndërtuar mbi përvojën e përbashkët të izolimit ndërkombëtar dhe mbi nevojën për të anashkaluar presionin perëndimor.
Karakasi dhe Moska: Nga BRSS-ja te Federata Ruse
Marrëdhëniet e para midis Bashkimit Sovjetik (BRSS) dhe Venezuelës datojnë më 3 mars 1945, gjatë presidencës së reformistit Isaías Medina Angarita, i cili synonte modernizimin institucional të vendit dhe një rol më aktiv në rendin ndërkombëtar të pasluftës. Pas grushtit të shtetit të vitit 1952 dhe ardhjes në pushtet të Marcos Pérez Jiménez, Karakasi ndërpreu marrëdhëniet me Moskën, duke u rreshtuar hapur me bllokun antikomunist të SHBA-ve.
Rivendosja e marrëdhënieve ndodhi vetëm në vitet 1970, nën presidentin Rafael Caldera, në kuadër të një politike neutraliteti pragmatik që synonte rihapjen e kanaleve ekonomike, veçanërisht në sektorin e naftës.
Një kthesë vendimtare erdhi me ardhjen në pushtet të Hugo Chávez (1998) dhe Vladimir Putin (2000). Të dy udhëheqësit e panë bashkëpunimin dypalësh si një instrument për të sfiduar unilateralizmin global dhe për të ndërtuar sfera alternative ndikimi. Vizita e Chávezit në Moskë në vitin 2001 shënoi fillimin e një partneriteti strategjik të bazuar në energji, armë dhe koordinim diplomatik në forume si OPEC dhe Kombet e Bashkuara.
Maduro dhe Putini: Trashëgimia Çaviste dhe Forcimi i Aleancës
Pas vdekjes së Chávezit në vitin 2013, Nicolás Maduro mori pushtetin në një klimë të fortë kontestimi ndërkombëtar. Ndërsa SHBA-të dhe BE-ja refuzuan të njohin plotësisht legjitimitetin e tij dhe vendosën sanksione të ashpra, Kremlini u rreshtua menjëherë në mbështetje të Maduros.
Izolimi diplomatik dhe kolapsi ekonomik e shtynë Karakasin drejt një varësie gjithnjë e më të thellë nga Moska. Vizitat e Maduros në Rusi në vitin 2015 — përfshirë pjesëmarrjen në paradën e 9 majit — konsoliduan një aleancë të quajtur shpesh “partneritet mbijetese”, të bazuar në bashkëpunimin energjetik dhe ushtarak. Në këtë fazë u nënshkruan marrëveshje për furnizimin me avionë Su-30, tanke T-72 dhe sisteme Buk-M2, si dhe projekte të përbashkëta në sektorin e naftës midis PDVSA-së, Rosneft dhe Gazprom.
2016–2019: Petrodiplomacia si Armë Gjeopolitike
Nga viti 2016, bashkëpunimi ruso-venezuelian u thellua në një strategji të mirëfilltë petrodiplomacie. Nafta u shndërrua jo vetëm në burim ekonomik, por në instrument politik për të riorientuar aleanca dhe për të anashkaluar sanksionet. Rusia ofroi akses në rrugë alternative tregtare, pagesa në monedha jo-perëndimore dhe skema komplekse tranziti për të maskuar origjinën e naftës venezueliane.
Një figurë kyçe ishte Igor Sechin, drejtues i Rosneft-it dhe një nga njerëzit më të afërt të Putinit, i cili investoi rreth 9 miliardë dollarë në sektorin energjetik venezuelian. Në këtë kontekst, Rosneft veproi si një instrument hibrid: kompani energjie dhe njëkohësisht mjet diplomatik i Kremlinit.
Paralelisht, bashkëpunimi ushtarak u intensifikua me ushtrime të përbashkëta dhe prani simbolike ruse, përfshirë fluturime të bombarduesve strategjikë në territorin venezuelian — një sinjal i qartë drejt Uashingtonit se Moska ishte e gatshme të projektonte fuqi në “oborrin e pasmë” të SHBA-ve.
Diplomacia në Hijen e Kremlinit
Bashkëpunimi institucionalizohet përmes Komisionit Ndërqeveritar të Nivelit të Lartë Rusi-Venezuelë (CIAN), i cili në nëntor 2024 zgjati marrëveshjet dypalëshe deri në vitin 2030. Vizitat e shpeshta të Maduros në Moskë dhe mbështetja ruse në forume shumëpalëshe forcuan mbijetesën ndërkombëtare të regjimit bolivarian.
Megjithatë, marrëdhënia mbetet asimetrike. Putini nuk ka vizituar kurrë zyrtarisht Venezuelën si president, ndërsa Karakasi shërben për Moskën si avanpost gjeopolitik në Amerikën Latine — një pikë presioni simbolik dhe strategjik kundër rendit perëndimor.
Përfundim: Aleancë e Qëndrueshme, Por e Pabarabartë
Boshti ruso-venezuelian përfaqëson një aleancë të ndërtuar mbi nevojë dhe oportunizëm strategjik. Për Karakasin, Moska është mburojë diplomatike dhe ekonomike; për Kremlinin, Venezuela është një levë gjeopolitike në hemisferën perëndimore. Diplomacia e naftës ka qenë katalizatori kryesor i kësaj marrëdhënieje, duke e shndërruar atë në një partneritet të qëndrueshëm, por strukturorisht të pabalancuar — ku “kthetrat e ariut” shtrihen thellë në Amerikën Latine, ndërsa Karakasi mbetet gjithnjë e më i varur nga hija e Kremlinit.
