Presidentja e Komisioni Evropian, Ursula von der Leyen, ka dhënë një paralajmërim të fortë ndaj Donald Trump, duke deklaruar se përgjigjja e Bashkimit Evropian ndaj kërcënimeve amerikane do të jetë “e palëkundur, e bashkuar dhe proporcionale”, ndërsa marrëdhëniet BE–SHBA po kalojnë një nga momentet më të tensionuara të dekadave të fundit.
Në një fjalim të gjerë në Forumi Ekonomik Botëror në Davos, von der Leyen theksoi se sovraniteti i Groenlandës është i panegociueshëm, duke paralajmëruar Uashingtonin që të mos prekë territorin autonom danez.
“Sovraniteti i Groenlandës nuk është objekt negociatash. Evropa do të tregojë solidaritet të plotë me Groenlandën,” deklaroi ajo, duke njoftuar se BE po planifikon një rritje masive të investimeve evropiane në ishull.
Deklarata vjen pasi Trump ka kërcënuar me tarifa ndëshkuese ndaj gjashtë vendeve të BE-së, si dhe ndaj Mbretërisë së Bashkuar dhe Norvegjisë, për shkak të kundërshtimit të tyre ndaj planit amerikan për marrjen e Groenlandës. Presidenti amerikan ka paralajmëruar një tarifë shtesë prej 10% nga 1 shkurti, nëse Evropa nuk “dorëzon” ishullin arktik.
BE e ndarë për përgjigjen, por e bashkuar për vijat e kuqe
Brenda BE-së ka dallime për mënyrën e reagimit. Franca po shtyn për përdorimin e Instrumentit Kundër-Shtyrjes, të njohur si “bazuka tregtare”, që do të kufizonte aksesin e kompanive amerikane në tregun e përbashkët. Ndërkohë, disa kryeqytete të tjera evropiane po kërkojnë përmbajtje dhe dialog.
Megjithatë, von der Leyen dërgoi një mesazh të qartë politik, duke theksuar se “një marrëveshje është një marrëveshje”, në një qortim të nënkuptuar ndaj Trumpit. Ajo i bëri thirrje Uashingtonit të respektojë marrëveshjen tregtare të arritur verën e kaluar në Skoci, e cila vendosi një tavan tarifor prej 15% për shumicën e eksporteve evropiane.
“Kur miqtë shtrëngojnë duart, kjo duhet të thotë diçka,” tha ajo, duke i cilësuar tarifat e reja të propozuara nga Trump si “një gabim”.
“Rendi i vjetër ka vdekur”
Në një nga deklaratat më të forta të fjalimit, von der Leyen pranoi se aleanca transatlantike po rishkruhet rrënjësisht.
“Evropa duhet të përshtatet me arkitekturën e re të sigurisë dhe realitetet me të cilat po përballemi. Rendi i vjetër ka vdekur,” u shpreh ajo.
Si përgjigje ndaj tërheqjes së SHBA-së nga rendi shumëpalësh, von der Leyen prezantoi strategjinë e BE-së për zgjerimin e aleancave globale, duke përmendur marrëveshjen e re tregtare me Mercosur, si dhe negociatat me Meksikën, Indonezinë dhe Indinë.
Ajo konfirmoi se gjatë vizitës së saj të ardhshme në Indi, BE-ja dhe India janë pranë një marrëveshjeje historike tregtare, të cilën e quajti “nëna e të gjitha marrëveshjeve tregtare”.
“Bota ka ndryshuar përgjithmonë. Dhe ne duhet të ndryshojmë me të,” përfundoi von der Leyen.
Mesazhi nga Davosi është i qartë: Evropa nuk po kërkon konflikt, por nuk do të negociojë sovranitetin, as nën presion tarifash. Loja transatlantike ka hyrë në një epokë të re — më të ashpër, më të ftohtë dhe shumë më pak të parashikueshme.
