Sot, në kuadër të Forumi Ekonomik Botëror në Davos, pritet të mbahet ceremonia zyrtare e nënshkrimit të Bordit të Paqes, një strukturë e re ndërkombëtare e propozuar nga presidenti amerikan Donald Trump, me fokus të veçantë fillestar në Gazë dhe zonat e konfliktit.
Ceremonia konsiderohet si një nga momentet më të rëndësishme të këtij procesi diplomatiko-politik, i cili ka shkaktuar debate të forta në skenën ndërkombëtare, si mes aleatëve perëndimorë, ashtu edhe aktorëve të tjerë globalë. Disa liderë botërorë kanë konfirmuar pjesëmarrjen e tyre, ndërsa të tjerë kanë shprehur rezerva dhe skepticizëm për rolin dhe ndikimin e kësaj nisme.
Shqetësime nga OKB-ja dhe reagime ndërkombëtare
Kombet e Bashkuara kanë shprehur shqetësimin se krijimi i Bordit të Paqes mund të minojë mandatin ekzistues të OKB-së në çështjet e paqes, stabilizimit dhe rindërtimit pas konflikteve. Sipas burimeve diplomatike, dilema kryesore lidhet me mbivendosjen e kompetencave dhe autoritetit ndërkombëtar.
Megjithatë, mbështetësit e iniciativës argumentojnë se Bordi i Paqes synon të veprojë si një mekanizëm më fleksibël dhe më i shpejtë, në situata ku proceset tradicionale ndërkombëtare kanë ngecur.
Çfarë është Bordi i Paqes?
Bordi i Paqes do të themelohet si organizatë ndërkombëtare me personalitet juridik, me mision:
-
promovimin e stabilitetit,
-
rivendosjen e qeverisjes së ligjshme,
-
sigurimin e paqes së qëndrueshme në territore të prekura ose të kërcënuara nga konflikti.
Veprimtaria e tij, sipas dokumenteve themeluese, do të zhvillohet në përputhje me të drejtën ndërkombëtare.
Si do të funksionojë?
Struktura drejtuese e Bordit do të përbëhet nga:
-
Kryetari i Bordit, me autoritet të zgjeruar,
-
Bordi i Shteteve Anëtare,
-
Bordi Ekzekutiv.
Vendimet do të merren me shumicë votash, por do të kërkojnë konfirmimin e kryetarit, i cili do të ketë edhe të drejtën e vetos dhe autoritetin përfundimtar interpretues.
Anëtarësimi i shteteve:
-
bëhet me ftesë,
-
ka mandat trevjeçar, me mundësi rinovimi,
-
përjashtim bëjnë shtetet që kontribuojnë mbi 1 miliard dollarë brenda vitit të parë, të cilat nuk i nënshtrohen kufizimit të mandatit.
Bordi nuk ka juridiksion brenda territorit të shteteve anëtare dhe nuk mund t’i detyrojë ato të marrin pjesë në misione pa pëlqimin e tyre të shprehur.
Një hap historik, por i diskutueshëm
Nënshkrimi i sotëm në Davos shihet nga mbështetësit si hap historik drejt një arkitekture të re globale të paqes, ndërsa kritikët paralajmërojnë rreziqe për fragmentimin e rendit ndërkombëtar ekzistues.
Me firmat që pritet të hidhen sot, Bordi i Paqes kalon nga ide politike në realitet institucional – një realitet që pritet të testojë balancat e pushtetit global dhe mënyrën se si ndërtohet paqja në shekullin XXI.
