Acidi urik është një substancë natyrale që krijohet në trup si rezultat i zbërthimit të purinave – komponime që gjenden si në ushqim, ashtu edhe në vetë organizmin. Normalisht, acidi urik kalon në gjak dhe më pas eliminohet përmes veshkave me anë të urinës. Problemet shfaqen kur niveli i tij rritet mbi kufijtë normalë dhe trupi nuk arrin ta largojë në mënyrë efikase.
Në raste të tilla, acidi urik i tepërt mund të formojë kristale që depozitohen në nyje dhe inde, duke shkaktuar inflamacion, dhimbje dhe sëmundje si podagra. Po ashtu, mund të kontribuojë në krijimin e gurëve në veshka dhe të rrisë rrezikun për sëmundje kardiovaskulare.
Acidi urik i ngritur – simptoma që nuk duhen neglizhuar
Në fazat e hershme, niveli i lartë i acidit urik (hiperuricemia) shpesh nuk shfaq simptoma të qarta. Për këtë arsye, shumë qytetarë nuk janë të vetëdijshëm se kanë këtë problem. Me rritjen e mëtejshme të vlerave, mund të shfaqen:
-
dhimbje dhe ënjtje të kyçeve,
-
skuqje dhe ndjesi nxehtësie në nyje,
-
dhimbje të forta, veçanërisht në gishtin e madh të këmbës,
-
probleme me veshkat dhe urinimin.
Faktorët kryesorë që ndikojnë në rritjen e acidit urik janë:
-
konsumimi i shpeshtë i mishit të kuq dhe të brendshmeve,
-
pijet alkoolike, sidomos birra,
-
pijet e gazuara me sheqer,
-
mbipesha dhe sindroma metabolike,
-
predispozita gjenetike dhe funksioni i dëmtuar i veshkave.
Vlerat referuese të acidit urik
Për të ditur nëse acidi urik është brenda kufijve normalë, rekomandohet analiza e gjakut. Vlerat orientuese janë:
-
Burra: 210 – 420 µmol/L (3.5 – 7.0 mg/dl)
-
Gra: 150 – 350 µmol/L (2.5 – 5.7 mg/dl)
-
Fëmijë: 120 – 320 µmol/L (2.0 – 5.5 mg/dl)
Vlerat mbi këta kufij konsiderohen të larta dhe kërkojnë ndryshime në stilin e jetës, dietë të kontrolluar dhe, në disa raste, trajtim mjekësor.
Dieta – çelësi për uljen e acidit urik
Ekspertët e shëndetit theksojnë se dieta luan rol vendimtar në menaxhimin e acidit urik. Ushqimet e rekomanduara përfshijnë:
-
fruta të freskëta (sidomos qershi, luleshtrydhe, boronica, mollë, banane),
-
perime si lakra, brokoli, kungulleshka dhe kastravecat,
-
drithëra të plota,
-
arra dhe fara,
-
konsum të mjaftueshëm të ujit – të paktën 2 litra në ditë.
Ndërkohë, këshillohet të shmangen ose kufizohen:
-
mishi i kuq dhe të brendshmet,
-
peshqit me përmbajtje të lartë purinash (sardele, skumbri),
-
alkooli dhe pijet e gazuara,
-
ushqimet shumë të përpunuara.
Si ta largoni acidin urik nga trupi – këshilla praktike
Përveç dietës, për uljen e acidit urik rekomandohet:
-
pirja e rregullt e ujit dhe çajrave bimorë (kamomil, hithër, luleradhiqe),
-
aktivitet fizik i moderuar dhe i rregullt,
-
ruajtja e peshës trupore brenda normës,
-
shmangia e alkoolit,
-
konsumimi i ushqimeve të pasura me vitaminë C.
Studimet tregojnë se qershitë dhe lëngu i tyre mund të ndihmojnë në uljen e inflamacionit dhe në parandalimin e krizave të podagrës.
Kontrolli i rregullt – parandalim i komplikimeve
Acidi urik është pjesë normale e metabolizmit, por nivelet e larta nuk duhet të injorohen. Kontrolli periodik i gjakut dhe kujdesi ndaj ushqimit janë hapa kyç për parandalimin e komplikimeve serioze shëndetësore.
Qytetarët që kanë histori familjare, mbipeshë apo simptoma të dyshimta, këshillohen të konsultohen me mjekun për vlerësim të mëtejshëm dhe udhëzime të personalizuara.
