Vitiligo është një sëmundje kronike e lëkurës që karakterizohet nga humbja e pigmentit në zona të caktuara të trupit. Ajo shfaqet kur melanocitet – qelizat që prodhojnë melaninën dhe i japin ngjyrë lëkurës – ndalojnë së funksionuari ose shkatërrohen. Si pasojë, në lëkurë paraqiten njolla të bardha ose shumë të çelëta, më së shpeshti në fytyrë, duar, qafë dhe rreth kyçeve.
Edhe pse vitiligo nuk është sëmundje ngjitëse dhe nuk rrezikon jetën, ajo mund të ketë ndikim të madh psikologjik, duke ndikuar në vetëbesim dhe mirëqenie emocionale të personit të prekur.
Cilat janë shkaqet e vitiligos?
Shkaku i saktë ende nuk është sqaruar plotësisht, por mjekët besojnë se vitiligo lidhet kryesisht me:
-
Çrregullime autoimune, ku sistemi imunitar sulmon melanocitet
-
Faktorë gjenetikë, veçanërisht nëse ka raste në familje
-
Stres të fortë psikologjik
-
Djegie nga dielli ose ekspozim të tepruar ndaj rrezeve UV
-
Kontakt me disa kimikate industriale
Simptomat kryesore
-
Njolla të bardha ose shumë të çelëta në lëkurë
-
Humbje e pigmentit në flokë (flokë të bardhë më herët se zakonisht)
-
Ndryshime në ngjyrën e mukozës (gojë, sy)
Vitiligo zakonisht nuk shoqërohet me dhimbje apo kruajtje, por përparimi i saj është i paparashikueshëm: tek disa persona përhapet shpejt, ndërsa tek të tjerë mbetet e qëndrueshme për vite.
Vitiligo dhe ekspozimi në diell
Njollat e vitiligos nuk përmbajnë melaninë, prandaj janë shumë të ndjeshme ndaj diellit. Specialistët këshillojnë:
-
Përdorimin e kremrave mbrojtës me SPF 30 ose më shumë
-
Shmangien e diellit në orët e pikut (11:00–16:00)
-
Veshje mbrojtëse gjatë verës
Ekspozimi i pakontrolluar mund ta përkeqësojë gjendjen dhe të rrisë rrezikun për djegie të lëkurës.
Trajtimi mjekësor i vitiligos
Aktualisht nuk ekziston një kurë përfundimtare për vitiligon, por mjekësia ofron disa forma trajtimi që mund të ndihmojnë në rikthimin e pjesshëm të pigmentit ose në stabilizimin e sëmundjes:
-
Kremra kortikosteroide
-
Imunomodulues lokalë
-
Fototerapi (terapi me dritë UV)
-
Procedura kirurgjikale në raste të veçanta
Trajtimi kërkon durim dhe ndjekje të rregullt mjekësore, pasi rezultatet shfaqen gradualisht.
Qasje natyrale – çfarë mund të ndihmojë?
Metodat natyrale nuk e shërojnë vitiligon, por mund të ndihmojnë në përmirësimin e gjendjes së lëkurës dhe mirëqenies së përgjithshme:
-
Aloe vera – qetëson dhe ushqen lëkurën
-
Vaj mustarde – përdoret tradicionalisht për stimulimin e pigmentimit
-
Shafran Indie (kurkuma) – me veti anti-inflamatore
-
Ushqim i pasur me antioksidantë (fruta, perime jeshile, karrota, boronica)
Recetë popullore (përdorim i jashtëm):
Përzieni shafran Indie me vaj mustarde dhe aplikojeni në zonat e prekura për 15–20 minuta, më pas shpëlajeni me ujë të vakët.
Kujdes:
-
Mund të njollosë lëkurën ose rrobat
-
Bëni test paraprak për alergji
-
Nuk zëvendëson trajtimin mjekësor
Mesazh për qytetarët
Vitiligo është një gjendje që kërkon mirëkuptim, informim dhe kujdes afatgjatë. Edhe pse nuk ka një zgjidhje universale, kombinimi i trajtimit mjekësor, mbrojtjes nga dielli, një stili jetese të shëndetshëm dhe qasjeve natyrale mund të përmirësojë ndjeshëm cilësinë e jetës.
Nëse vëreni ndryshime në pigmentimin e lëkurës, konsultohuni me dermatologun dhe shmangni vetë-trajtimin pa këshillë profesionale. Informimi i saktë është hapi i parë drejt menaxhimit më të mirë të kësaj sëmundjeje.
