Sekretari i Përgjithshëm i NATO, Mark Rutte, është përballur me kritika të ashpra në kryeqytetet evropiane pas deklaratës së tij se Evropa nuk mund të mbrohet pa ndihmën e Shteteve të Bashkuara. Ndërkohë, burime amerikane për Euronews thonë se Rutte “thjesht po e thotë ashtu siç është”.
Gjatë një debati në Parlamenti Evropian, Rutte u shpreh prerë: “Nëse dikush mendon se Evropa mund të mbrohet pa SHBA-në, le të vazhdojë të ëndërrojë. Ju nuk mundeni. Ne nuk mundemi. Kemi nevojë për njëri-tjetrin.”
Reagime të forta në Evropë
Komentet erdhën në një moment delikat për marrëdhëniet transatlantike, veçanërisht pas tensioneve të shkaktuara nga Donald Trump lidhur me Groenlandën. Ligjvënës dhe ekspertë evropianë i quajtën deklaratat e Rutte-s të padrejta dhe nënçmuese, duke theksuar rritjen e buxheteve të mbrojtjes dhe përpjekjet për autonomi strategjike.
Garvan Walsh nga Martens Centre (i afërt me PPE-në) tha se gjuha e Rutte-s “i jep dritë jeshile Trump-it për të ushtruar më shumë presion ndaj aleatëve”. Ndërsa Camille Grand, ish-ndihmëssekretar i përgjithshëm i NATO-s për investimet në mbrojtje, vlerësoi se Evropa ka kapacitete teknike, industriale dhe ushtarake për t’u mbrojtur.
Eurodeputetja franceze Nathalie Loiseau e quajti qëndrimin e Rutte-s “provokim të panevojshëm”, duke sugjeruar se prioriteti i tij ishte të kënaqte Uashingtonin.
“Kontroll realiteti” nga Uashingtoni
Në anën tjetër, burime amerikane theksojnë se vlerësimi i Rutte-s është objektiv. “Evropës do t’i duhet kohë për të ndërtuar kapacitetet e nevojshme. Ende nuk dihet nëse mund ta pengojë Rusinë pa SHBA-në,” tha një zyrtar me bazë në Uashington për Euronews, duke nënvizuar rolin kyç të inteligjencës dhe aftësive bërthamore amerikane.
Ish-ambasadori i SHBA-së në NATO, Kurt Volker, shtoi se Evropa varet thellësisht nga ndarja e inteligjencës amerikane dhe paralajmëroi kundër “fantazive të rrezikshme” për autonomi të plotë të shpejtë.
Në përfundim
Debati nxjerr në pah tensionin mes ambicies evropiane për më shumë përgjegjësi në mbrojtje dhe realitetit aktual të varësisë nga SHBA-ja. Ndërsa Evropa po investon më shumë, pyetja kyçe mbetet: sa shpejt mund ta mbyllë hendekun pa cenuar sigurinë?
