Bashkimi Evropian po hyn në një fazë të re strategjike me projektligjin për Akti i Përshpejtimit Industrial (Industrial Acceleration Act – IAA), i cili synon të riformësojë politikat tregtare dhe industriale të bllokut në një klimë të tensionuar gjeopolitike.
Drafti i publikuar nga Politico sinjalizon një ndryshim të qartë: më shumë mbrojtje për prodhimin evropian dhe kontroll më të rreptë ndaj investimeve të huaja në sektorë strategjikë.
“Prodhuar në BE” dhe partnerët e besueshëm
Në thelb të IAA-së qëndron koncepti i “partnerëve të besueshëm”, që përkthehet në preferencë për vende si Mbretëria e Bashkuar dhe Japonia, ndërsa vendos kufizime më të forta për investimet nga Kina.
Projektligji parashikon kufizime për investimet e huaja direkte nëse një vend kontrollon mbi 40% të prodhimit global në sektorë jetikë si:
-
bateritë
-
automjetet elektrike
-
teknologjitë e energjisë së rinovueshme
Kjo godet drejtpërdrejt pozicionin dominues të Kinës në këto industri.
Balanca mes Francës dhe Gjermanisë
Ursula von der Leyen po përpiqet të gjejë ekuilibrin mes qasjes më proteksioniste të Francës dhe kërkesave të Gjermanisë e Italisë për një hapje më pragmatike ndaj tregjeve të treta.
Giorgia Meloni ka theksuar harmonizimin e qëndrimeve me kancelarin gjerman Friedrich Merz, duke krijuar një bosht Itali–Gjermani në diskutimet mbi konkurrueshmërinë.
Në sfond mbetet shqetësimi se një linjë tepër e ashpër mund të izolojë Francën ose të tensionojë marrëdhëniet me SHBA-në.
Prokurimi publik si armë strategjike
Një element kyç i IAA-së është përdorimi i prokurimit publik për të favorizuar produktet evropiane me cilësi të lartë, në vend të alternativave të subvencionuara nga jashtë.
Von der Leyen ka sinjalizuar qartë se BE duhet të investojë në zhvillimin e brendshëm dhe të reduktojë varësitë strategjike.
Reagimi nga Kina
Dhoma Kineze e Tregtisë në BE ka paralajmëruar se masat e reja mund të lëkundin besimin e investitorëve kinezë dhe të komplikojnë bashkëpunimin industrial.
Kërkesat për partneritet të detyrueshëm me kompani vendase dhe kufizimet në sektorë strategjikë shihen si barriera të reja në tregun evropian.
Çfarë pritet më tej?
Samiti i 19–20 marsit pritet të përcaktojë hapat konkretë për zbatimin e IAA-së. Sfidë mbetet arritja e një qëndrimi të unifikuar mes 27 shteteve anëtare.
Akti i Përshpejtimit Industrial mund të shënojë një epokë të re për ekonominë evropiane, duke e kthyer BE-në drejt një doktrine më strategjike dhe më të mbrojtur. Por suksesi i tij do të varet nga aftësia e Unionit për të kapërcyer ndasitë e brendshme dhe për të vepruar me një zë të vetëm në një botë gjithnjë e më konkurruese.
