Marrëveshja tregtare mes Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës është futur në një fazë pasigurie.
Parlamenti Evropian po shqyrton seriozisht pezullimin e procedurës për miratimin e marrëveshjes së njohur si “Turnberry”, pas zhvillimeve të fundit në SHBA dhe një vendimi të Gjykata Supreme e SHBA.
Sinjal i fortë nga Komisioni për Tregtinë
Kreu i Komisionit për Tregtinë Ndërkombëtare në Parlamentin Evropian, Bernd Lange, paralajmëroi se do të propozojë ngrirjen e procesit legjislativ.
Sipas tij, kushtet mbi të cilat ishte ndërtuar marrëveshja kanë ndryshuar ndjeshëm, veçanërisht pas vendosjes së tarifave të reja nga administrata e presidentit Donald Trump mbi bazën e Seksionit 122 të ligjit amerikan për tregtinë.
Lange theksoi se BE-ja ka nevojë për një analizë të plotë ligjore dhe garanci të qarta nga pala amerikane përpara se marrëveshja të dërgohet për votim. Pa këto elemente, sipas tij, procesi nuk mund të vazhdojë normalisht.
Paralajmërime nga pala amerikane
Tensionet janë shtuar edhe nga deklaratat e ambasadorit amerikan në BE, Andrew Puzder, i cili ka paralajmëruar kundër rregullave të ashtuquajtura “Made in Europe”.
Ai argumenton se preferencat për prodhuesit evropianë bien ndesh me frymën e marrëveshjes së arritur në Skoci dhe do të përbënin, sipas tij, “një gabim të rëndë”.
Ndërkohë, Komisioni Evropian po shqyrton nëse do të përfshijë preferencën evropiane në aktin e ri industrial “Industrial Accelerator Act”. Brenda Kolegjit të Komisionerëve ka ndarje të qarta mbi këtë çështje.
Çfarë është marrëveshja “Turnberry”?
Marrëveshja “Turnberry”, e arritur në korrik 2025, nuk është një marrëveshje klasike e tregtisë së lirë. Ajo përbën një kornizë politike që synon të frenojë përshkallëzimin e tarifave dhe të stabilizojë marrëdhëniet tregtare mes BE-së dhe SHBA-së.
Në thelb, ajo vendos një tavan orientues prej rreth 15% për shumicën e mallrave industriale dhe bujqësore, si dhe ngrin përkohësisht disa masa hakmarrëse. Megjithatë, sektorë të ndjeshëm si çeliku dhe alumini mbeten pjesërisht jashtë kësaj kornize, pasi SHBA i lidh ato me arsye të sigurisë kombëtare.
Marrëveshja ka reduktuar pasigurinë për bizneset, por mbetet e brishtë dhe e varur nga zhvillimet politike.
Çfarë pritet?
Vendimi i Parlamentit Evropian pritet të jetë përcaktues. Pezullimi i procedurës mund të çojë në negociata të reja ose në një përshkallëzim të tensioneve tregtare mes dy anëve të Atlantikut.
Zhvillimet e fundit tregojnë se tarifat doganore po përdoren gjithnjë e më shumë si instrument presioni politik, duke e lënë stabilitetin e marrëdhënieve euroatlantike në një ekuilibër të brishtë.