Nëse shpesh ndiheni të lodhur, nervozë, keni vështirësi me gjumin apo vini re shtim të yndyrës rreth barkut, mund të keni nivele të larta të hormonit të stresit – kortizolit. Shumë persona kërkojnë mënyra si ta ulin kortizolin natyrshëm, por njëkohësisht lind pyetja: kur është e nevojshme të bëhet një test i kortizolit?
Testi i kortizolit është një analizë laboratorike që kryhet përmes gjakut, pështymës ose urinës dhe ndihmon në përcaktimin nëse niveli i këtij hormoni është shumë i lartë apo shumë i ulët.
Çfarë është kortizoli dhe pse ka rëndësi?
Kortizoli është një hormon që prodhohet nga gjëndrat mbiveshkore dhe ka rol kyç në:
-
rregullimin e reagimit ndaj stresit
-
kontrollin e sheqerit në gjak
-
tensionin e gjakut
-
proceset inflamatore
-
metabolizmin
Në nivele normale, kortizoli është i domosdoshëm për funksionimin e trupit. Megjithatë, rritja e tij për një periudhë të gjatë kohore mund të ndikojë negativisht në shëndet, duke çuar në çrregullime hormonale, shtim në peshë, ankth dhe probleme me gjumin.
Si bëhet testi i kortizolit?
Kortizoli mund të matet në tre mënyra kryesore:
Testi i gjakut
Forma më e zakonshme e testimit. Zakonisht kryhet në mëngjes, kur niveli i kortizolit është natyrshëm më i lartë.
Testi i pështymës
Përdoret për të monitoruar luhatjet ditore të hormonit.
Testi i urinës 24-orëshe
Mat prodhimin total të kortizolit gjatë gjithë ditës.
Mjeku vendos se cili test është më i përshtatshëm, bazuar në simptomat dhe historinë shëndetësore të pacientit.
Si ta ulni kortizolin natyrshëm?
Në shumë raste, niveli i kortizolit mund të rregullohet përmes ndryshimeve në stilin e jetës.
1. Gjumi cilësor
Mungesa e gjumit rrit drejtpërdrejt kortizolin. Synoni 7–8 orë gjumë çdo natë.
2. Reduktimi i stresit
Teknika të dobishme përfshijnë:
-
frymëmarrjen e thellë
-
meditimin
-
shëtitjet në natyrë
-
dëgjimin e muzikës relaksuese
Edhe 10–15 minuta në ditë mund të ndihmojnë në uljen e hormonit të stresit.
3. Ushqyerja e balancuar
Ushqime që ndihmojnë në rregullimin e kortizolit:
-
fruta dhe perime të pasura me vitaminë C
-
arra dhe fara
-
drithëra të plota
-
yndyrna të shëndetshme si vaji i ullirit dhe avokado
Rekomandohet të kufizohet sheqeri, kafeina dhe ushqimet e përpunuara.
4. Aktiviteti fizik i moderuar
Ecja, noti dhe joga ndihmojnë në uljen e stresit. Ushtrimet shumë intensive mund të rrisin përkohësisht kortizolin.
5. Çajrat bimorë
Kamomili, çaji jeshil dhe livandoja njihen për efektin e tyre qetësues në sistemin nervor.
Kur duhet të bëni testin?
Nëse simptomat vazhdojnë për një kohë të gjatë – lodhje e vazhdueshme, pagjumësi, rritje peshe, ankth apo ndryshime në presionin e gjakut – konsultimi me mjekun dhe testimi i kortizolit është i rekomanduar.
Të kuptuarit se si ta ulni kortizolin natyrshëm mund të përmirësojë ndjeshëm cilësinë e jetës. Megjithatë, testi i kortizolit mbetet mënyra më e sigurt për të kuptuar gjendjen reale të organizmit dhe për të ndërhyrë në kohë.
