Prodhimi i naftës në Lindjen e Mesme ka pësuar një goditje të fortë si pasojë e konfliktit me Iranin, duke nxitur rritje të menjëhershme të çmimeve në tregjet globale, sipas të dhënave të publikuara nga OPEC.
Rënie drastike e prodhimit në rajon
Sipas raportit, vendet kryesore prodhuese në Gjirin Persik kanë shënuar rënie të ndjeshme gjatë muajit mars. Më i godituri rezulton Iraku, ku prodhimi ka rënë me 61%, nga 4.2 milionë fuçi në ditë në vetëm 1.6 milionë.
Edhe Kuvajti dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë përjetuar ulje të forta, përkatësisht me 53% dhe 44%. Ndërkohë, Arabia Saudite, prodhuesi më i madh i OPEC-ut, ka regjistruar një rënie prej 23%, duke zbritur nga 10.1 në 7.8 milionë fuçi në ditë.
Në total, prodhimi i vendeve të OPEC-ut ka rënë me 27%, nga 28.7 milionë në 20.8 milionë fuçi në ditë.
Ngushtica e Hormuzit në qendër të krizës
Rënia lidhet drejtpërdrejt me bllokimin e eksportit përmes Ngushtica e Hormuzit, një nga arteriet kryesore të furnizimit global me energji.
Sulmet dhe tensionet ushtarake kanë çuar në kolaps të trafikut të tankerëve, duke detyruar vendet e Gjirit të reduktojnë prodhimin pasi nuk mund të eksportojnë normalisht.
Arabia Saudite është detyruar të mbështetet në tubacionin Lindje-Perëndim për të transportuar naftën drejt Detit të Kuq, por edhe ky është dëmtuar nga sulme, duke ulur kapacitetin me rreth 700 mijë fuçi në ditë.
Irani me rënie më të lehtë, por nën presion
Ndryshe nga vendet e tjera, Irani ka pësuar një rënie më të moderuar prej rreth 5%, duke vazhduar eksportet pavarësisht luftës.
Megjithatë, situata pritet të ndryshojë, pasi Donald Trump ka urdhëruar vendosjen e një bllokade detare ndaj porteve iraniane, duke rritur më tej tensionet dhe rrezikun për furnizimin global.
Çmimet e naftës kalojnë kufirin psikologjik
Si pasojë e krizës, çmimet e naftës janë rikthyer mbi nivelin simbolik prej 100 dollarësh për fuçi. Nafta amerikane (WTI) për dorëzim në maj ka kaluar këtë prag, ndërsa Brent ndërkombëtar po tregtohet pranë këtij niveli për muajt në vijim.
Rimëkëmbja kërkon kohë
Sipas autoriteteve të sektorit, rikthimi në nivele normale nuk do të jetë i menjëhershëm. Ekspertët paralajmërojnë se do të duhen disa muaj për stabilizim të plotë, edhe në rast se situata e sigurisë përmirësohet.
Kriza aktuale po dëshmon edhe një herë se tregu global i energjisë mbetet i brishtë dhe i varur nga stabiliteti në Lindjen e Mesme — dhe çdo përshkallëzim i ri mund ta çojë botën drejt një goditjeje të re ekonomike.
