Një projekt strategjik për ndërtimin e një gazsjellësi në Bosnjë dhe Hercegovinë, i mbështetur nga Shtetet e Bashkuara, po ngre shqetësime serioze në Bashkimin Evropian, për shkak të mënyrës së realizimit dhe ndikimit që mund të ketë në procesin e integrimit evropian të vendit.
Projekti i njohur si Interkonjeksioni Jugor synon të lidhë Bosnjën me një terminal të gazit natyror të lëngshëm në Kroaci, duke i mundësuar kështu diversifikimin e burimeve të energjisë dhe uljen e varësisë nga gazi rus. Megjithatë, pavarësisht rëndësisë strategjike, mënyra e përzgjedhjes së investitorit ka shkaktuar reagime kritike nga Brukseli.
Autoritetet boshnjake kanë miratuar një ligj që cakton drejtpërdrejt kompaninë amerikane “AAFS Infrastructure and Energy” si investitore të projektit, pa një proces të hapur dhe konkurrues. Kjo ka ngritur dyshime për transparencën dhe përputhshmërinë me rregullat e BE-së për prokurimin publik dhe tregun energjetik.
Përfaqësues të BE-së kanë theksuar se ndonëse mbështesin përpjekjet për të reduktuar varësinë nga energjia ruse, projektet e tilla duhet të respektojnë standardet evropiane dhe detyrimet që rrjedhin nga Traktati i Komunitetit të Energjisë. Në të kundërt, mund të vihet në rrezik progresi i Bosnjës drejt anëtarësimit.
Shqetësime janë ngritur edhe nga organizatat e shoqërisë civile, të cilat paralajmërojnë se përzgjedhja e një kompanie të sapoformuar dhe pa përvojë në ndërtimin e tubacioneve mund të krijojë precedent të rrezikshëm dhe të favorizojë interesa private mbi ato publike.
Ndërkohë, procesi i integrimit të Bosnjës në BE mbetet i brishtë dhe i ngadalshëm. Vendi, i cili ka status kandidati që nga viti 2022, përballet me sfida të vazhdueshme në përmbushjen e reformave dhe standardeve të kërkuara. Nëse këto probleme vazhdojnë, Bosnja rrezikon të humbasë edhe fonde të konsiderueshme financiare nga BE, të cilat janë të lidhura drejtpërdrejt me progresin në reforma.
Kjo situatë e vendos Bosnjën përballë një dileme të qartë: ndjekjen e interesave afatshkurtra energjetike apo respektimin e rregullave që mundësojnë integrimin e plotë në familjen evropiane.
