Arrestimi i fundit i shqiptarit Ervin Mata në Brazil ka rikthyer në qendër të vëmendjes praninë dhe ndikimin në rritje të rrjeteve kriminale ballkanike në Amerikën Latine. Sipas raportimeve dhe hetimeve ndërkombëtare, figura nga Shqipëria, Serbia dhe Mali i Zi po luajnë rol të rëndësishëm në trafikun e kokainës, pastrimin e parave dhe ndërtimin e lidhjeve me grupet kriminale latino-amerikane.
Në dallim nga organizatat tradicionale kriminale të Amerikës Latine, të cilat zakonisht kontrollojnë territore përmes strukturave të forta hierarkike dhe përdorimit të dhunës, grupet ballkanike kanë ndërtuar një model më fleksibël dhe më pak të ekspozuar. Ato veprojnë kryesisht si ndërmjetës, koordinatorë dhe menaxherë të logjistikës, duke lidhur prodhuesit e kokainës në Amerikën e Jugut me tregjet fitimprurëse në Evropë.
Emisarët e kokainës
Më 26 prill, Ervin Mata u arrestua pranë São Paulo-s në Brazil, nën dyshimet se shërbente si urë lidhëse mes furnizuesve të kokainës në Amerikën e Jugut dhe blerësve evropianë. Autoritetet dyshojnë se ai vepronte në emër të një organizate kriminale ballkanike që koordinonte dërgesat e drogës drejt porteve në Spanjë dhe Gjermani.
Një nga figurat më të njohura të këtij modeli kriminal ishte Dritan Rexhepi, i konsideruar nga autoritetet si një ndër personazhet kyçe të rrjeteve shqiptare të trafikut ndërkombëtar të drogës. I lidhur me organizatën “Kompania Bello”, Rexhepi u arrestua në Ekuador në vitin 2014, por sipas hetimeve, ai vazhdoi të koordinojë aktivitetet kriminale edhe nga burgu.
Po ashtu, hetime të ndryshme kanë përmendur edhe “Klanin Farruku”, një organizatë kriminale shqiptare e dyshuar për koordinimin e trafikut të kokainës mes Ekuadorit dhe Spanjës. Sipas raportimeve, përfaqësues të këtij grupi kishin ndërtuar lidhje të drejtpërdrejta me grupet lokale në Amerikën Latine.
Trafikantë të pavarur dhe kompani fasadë
Jo të gjithë pjesëtarët e rrjeteve kriminale ballkanike veprojnë nën strukturat e organizatave të mëdha. Disa kanë ndërtuar rrjete të pavarura, duke përdorur biznese të ligjshme si mbulesë për aktivitetet e tyre.
Një nga rastet më të njohura është ai i Dritan Gjikës, një shqiptar që u vendos në Ekuador dhe fitoi shtetësinë e këtij vendi. Sipas hetuesve, ai ngriti kompani eksporti, kryesisht në sektorin e bananeve, të cilat dyshohet se përdoreshin për fshehjen dhe transportimin e kokainës drejt Evropës.
Autoritetet pretendojnë se Gjika kishte krijuar marrëdhënie të drejtpërdrejta me prodhuesit kolumbianë dhe me grupet që kontrollonin portet dhe magazinat e drogës në Ekuador. Ai u arrestua në Abu Dhabi gjatë vitit 2025 dhe po përballet me procedura ekstradimi.
Ekspertë të pastrimit të parave
Përveç trafikut të drogës, rrjetet ballkanike dyshohet se kanë zhvilluar mekanizma të sofistikuar për pastrimin e fitimeve të paligjshme.
Hetimet tregojnë se këto grupe përdorin kompani fasadë, investime në pasuri të paluajtshme, kazino, restorante dhe biznese të tjera për legalizimin e të ardhurave të krijuara nga trafiku i kokainës.
Sipas prokurorëve ekuadorianë, rrjeti i Dritan Gjikës dyshohet se ka pastruar mbi 31 milionë dollarë mes viteve 2015–2024 përmes sistemit financiar të Ekuadorit.
Po ashtu, autoritetet amerikane kanë vendosur sanksione ndaj individëve dhe kompanive të lidhura me një familje shqiptare të dyshuar për përfshirje në skema të pastrimit të parave në bashkëpunim me Kartelin Sinaloa në Meksikë.
Strukturë e decentralizuar, sfidë për autoritetet
Ekspertët vlerësojnë se pikërisht modeli i decentralizuar i funksionimit i ka bërë këto rrjete më të vështira për t’u identifikuar dhe goditur. Ndryshe nga organizatat tradicionale kriminale, ato mbështeten në lidhje familjare, aleanca të përkohshme dhe kontakte të drejtpërdrejta me prodhuesit dhe grupet lokale.
Ky transformim ka bërë që aktorët ballkanikë të shndërrohen në një hallkë kyçe të zinxhirit global të trafikut të kokainës, duke lidhur prodhimin në Amerikën Latine me tregjet e mëdha të konsumit në Evropë. Burimi:Insight Crime