Lufta e nisur pas sulmit të Hamasit ndaj Izraelit në tetor 2023 ka ndryshuar jo vetëm dinamikat e sigurisë në Lindjen e Mesme, por edhe marrëdhëniet e Izraelit me vendet e Ballkanit. Sipas një analize të Radios Evropa e Lirë, nevoja për furnizim me armë, partneritete strategjike dhe bashkëpunim në fushën e sigurisë ka afruar Izraelin me disa shtete të rajonit.
Serbia, partner kyç në furnizimin me armë
Eksperti i sigurisë Kobi Michael nga Instituti për Studime të Sigurisë Kombëtare në Tel Aviv thotë se Izraeli u përball me mungesë municionesh në fazat e para të luftës dhe nisi të ndërtojë rrugë alternative furnizimi.
Sipas tij, Serbia është shndërruar në një partner të rëndësishëm strategjik, krahas Indisë, duke i siguruar Izraelit municione dhe pajisje ushtarake. Ai vlerëson se kjo nuk është vetëm një marrëdhënie tregtare, por pjesë e një strategjie afatgjatë për të diversifikuar burimet e furnizimit në rast krizash.
Megjithëse autoritetet serbe nuk publikojnë të dhëna zyrtare për eksportet e armëve që nga viti 2022, raportime të mëhershme kanë dokumentuar fluturime transporti ndërmjet Beogradit dhe Tel Avivit.
Marrëdhëniet me SHBA-në ndikojnë në politikën rajonale
Analistët vlerësojnë se afrimi i Serbisë me Izraelin lidhet edhe me përpjekjet për të ruajtur marrëdhënie të mira me Shtetet e Bashkuara.
Ndërkohë, Shqipëria vazhdon të mbështesë partneritetin me Izraelin, kryesisht në kuadër të aleancës së saj strategjike me SHBA-në. Marrëdhëniet mes Tiranës dhe Teheranit janë përkeqësuar vitet e fundit pas sulmeve kibernetike që autoritetet shqiptare ia atribuuan Iranit.
Serbia vazhdon politikën e balancimit
Ndryshe nga Shqipëria, Serbia ka vazhduar të mbajë marrëdhënie edhe me Iranin. Analiza kujton se Beogradi dërgoi përfaqësues në ceremoninë mortore të liderit suprem iranian, ndërsa njëkohësisht ruan bashkëpunimin me Izraelin.
Sipas analistëve, kjo tregon përpjekjen e Serbisë për të ruajtur lidhje me aktorë të ndryshëm ndërkombëtarë, pavarësisht tensioneve mes tyre.
Bosnja dhe Hercegovina dhe sinjalet diplomatike
Analiza ndalet edhe te vizita e anëtares së Presidencës së Bosnje dhe Hercegovinës, Željka Cvijanović, në Jerusalem, ku ajo u prit me flamurin e Republikës Sërpska dhe jo me flamurin shtetëror të Bosnjës.
Sipas ekspertëve, ky gjest kishte simbolikë politike, por nuk konsiderohet si ndryshim i politikës zyrtare të Izraelit ndaj Bosnje dhe Hercegovinës.
Pretendimet për ndikim në Slloveni
Në analizë përmendet edhe hetimi në Slloveni lidhur me aktivitetet e dyshuara të kompanisë izraelite të inteligjencës private Black Cube, e cila akuzohet se mund të ketë tentuar të ndikojë në procesin zgjedhor përmes incizimeve të fshehta dhe identiteteve të rreme.
Autoritetet sllovene kanë konfirmuar se po zhvillojnë hetime, ndërsa kompania mohon çdo veprim të paligjshëm. Deri tani nuk ka përfundime zyrtare që provojnë ndërhyrje në rezultatet e zgjedhjeve.
Ballkani në mes të rivaliteteve globale
Sipas analistëve të cituar nga Radio Evropa e Lirë, Ballkani po bëhet gjithnjë e më shumë pjesë e rivaliteteve gjeopolitike mes fuqive të mëdha. Bashkëpunimi në mbrojtje, teknologji, energji dhe siguri po fiton rëndësi, ndërsa vendet e rajonit përballen me sfidën e balancimit të interesave të ndryshme ndërkombëtare.
Ata vlerësojnë se zhvillimet në Lindjen e Mesme do të vazhdojnë të kenë ndikim edhe në politikën dhe marrëdhëniet diplomatike të Ballkanit në vitet e ardhshme.Burimi REL.
