Lufta e zgjatur mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit po ndryshon ekuilibrat e sigurisë në Lindjen e Mesme, duke shtyrë vendet e Gjirit të forcojnë bashkëpunimin ushtarak dhe të kërkojnë aleanca të reja përballë kërcënimeve në rritje.
Sipas analistëve, sulmet me raketa dhe dronë kanë nxjerrë në pah dobësitë e sistemeve ekzistuese të mbrojtjes, duke bërë që shtetet e rajonit të rishikojnë strategjitë e tyre të sigurisë.
Pakistani fiton rol kyç
Pakistani po shfaqet si një aktor gjithnjë e më i rëndësishëm, duke ndërmjetësuar kontaktet diplomatike mes Teheranit dhe Uashingtonit, ndërsa njëkohësisht po zgjeron bashkëpunimin ushtarak me vendet arabe.
Kuvajti ka ratifikuar një marrëveshje mbrojtjeje me Pakistanin, e cila parashikon trajnime ushtarake, shkëmbim personeli dhe bashkëpunim në fushën e inteligjencës.
Ndërkohë, Arabia Saudite ka nënshkruar më herët një marrëveshje strategjike me Pakistanin, e cila përfshin edhe një klauzolë të mbrojtjes së ndërsjellë, të ngjashme me nenin 5 të NATO-s.
Sipas zyrtarëve pakistanezë, po shqyrtohet edhe një marrëveshje trepalëshe e mbrojtjes mes Pakistanit, Arabisë Saudite dhe Turqisë.
Aleanca të reja rajonale
Pas përshkallëzimit të konfliktit SHBA-Iran, vendet e ashtuquajtura R4 – Pakistani, Arabia Saudite, Egjipti dhe Turqia – kanë intensifikuar konsultimet për koordinimin e politikave të sigurisë.
Në të njëjtën kohë, Turqia ka zgjeruar bashkëpunimin ushtarak me Egjiptin dhe Arabinë Saudite, duke zhvilluar projekte të përbashkëta në industrinë e mbrojtjes dhe teknologjinë ajrore.
Vendet e Gjirit kërkojnë më shumë pavarësi
Ekspertët vlerësojnë se shtetet e Gjirit kanë humbur një pjesë të besimit në arkitekturën tradicionale të sigurisë të udhëhequr nga SHBA-ja, pasi sulmet iraniane me raketa dhe dronë treguan se edhe bazat amerikane nuk janë të paprekshme.
Ish-senatori pakistanez dhe analisti i mbrojtjes, Mushahid Hussain Sayed, tha se vendet e rajonit po rishikojnë strategjitë e tyre të sigurisë, ndërsa Pakistani është kthyer në një urë lidhëse mes SHBA-së, Iranit, Kinës dhe vendeve arabe.
Edhe analisti Alex Vatanka, nga Instituti i Lindjes së Mesme në Uashington, vlerëson se partneritetet e reja nuk po krijojnë blloqe të qarta ushtarake, por rrjete bashkëpunimi që u japin shteteve më shumë fleksibilitet diplomatik, edhe pse krizat bëhen më të ndërlikuara për t’u menaxhuar.
India dhe Emiratet në një tjetër bosht
Ndërkohë, India po forcon marrëdhëniet strategjike me Izraelin dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, duke krijuar një bosht paralel ndikimi në rajon.
Analistët theksojnë se zgjerimi i rolit të Pakistanit në Lindjen e Mesme mund të ndikojë edhe në rivalitetin afatgjatë me Indinë, ndërsa vendet e Gjirit po synojnë të ndërtojnë kapacitete më të pavarura mbrojtëse, pa u mbështetur plotësisht tek fuqitë e jashtme.
Zhvillimet e fundit tregojnë se arkitektura e sigurisë në Lindjen e Mesme po hyn në një fazë të re, ku aleancat tradicionale po zëvendësohen gradualisht nga partneritete më fleksibile dhe bashkëpunime shumëpalëshe.
