Administrata e presidentit amerikan Donald Trump ka prezantuar një valë të re tarifash tregtare ndaj dhjetëra vendeve, duke argumentuar se ato nuk luftojnë mjaftueshëm importin e produkteve të prodhuara me punë të detyruar. Vendimi ka hapur debat të gjerë ndërkombëtar, pasi shumë analistë besojnë se pas arsyetimit për të drejtat e njeriut fshihet një strategji e re për të mbrojtur politikat tregtare të SHBA-së.
Sipas administratës amerikane, masat e reja prekin 60 ekonomi, përfshirë Bashkimin Evropian, Kinën, Japoninë, Korenë e Jugut, Zvicrën dhe dhjetëra vende të tjera. Tarifat hynë në fuqi më 24 korrik dhe mbulojnë mbi 99 për qind të importeve në Shtetet e Bashkuara.
Si ndahen tarifat?
Shtetet që kanë ndërmarrë masa ose janë zotuar të kufizojnë importin e produkteve të lidhura me punën e detyruar, si Mbretëria e Bashkuar, India, Pakistani dhe Argjentina, do t’i nënshtrohen tarifës prej 10 për qind.
Për Bashkimin Evropian, Japoninë, Tajvanin, Korenë e Jugut dhe Zvicrën tarifat do të jenë 10 ose 12.5 për qind, varësisht nga produkti.
Ndërkohë, Kina, Rusia, shumica e vendeve të Lindjes së Mesme, Australia, Zelanda e Re dhe një pjesë e madhe e Amerikës Latine do të përballen me tarifën më të lartë prej 12.5 për qind.
Nga këto masa përjashtohen çeliku, alumini, automobilat, avionët civilë, mineralet e rralla dhe produktet që mbulohen nga Marrëveshja SHBA–Meksikë–Kanada.
Pse u përdor argumenti i “punës së detyruar”?
Përfaqësuesi Tregtar i SHBA-së (USTR) argumenton se produktet e prodhuara me punë të detyruar krijojnë konkurrencë të pandershme ndaj punëtorëve amerikanë dhe se kjo praktikë vazhdon të jetë e përhapur në shumë pjesë të botës.
Megjithatë, shumë ekspertë besojnë se arsyeja kryesore është juridike. Pas vendimit të Gjykatës Supreme të SHBA-së, e cila kufizoi përdorimin e kompetencave emergjente të presidentit për vendosjen e tarifave, administrata Trump është mbështetur në Nenin 301 të Aktit të Tregtisë së vitit 1974, një bazë ligjore që konsiderohet më e fortë dhe më e vështirë për t’u rrëzuar në gjykatë.
A ka Bashkimi Evropian problem me punën e detyruar?
Ekspertët theksojnë se puna e detyruar nuk konsiderohet problem madhor brenda vendeve të BE-së, falë legjislacionit të fortë për mbrojtjen e punëtorëve.
Megjithatë, Brukseli pranon se disa produkte të importuara mund të përmbajnë lëndë të para të prodhuara në vende ku ekzistojnë praktika të tilla. Për këtë arsye, Bashkimi Evropian ka miratuar rregulla të reja që do të ndalojnë hyrjen në tregun evropian të çdo produkti të lidhur me punën e detyruar.
Diplomatja e lartë e BE-së, Kaja Kallas, reagoi ndaj tarifave amerikane duke theksuar se standardet sociale dhe të punës në Evropë janë ndër më të avancuarat në botë.
Kritikat ndaj administratës Trump
Shumë analistë e shohin vendimin si një përpjekje për të anashkaluar kufizimet ligjore të vendosura nga Gjykata Supreme.
Ish-zëvendësdrejtori i përgjithshëm i Organizatës Botërore të Tregtisë, Alan Wolff, paralajmëroi se tarifat mund të konsiderohen një tejkalim i kompetencave presidenciale dhe se nuk ka prova se ato do të reduktojnë realisht punën e detyruar në nivel global.
Eksperti i tregtisë Brad Setser argumenton se shqetësimet reale lidhen kryesisht me Kinën, ndërsa tarifat po shtrihen edhe ndaj partnerëve të tjerë tregtarë, gjë që sipas tij largon vëmendjen nga sfidat kryesore të zinxhirëve globalë të furnizimit.
Edhe vende si Brazili dhe Australia kanë kritikuar vendimin, duke e cilësuar atë të pajustifikuar dhe të panevojshëm.
Mund të ketë tarifa të tjera?
Po. Administrata Trump ka nisur tashmë hetime të reja sipas Nenit 301 për kapacitetin e tepërt prodhues të disa partnerëve tregtarë, çka mund të sjellë tarifa shtesë në muajt e ardhshëm.
Paralelisht, mbeten në fuqi edhe tarifat e vendosura për arsye të sigurisë kombëtare ndaj çelikut, aluminit, automobilave dhe produkteve të tjera strategjike, duke sinjalizuar se politika proteksioniste e SHBA-së pritet të vazhdojë edhe më tej.Burimi. DW.
