Presidenti turk Recep Tayyip Erdoğan ka deklaruar se Egjipti mund t’i bashkohet marrëveshjes së përbashkët të mbrojtjes mes Turqisë, Arabisë Saudite dhe Pakistanit, duke sinjalizuar një zgjerim të rëndësishëm të bashkëpunimit strategjik në Lindjen e Mesme.
Marrëveshja, e nënshkruar në Mekë nga Erdoğan, Mohammed bin Salman dhe Shehbaz Sharif, parashikon që një sulm i armatosur ndaj njërit prej vendeve nënshkruese të konsiderohet sulm ndaj të trejave. Erdoğan e ka përshkruar marrëveshjen si të hapur për vende të tjera, ndërsa pala pakistaneze ka theksuar se ajo nuk duhet parë si një version i NATO-s apo si aleancë kundër një shteti të caktuar.
🇪🇬 Pse Egjipti është kaq i rëndësishëm?
Nëse Kajro do t’i bashkohej këtij mekanizmi, pesha e tij do të rritej ndjeshëm:
- Turqia sjell një nga ushtritë më të mëdha të NATO-s dhe industri të fuqishme ushtarake.
- Arabia Saudite sjell burime të mëdha financiare dhe rëndësi strategjike në Gjirin Persik.
- Pakistani sjell një fuqi të madhe ushtarake dhe bërthamore.
- Egjipti do t’i shtonte bllokut një nga ushtritë më të mëdha arabe dhe kontroll strategjik mbi korridoret e Mesdheut dhe Detit të Kuq.
Pra, një zgjerim me Egjiptin do të krijonte një bosht shumë më të gjerë Ankara–Riad–Islamabad–Kajro, me ndikim nga Mesdheu deri në Azinë Jugore.
🌊 Hormuzi dhe lufta rajonale
Erdoğan gjithashtu deklaroi se mbyllja e Ngushticës së Hormuzit nuk i shërben interesave të askujt. Kjo është veçanërisht e rëndësishme ekonomikisht, sepse Hormuzi është një prej korridoreve më të rëndësishme të transportit të energjisë në botë.
Qëndrimi i Ankarasë duket i qartë: Turqia kërkon të shmangë një konflikt të gjatë që destabilizon tregjet e energjisë dhe ekonominë rajonale, ndërsa njëkohësisht po përpiqet të pozicionohet si ndërmjetësues dhe fuqi rajonale.
🇺🇸 F-35: një tjetër lojë e madhe
Erdoğan tha gjithashtu se ka marrë premtim nga Donald Trump për çështjen e F-35.
Turqia u përjashtua nga programi F-35 pasi bleu sistemin rus S-400, dhe Uashingtoni vendosi sanksione ndaj Ankarasë në kuadër të CAATSA.
Nëse administrata Trump do të gjente një mënyrë për ta rikthyer Turqinë në program, kjo do të ishte një lëvizje e rëndësishme strategjike. Por këtu ka një pengesë serioze: problemi S-400 dhe kufizimet ligjore amerikane nuk zhduken thjesht me një deklaratë presidenciale.
🇪🇺 Dhe një mesazh i fortë për BE-në
Erdoğan deklaroi se anëtarësimi në BE nuk është më prioritet për Ankaranë, duke argumentuar se Europa është ajo që do të humbasë nga mospranimi i Turqisë.
Kjo është pjesë e një fotografie më të madhe: Turqia po përpiqet të ruajë marrëdhëniet me Perëndimin, veçanërisht me SHBA-në dhe NATO-n, por paralelisht po ndërton një arkitekturë më autonome të ndikimit në Lindjen e Mesme dhe Azi.
Nëse Egjipti realisht bashkohet, Paktit të Mekës do t’i ndryshojë pesha politike. Nuk do të ishte ende një NATO e Lindjes, siç duhet theksuar, por do të ishte një mekanizëm shumë serioz i bashkëpunimit strategjik midis katër fuqive rajonale.
