Politikanët në Suedi dhe Mbretërinë e Bashkuar po përdorin gjithnjë e më shumë inteligjencën artificiale për hartimin e fjalimeve, deklaratave dhe mocioneve parlamentare, ndërsa në dokumentet e publikuara nuk gjendet asnjë deklarim për përdorimin e këtyre mjeteve.
Këto janë gjetjet e një studimi të realizuar nga studiues të Universitetit Chalmers dhe Edinburgh Napier University, të cilët analizuan mijëra dokumente parlamentare nga të dyja vendet.
Mijëra dokumente u analizuan
Studiuesit analizuan gjithsej 13,565 mocione parlamentare suedeze dhe 4,209 deklarata parlamentare britanike, të publikuara gjatë periudhës nga viti 2021 deri në prill të vitit 2026.
Sipas analizës, përdorimi i AI-së është rritur ndjeshëm gjatë viteve të fundit.
Në Mbretërinë e Bashkuar, rreth 15 për qind e deklaratave parlamentare gjatë vitit 2026 përmbanin të paktën një paragraf që studiuesit e klasifikuan si të gjeneruar nga inteligjenca artificiale.
Në Suedi, rreth 9.4 për qind e mocioneve të paraqitura gjatë vitit parlamentar 2025–2026, ose afërsisht 300 mocione, përmbanin të paktën një paragraf të krijuar me ndihmën e AI-së.
Për krahasim, përdorimi i identifikuar ishte rreth 3.5 për qind në Britani në vitin 2022, ndërsa në Suedi ishte rreth 1.7 për qind gjatë periudhës 2022–2023.
Asnjë deklarim për përdorimin e AI-së
Një prej gjetjeve që ngre më shumë pikëpyetje është se studiuesit nuk gjetën deklarime në dokumentet e analizuara që të tregonin se ishte përdorur inteligjenca artificiale.
Kjo e vendos në qendër të debatit çështjen e transparencës: nëse një pjesë e një dokumenti politik hartohet ose riformulohet nga AI, a duhet votuesit të informohen për këtë?
Deputeti suedez Jan Riise, zëdhënës për AI dhe digjitalizimin nga Partia e Gjelbër, tha se rezultatet nuk e kanë befasuar.
Ai bëri të ditur se edhe partia e tij përdor inteligjencën artificiale për qëllime kërkimore, por sipas tij ekzistojnë rregulla të brendshme për përdorimin e saj.
Riise theksoi gjithashtu se politikanët duhet të tregojnë kur kanë përdorur AI gjatë përgatitjes së materialeve.
Rreziku: Tekste bindëse, por me gabime të padukshme
Autorja kryesore e studimit, Minerva Suvanto, paralajmëroi se një nga problemet kryesore është aftësia e modeleve të AI-së për të prodhuar tekste shumë bindëse.
Sipas saj, kjo mund të rrisë rrezikun që gabimet apo pasaktësitë të kalojnë pa u vënë re.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme në politikë, ku tekstet e prodhuara nga deputetët mund të ndikojnë në debatet publike, procesin legjislativ dhe vendimmarrjen politike.
Megjithatë, studiuesit kanë bërë edhe një sqarim të rëndësishëm: metoda e përdorur në studim nuk mund të përcaktojë se cili program i AI-së është përdorur dhe as shkallën e saktë të ndihmës së AI-së në hartimin e një teksti.
Prandaj, rezultatet duhet të interpretohen si identifikim i teksteve që kanë karakteristika të lidhura me gjenerimin nga AI, dhe jo si provë absolute për përdorimin e një programi të caktuar.
Edhe kryeministri suedez ka folur për përdorimin e AI-së
Përdorimi i inteligjencës artificiale nga politikanët nuk është një fenomen i panjohur në Suedi.
Kryeministri suedez Ulf Kristersson ka pranuar më herët se përdor rregullisht mjete si ChatGPT dhe LeChat për të marrë një “mendim të dytë” mbi çështje politike.
Kristersson ka sqaruar se në këto platforma nuk vendosen informacione të ndjeshme.
AI po hyn në politikë, por transparenca mbetet sfidë
Studimi nga Suedia dhe Britania tregon se inteligjenca artificiale po bëhet pjesë gjithnjë e më e pranishme e punës së politikanëve.
Përdorimi i saj mund të ndihmojë në kërkime, përmbledhje informacioni dhe hartimin e dokumenteve, por njëkohësisht ngre pyetje mbi përgjegjësinë, transparencën dhe autorësinë politike.
Nëse AI ndihmon në hartimin e një mocioni, deklarate apo propozimi ligjor, përgjegjësia për përmbajtjen mbetet te politikani që e paraqet atë. Pikërisht për këtë arsye, studiuesit dhe politikanët e cituar në studim ngrenë nevojën për rregulla më të qarta mbi mënyrën se si përdorimi i kësaj teknologjie duhet të bëhet transparent për publikun.
