Ndryshime të rëndësishme në Kodin Penal Social të Belgjikës kanë hyrë në fuqi gjatë vitit 2026, duke prekur drejtpërdrejt punëdhënësit dhe bizneset. Nga zgjatja e afatit të parashkrimit për gjobat administrative deri te futja e sanksioneve alternative, kompanitë duhet t’i kushtojnë më shumë vëmendje respektimit të rregullave të punës dhe sigurimeve shoqërore.
Ndryshimet janë veçanërisht të rëndësishme për bizneset dhe punëdhënësit shqiptarë në Belgjikë, të cilët duhet të jenë të informuar për detyrimet e tyre në fushën e punësimit, pagave, kontributeve dhe kushteve të punës.
Afati i parashkrimit për gjobat administrative bëhet 10 vjet
Që nga 11 prilli 2026, afati i parashkrimit për vendosjen e gjobave administrative sipas Kodit Penal Social është zgjatur nga pesë në dhjetë vjet.
Kjo do të thotë se një gjobë administrative nuk mund të vendoset më pasi të kenë kaluar dhjetë vjet nga kryerja e shkeljes.
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm është se mundësia për ndërprerjen e këtij afati përmes akteve të caktuara hetimore ose procedurale është eliminuar. Për rrjedhojë, periudha dhjetëvjeçare konsiderohet si një afat maksimal, pas të cilit nuk mund të vendoset më një gjobë administrative për atë shkelje.
Nga 1 shtatori hyjnë në fuqi sanksione të reja alternative
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm ka hyrë në fuqi më 1 shtator 2026, me aplikimin e sanksioneve të reja alternative në kuadër të Kodit Penal Social.
Gjyqtarët tashmë kanë në dispozicion një gamë më të gjerë masash, përveç gjobave dhe dënimeve tradicionale.
Ndër sanksionet alternative përfshihen:
- Dënimi me kusht, me respektimin e kushteve të caktuara për një periudhë të përcaktuar;
- Shërbimi në komunitet, përmes kryerjes së punës së papaguar;
- Dënimi financiar, i përcaktuar në bazë të përfitimit të pritshëm ose të realizuar nga vepra penale;
- Monitorimi elektronik, që mund të përfshijë detyrimin për të qëndruar në një adresë të caktuar sipas kushteve të vendosura nga gjyqtari.
Sanksioni zgjidhet nga gjyqtari në varësi të natyrës dhe ashpërsisë së shkeljes, si dhe rrethanave të rastit.
Çfarë ndodh nëse nuk respektohet një dënim alternativ?
Në rast se nuk përmbushet një dënim me kusht ose një masë e shërbimit në komunitet, mund të aplikohet një dënim plotësues.
Në varësi të sanksionit dhe rrethanave të çështjes, ky dënim mund të jetë një gjobë ose, në rastet më të rënda, burgim.
Katër nivele të shkeljeve
Në sistemin e së drejtës penale sociale në Belgjikë, shkeljet ndahen në katër nivele, në varësi të rëndësisë së tyre.
| Niveli | Gjoba administrative | Gjoba penale | Sanksione alternative |
|---|---|---|---|
| Niveli 1 | 100 € – 1,000 € | — | — |
| Niveli 2 | 250 € – 2,500 € | 500 € – 5,000 € | Dënim me kusht, shërbim në komunitet ose dënim financiar |
| Niveli 3 | 1,000 € – 10,000 € | 2,000 € – 20,000 € | Dënim me kusht, shërbim në komunitet ose dënim financiar |
| Niveli 4 | 3,000 € – 35,000 € | 6,000 € – 70,000 € | Burgim, monitorim elektronik, lirim me kusht ose shërbim në komunitet |
Shënim: Shumat e paraqitura në tabelë përfshijnë tashmë mbishpagesat shtesë të aplikueshme.
Në cilat raste mund të ndëshkohet një punëdhënës?
Kodi Penal Social mbulon një gamë të gjerë shkeljesh që lidhen me marrëdhëniet e punës dhe detyrimet sociale.
Në mesin e fushave të mbuluara janë:
- pagesat dhe shpërblimi i punëtorëve;
- orari dhe koha e punës;
- kontributet e sigurimeve shoqërore;
- mirëqenia dhe siguria në vendin e punës;
- regjistrimet dhe deklarimet e detyrueshme;
- detyrime të tjera që lidhen me legjislacionin social.
Për këtë arsye, punëdhënësit duhet të sigurohen që dokumentacioni, kontratat, pagat, oraret dhe kontributet e punëtorëve të jenë në përputhje me kërkesat ligjore.
Kontrollet mund të jenë të paralajmëruara ose të papritura
Shërbimet e inspektimit social në Belgjikë kryejnë kontrolle si të paralajmëruara, ashtu edhe të papritura.
Në rast të konstatimit të shkeljeve, punëdhënësi mund të përballet me një gjobë administrative, një gjobë penale ose, në rrethana të caktuara, me një nga sanksionet alternative.
Në parim, këto lloje sanksionesh nuk kombinohen me njëra-tjetrën. Përjashtim bëjnë shkeljet e nivelit 4, ku një gjobë penale mund të kombinohet me një sanksion alternativ.
Mund të ndalohet edhe ushtrimi i aktivitetit
Për disa shkelje të nivelit 3 dhe 4 mund të aplikohen edhe masa të tjera specifike, të cilat mund të kenë pasoja të drejtpërdrejta për biznesin.
Këto mund të përfshijnë:
- ndalimin e ushtrimit të aktivitetit;
- ndalimin profesional;
- mbylljen e biznesit;
- përjashtimin nga procedurat e prokurimit publik ose koncesionet.
Edhe pse këto masa nuk aplikohen automatikisht në çdo rast, ato mund të kenë ndikim serioz në vazhdimësinë e një biznesi.
Dy data që duhet t’i mbajnë mend punëdhënësit
Për bizneset dhe punëdhënësit në Belgjikë, dy datat kryesore të ndryshimeve janë:
11 prill 2026 – afati i parashkrimit për gjobat administrative u zgjat nga pesë në dhjetë vjet.
1 shtator 2026 – filloi zbatimi i sanksioneve të reja alternative të parashikuara në Kodin Penal Social.
Çfarë duhet të bëjnë bizneset?
Ndryshimet e reja e bëjnë edhe më të rëndësishme që punëdhënësit të kontrollojnë rregullisht nëse aktiviteti i tyre është në përputhje me legjislacionin social belg.
Veçanërisht për bizneset e vogla dhe të mesme, përfshirë ato të drejtuara nga shqiptarë në Belgjikë, është e rëndësishme që kontratat e punës, pagat, oraret, regjistrimet dhe kontributet sociale të jenë të rregulluara dhe të dokumentuara siç kërkohet nga ligji.
Burimi: Ligji i 16 marsit 2026, që ndryshon Ligjin e 5 marsit 1952 për mbishpagesat shtesë mbi gjobat penale, Kodin Penal Social dhe dispozita të ndryshme të së drejtës penale sociale, botuar në Gazetën Zyrtare Belge më 1 prill 2026.
