Administratës Trump po i ngushtohen opsionet në Lindjen e Mesme, pasi militantët Huthi, të mbështetur nga Irani, kanë zgjeruar kontrollin mbi territore strategjike në Jemen, duke shtuar njëkohësisht presionin mbi tregjet globale të energjisë.
Administrata amerikane përballet me një zgjedhje të vështirë: të përfshihet drejtpërdrejt në përleshjet e reja, pasi forcat jemenase të mbështetura nga Arabia Saudite nuk arritën të ndalojnë marrjen nën kontroll nga Huthët të portit të Mokhas dhe tre ishujve strategjikë për kontrollin e rrugës ujore, ose ta lërë rajonin të përballet vetë me situatën dhe të përballojë pasojat e rritjes së çmimeve të naftës.
Çmimi i naftës u rrit deri në 109 dollarë për fuçi të hënën, i nxitur si nga bllokimi i kalimit përmes Ngushticës Bab el-Mandeb drejt Detit të Kuq, ashtu edhe nga mbyllja e një tubacioni të rëndësishëm të naftës në Arabinë Saudite, pas një sulmi që Riadi ua atribuoi milicive të mbështetura nga Irani në Irak.
Asnjëra prej këtyre alternativave nuk duket veçanërisht tërheqëse për Uashingtonin.
Një diplomat arab në rajon tha se SHBA-ja po tregon shenja mosveprimi ose, siç e përshkroi ai, “një lloj shpërfilljeje”.
“Ata mendojnë se nuk duan të hyjnë në asnjë konflikt në rajon përveç Iranit, pavarësisht faktit se kjo është një pengesë strategjike për SHBA-në”, tha diplomati, i cili foli në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së çështjes.
SHBA-ja: Partnerët rajonalë duhet të marrin drejtimin
Në përgjigje të pyetjeve lidhur me përparimin e Huthëve, një zyrtar i lartë i administratës Trump i përcolli POLITICO-s të njëjtat qëndrime që administrata kishte bërë publike në mesin e gushtit, përpara përshkallëzimit të fundit.
“Shtetet e Bashkuara janë të përqendruara në mbrojtjen e interesave tona thelbësore të sigurisë kombëtare, siç është sigurimi i lirisë së lundrimit në Detin e Kuq, duke fuqizuar partnerët tanë rajonalë për të marrë drejtimin në menaxhimin dhe zgjidhjen e sfidave rajonale të sigurisë”, tha zyrtari.
Administrata amerikane ka theksuar gjithashtu se pret që Huthët të respektojnë kushtet e armëpushimit të arritur vitin e kaluar. Sipas marrëveshjes, grupi rebel ra dakord të ndalonte sulmet ndaj anijeve amerikane në këmbim të përfundimit të fushatës amerikane të bombardimeve në Jemen, gjatë së cilës u goditën të paktën 800 objektiva.
Zëvendëspresidenti amerikan JD Vance tha të hënën se SHBA-ja ka qenë në kontakt të vazhdueshëm me Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabinë Saudite dhe aktorë të tjerë të prekur nga zhvillimet në rajon.
Ai shtoi se Uashingtoni ka zhvilluar gjithashtu biseda të drejtpërdrejta me vetë Huthët.
Bashkëpunim ushtarak me Arabinë Saudite
Në planin zyrtar, SHBA-ja vazhdon të ruajë lidhjet e forta ushtarake me Arabinë Saudite.
Komandanti i CENTCOM-it, admirali Brad Cooper, u takua të hënën në Xheda me Princin e Kurorës saudite, Mohammed bin Salman. Sipas mediave shtetërore saudite, në takim u diskutua “bashkëpunimi rajonal i sigurisë”.
Megjithatë, gatishmëria për një tjetër ndërhyrje ushtarake amerikane në rajon duket e kufizuar.
“Nafta është tashmë mbi 100 dollarë për fuçi dhe nuk ka fund në horizont për këto luhatje të çmimeve derisa administrata Trump të negociojë për përfundimin e kësaj lufte”, tha senatorja Jeanne Shaheen, anëtare e Komisionit të Senatit për Marrëdhëniet me Jashtë.
Senatori republikan Todd Young theksoi se SHBA-ja dhe aleatët e saj rajonalë duhet të punojnë së bashku për të garantuar rrjedhën e lirë të tregtisë përmes korridoreve detare të Lindjes së Mesme. Ai nuk u shpreh nëse SHBA-ja duhet të përfshihet në sulme kundër Huthëve.
Përparimi i shpejtë i Huthëve
Reagimi i vakët në Uashington mund të lidhet edhe me përparimin e shpejtë të Huthëve, të cilët brenda pak orësh zgjeruan kontrollin e tyre, duke shmangur përpjekjet e forcave jemenase të mbështetura nga Arabia Saudite, si dhe presionin e ushtrive saudite dhe amerikane.
Një burim në rajon e përshkroi situatën si “një rrëmujë saudito-amerikane me përmasa epike”, raportuan CNN.
Shtëpia e Bardhë dhe ambasada e Arabisë Saudite nuk e konfirmuan menjëherë një raport të Axios sipas të cilit Mohammed bin Salman i kishte kërkuar SHBA-së ndihmë për goditjen e Huthëve.
Edhe ambasada e Jemenit nuk iu përgjigj menjëherë kërkesës për koment.
Sipas diplomatit arab, Jemeni i ka kërkuar SHBA-së të rikthejë mbështetjen për forcat e armatosura dhe programet humanitare të vendit. Ndërkohë, Arabia Saudite po përpiqet gjithashtu të tërheqë vëmendjen e administratës Trump.
“Ideja e pranimit të Huthëve që kontrollojnë vende strategjike në Jemen po krijon një krizë të përhershme të sigurisë kombëtare për Arabinë Saudite”, tha diplomati.
Frika për një konflikt të zgjatur
Një takim i shteteve të Gjirit me Iranin, i planifikuar të hënën në Oman, u shty pas një kërkese të Arabisë Saudite, sipas zëdhënësit të Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmaeil Baghaei.
Ndërkohë, Arabia Saudite dhe qeveria e Jemenit vazhdojnë të godasin pozicionet e Huthëve, por sipas Allison Minor, ish-zëvendëses së të dërguarit special të SHBA-së për Jemenin, këto nuk përbëjnë ende lëvizje vendimtare.
“Ndjehet sikur po përgatitemi për një konflikt të zgjatur”, tha Minor.
Michael Ratney, ish-ambasador i SHBA-së në Riad, vlerësoi se shtetet e Gjirit do të përpiqen të arrijnë marrëveshjet e tyre për të qetësuar situatën.
“Do të ketë shumë diplomaci mbi këtë temë, por ne, SHBA-ja, nuk do të jemi në qendër të saj”, tha Ratney.
Ai paralajmëroi gjithashtu se Arabia Saudite mund të jetë e kujdesshme në rikthimin në funksion të tubacionit të saj të naftës për sa kohë që luftimet vazhdojnë, gjë që mund të mbajë çmimet e karburanteve të larta.
“Tregjet po fillojnë të çmojnë të gjithë rrezikun politik që do të përfshihet”, tha Ratney.Burimi: Politico.com
