Negociatorët amerikanë dhe iranianë në Nju Jork po shqyrtojnë një marrëveshje me faza që do të mundësonte rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe heqjen e bllokadës ekonomike amerikane ndaj Iranit, sipas burimeve të cituara nga Reuters.
Ngushtica e Hormuzit është kthyer në një nga pikat kryesore të negociatave për përfundimin e konfliktit gati shtatëmujor. Teherani kërkon lehtësimin e bllokadës amerikane, ndërsa Uashingtoni kërkon rikthimin e lundrimit të lirë për anijet në një prej rrugëve kryesore globale të furnizimit me naftë.
Propozohet një marrëveshje në faza
Sipas dy burimeve iraniane të cituara nga Reuters, një nga pengesat kryesore në negociata është se asnjëra palë nuk dëshiron të jetë e para që heq dorë nga ndikimi apo avantazhi i saj.
Një zyrtar i lartë iranian tha se mënyra më e besueshme për të kapërcyer ngërçin do të ishte një marrëveshje me faza.
Sipas këtij propozimi, Irani do të lejonte lundrimin përmes Hormuzit në këmbim të heqjes së bllokadës ekonomike amerikane dhe, potencialisht, rikthimit të aksesit të Iranit në disa prej aseteve të ngrira.
“Një rrugë përpara do të ishte zgjidhja e krizës në faza. E para do të ishte dhënia fund e bllokadës dhe rihapja e Hormuzit”, tha zyrtari iranian në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së.
Pengesa kryesore: mungesa e besimit
Burimet thonë se sfida nuk është vetëm hartimi i një marrëveshjeje, por edhe krijimi i mekanizmave që do t’i bindnin të dyja palët se çdo lëshim do të ishte i qëndrueshëm.
Një marrëveshje e mëparshme kishte dështuar në korrik, duke shtuar shqetësimet mbi zbatimin e çdo marrëveshjeje të re.
Një zyrtar i lartë evropian tha se pala iraniane ka “një listë shumë të gjatë kërkesash”.
Shtëpia e Bardhë: Trump është në pozicion të fortë
Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë tha se Irani është i interesuar për një marrëveshje, ndërsa Presidenti Donald Trump, sipas tij, ndodhet në një pozicion të fortë negociues.
Zyrtari tha se Trump mbetet i hapur për bisedime me Iranin “në rrethanat e duhura”, por se administrata amerikane nuk e sheh veten të detyruar të negociojë.
Sipas tij, Uashingtoni ka avantazh për shkak të kontrollit të Ngushticës së Hormuzit dhe presionit ekonomik ndaj Iranit.
Zyrtari amerikan e përshkroi efektin e sanksioneve dhe bllokadës si shumë të rëndë për ekonominë iraniane.
Trump e lidh marrëveshjen me zgjedhjet e nëntorit
Trump ka deklaruar se SHBA-ja dhe Irani mund të arrijnë një marrëveshje pas zgjedhjeve të mesmandatit për Kongresin amerikan, të planifikuara për 3 nëntor.
Ndërkohë, ish-negociatori amerikan Dennis Ross tha se ai vlerësonte në 30 për qind mundësinë e arritjes së një marrëveshjeje para zgjedhjeve.
Ross argumentoi se të dyja palët mund të kenë arsye për të kërkuar një marrëveshje përpara zgjedhjeve, veçanërisht për shkak të presionit ekonomik dhe energjetik.
“Bllokada është ajo që po i shtrëngon vërtet iranianët. Po i mbyt ata”, tha Ross.
Hormuzi dhe çmimet e naftës
Rihapja e Ngushticës së Hormuzit do të kishte rëndësi të drejtpërdrejtë për tregjet globale të energjisë, pasi rruga detare është një nga korridoret kryesore për transportin e naftës dhe gazit.
Sipas vlerësimit të Ross, një marrëveshje para zgjedhjeve mund t’i shërbente administratës Trump duke ulur tensionet në Gjirin Persik dhe duke ndihmuar në frenimin e çmimeve të naftës dhe benzinës në SHBA.
Megjithatë, këto janë vlerësime të ekspertit dhe jo një garanci për zhvillimin e çmimeve apo për arritjen e marrëveshjes.
Negociatat vazhdojnë ndërsa të dyja palët përpiqen të gjejnë një formulë që do të lidhte rihapjen e Hormuzit me lehtësimin e presionit ekonomik ndaj Iranit.
