Siguria dhe mbrojtja e Evropës janë në qendër të diskutimeve në Bruksel, ku sot zhvillohet Samiti i Mbrojtjes dhe Hapësirës i Euronews, në një kohë kur vendet evropiane po përballen me shqetësime në rritje për sabotime, sulme kibernetike, dronë dhe forma të tjera të kërcënimeve hibride.
Në samit marrin pjesë figura të larta evropiane dhe të NATO-s, përfshirë sekretarin e përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, si dhe zyrtarë të institucioneve të BE-së dhe vendeve anëtare.
Paralajmërime për sabotime dhe sulme hibride
Diskutimet zhvillohen në një periudhë kur disa vende evropiane kanë raportuar incidente që ia atribuojnë Rusisë.
Vetëm një ditë më parë, Estonia akuzoi shërbimet ruse për përfshirje në një sulm me zjarr ndaj kompanisë së mbrojtjes Milrem Robotics, incident që sipas autoriteteve estoneze kishte ndodhur në gusht.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, tha se aleanca duhet të ruajë qetësinë përballë fushatës së sabotimeve dhe se këto zhvillime nuk duhet të dobësojnë mbështetjen për Ukrainën.
Ndërkohë, ministrat e Jashtëm të BE-së kanë diskutuar krijimin e një mekanizmi të ri për koordinimin e reagimit ndaj kërcënimeve hibride.
Shefja e diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas, ka paralajmëruar se, sipas informacioneve të inteligjencës, Rusia po planifikon akte të tjera sabotimi në Evropë. Mekanizmi i propozuar do të mundësonte koordinim më të shpejtë mes vendeve anëtare kur një kërcënim hibrid identifikohet.
Dronët dhe mbrojtja ajrore në fokus
Një tjetër shqetësim kryesor për Evropën janë dronët dhe shkeljet e hapësirës ajrore.
Vendet e krahut lindor të NATO-s kanë forcuar gatishmërinë pas një serie incidentesh me avionë dhe dronë rusë. Në ditët e fundit, Finlanda dhe Suedia kanë aktivizuar avionë luftarakë për të identifikuar dhe përcjellë avionë rusë pranë hapësirës së tyre ajrore.
Në këtë kontekst, mbrojtja ajrore, sistemet kundër dronëve, rezervat e municioneve dhe kapacitetet ushtarake janë ndër fushat ku BE-ja po kërkon të rrisë gatishmërinë.
Ukraina kërkon më shumë mbështetje financiare
Në fokus të diskutimeve është edhe gjendja financiare e Ukrainës.
Ministri ukrainas i Financave, Sergii Marchenko, ka kërkuar që BE-ja të shqyrtojë përdorimin e aseteve sovrane ruse të ngrira për të ndihmuar në mbulimin e nevojave financiare dhe ushtarake të Ukrainës.
BE-ja mban rreth 210 miliardë euro në asete sovrane ruse të immobilizuara, pjesa më e madhe e të cilave ndodhet në Euroclear në Bruksel.
Çështja mbetet juridikisht dhe politikisht e ndërlikuar, ndërsa diskutimet për mënyrën se si mund të përdoren këto asete vazhdojnë.
Ukraina zhvillon interceptorë të rinj kundër dronëve
Në një intervistë për Euronews, Kyrylo Budanov, kreu i Zyrës së Presidentit ukrainas, ka deklaruar se vendet që kanë marrëveshje bashkëpunimi me Ukrainën në fushën e dronëve mund të kenë mundësi të përfitojnë edhe nga teknologjitë e reja ukrainase për interceptimin e dronëve rusë me motorë reaktivë.
Sipas Budanovit, bashkëpunimi mund të zgjerohet përtej sistemeve aktuale të përdorura kundër dronëve Shahed.
Forcat ukrainase të mbrojtjes ajrore po përballen me një kërcënim në rritje nga dronët më të shpejtë, ndërsa ekipet që mbrojnë Kievin kanë raportuar se në disa raste kanë vetëm 10 deri në 15 sekonda për të reaguar ndaj një droni me motor reaktiv.
Evropa po përgatit mekanizma të rinj sigurie
Diskutimet në Bruksel zhvillohen në kuadër të përpjekjeve të BE-së për të forcuar arkitekturën evropiane të sigurisë.
Komisioni Evropian ka propozuar një mekanizëm të ri koordinimi për rastet e kërcënimeve hibride, ndërsa vendet anëtare po diskutojnë mënyra për të përmirësuar mbrojtjen ajrore, kapacitetet ushtarake dhe reagimin ndaj sabotimeve e sulmeve kibernetike.
Në të njëjtën kohë, lufta në Ukrainë po hyn në vitin e pestë, duke e mbajtur mbështetjen ushtarake, financiare dhe të sigurisë për Kievin në qendër të politikës evropiane të mbrojtjes.
Samiti në Bruksel pritet të sjellë diskutime të mëtejshme mbi mënyrën se si Evropa mund të forcojë kapacitetet e saj të mbrojtjes dhe të reagojë ndaj kërcënimeve që ndodhin nën pragun e një konflikti të drejtpërdrejtë ushtarak.
