Punëtorët shqiptarë në Belgjikë mund të përballen me ndryshime në mënyrën dhe shpeshtësinë e kontrolleve mjekësore në vendin e punës nga viti 2027.
Autoritetet belge po përgatisin një reformë të rëndësishme të mbikëqyrjes shëndetësore të punëtorëve. Projekt-rregullorja është ende në proces shqyrtimi dhe nuk është miratuar përfundimisht. Sipas informacionit aktual, rregullat e reja pritet të hyjnë në fuqi në fillim të vitit 2027.
Kjo reformë është veçanërisht e rëndësishme për shqiptarët që punojnë në fabrika, ndërtim, transport, logjistikë, industri, kujdes shëndetësor dhe profesione të tjera ku ekzistojnë rreziqe të caktuara në vendin e punës.
Çfarë është “mbikëqyrja shëndetësore”?
Me këtë term nënkuptohet kontrolli mjekësor që lidhet drejtpërdrejt me rrezikun që mund të ketë një punëtor për shkak të profesionit ose vendit të punës.
Pra, nuk bëhet fjalë për vizitën tuaj te mjeku i familjes.
Kontrolli kryhet në kuadër të mjekësisë së punës dhe zakonisht bëhet nga mjeku i punës ose profesionistë shëndetësorë nën përgjegjësinë e tij.
Kush mund t’i nënshtrohet kontrollit?
Jo çdo punëtor në Belgjikë duhet automatikisht të bëjë kontrolle të rregullta mjekësore.
Mbikëqyrja shëndetësore është veçanërisht e rëndësishme për:
- punëtorët në profesione me rrezik;
- personat që përdorin makineri ose pajisje të rrezikshme;
- drejtuesit e mjeteve në funksione ku siguria e të tjerëve mund të rrezikohet;
- punëtorët e ekspozuar ndaj substancave kimike, fizike ose biologjike;
- punëtorët që kryejnë punë të rënda fizike;
- profesione me ngarkesë të lartë ergonomike;
- disa profesione me ekspozim të madh ndaj rreziqeve psikosociale.
Edhe puna para ekranit nuk do të thotë automatikisht se punëtori i nënshtrohet mbikëqyrjes së detyrueshme shëndetësore.
Çfarë po ndryshon nga 2027?
Reforma ende nuk është përfunduar, prandaj nuk mund të thuhet se këto rregulla janë tashmë në fuqi.
Por në shqyrtim janë tri ndryshime kryesore:
1. Mënyra e vlerësimit shëndetësor
Mund të ndryshojë mënyra se si vlerësohet gjendja shëndetësore e punëtorit në raport me rrezikun e vendit të punës.
2. Frekuenca e kontrolleve
Mund të ndryshojë sa shpesh duhet të bëhet kontrolli mjekësor.
Kjo do të thotë se disa punëtorë mund të kenë intervale të ndryshme ndërmjet kontrolleve, në varësi të profesionit dhe rrezikut.
3. Kush e kryen kontrollin
Mund të ndryshojë edhe profesioni shëndetësor që mund të kryejë disa nga ekzaminimet, ndërsa mjeku i punës mbetet pjesë qendrore e sistemit.
Çfarë ndodh sot, para reformës?
Aktualisht, nëse jeni në një kategori që i nënshtrohet mbikëqyrjes së detyrueshme shëndetësore, ekzistojnë disa lloje kontrollesh.
Kontrolli para fillimit të punës
Në rastet kur pozita e punës kërkon mbikëqyrje shëndetësore, vlerësimi duhet të bëhet para ekspozimit real ndaj rrezikut.
Kontrolli periodik
Punëtori mund të duhet të kontrollohet në intervale të caktuara, në varësi të rrezikut të profesionit.
Për shembull, krahas kontrollit periodik nga mjeku i punës, mund të kryhen edhe ekzaminime shtesë si testi i funksionit të mushkërive, audiogrami, elektrokardiograma ose vaksinimi, sipas rrezikut të punës.
Pas një mungese të gjatë nga puna
Nëse një punëtor që i nënshtrohet mbikëqyrjes shëndetësore kthehet në punë pas katër ose më shumë javësh mungesë për shkak të sëmundjes, aksidentit ose shtatzënisë, ekziston aktualisht procedura e kontrollit për rikthim në punë.
Kontrolli duhet të bëhet brenda 10 ditëve pune nga rikthimi, sipas rregullave aktuale.
Çfarë do të thotë kjo për shqiptarët që punojnë në Belgjikë?
Në praktikë, nëse punoni në një kompani belge, nuk keni nevojë të bëni vetë ndonjë aplikim për reformën.
Punëdhënësi dhe shërbimi i mjekësisë së punës duhet të përshtaten me rregullat e reja kur ato të hyjnë në fuqi.
Pra, nëse jeni:
- punëtor në fabrikë
- punëtor ndërtimi
- shofer
- punëtor në magazinë/logjistikë
- operator makinerish
- punëtor industrie
- punëtor në kujdes shëndetësor
- teknik ose mekanik
duhet të kontrolloni me punëdhënësin ose mjekun e punës nëse pozita juaj është subjekt i mbikëqyrjes shëndetësore.
A duhet të shkoni te mjeku i familjes?
Jo për këtë qëllim.
Kontrollet e mjekësisë së punës janë pjesë e sistemit të shëndetit dhe sigurisë në punë dhe kryhen përmes mjekut të punës/shërbimit të parandalimit.
Mjeku juaj personal nuk e zëvendëson automatikisht mjekun e punës për këtë lloj kontrolli.
A duhet të paguajë punëtori për kontrollin?
Këto kontrolle janë pjesë e detyrimeve të punëdhënësit dhe sistemit të parandalimit në punë. Punëtori nuk duhet të organizojë vetë një vizitë private për ta zëvendësuar kontrollin e kërkuar nga mjekësia e punës.
A është miratuar tashmë reforma?
Jo.
Ky është ndoshta informacioni më i rëndësishëm.
Rregullat përfundimtare ende nuk janë publikuar. Aktualisht projekt-rregullorja është në proces shqyrtimi dhe partnerët socialë pritet të japin mendimet e tyre.
Prandaj, ndryshimet konkrete për secilin profesion mund të ndryshojnë para miratimit përfundimtar.
Çfarë duhet të bëjë një punëtor shqiptar?
Për momentin, asgjë nuk duhet të aplikojë apo të regjistrojë vetë për këtë reformë.
Nëse jeni në një profesion që kërkon kontroll mjekësor në punë:
1. Vazhdoni t’i ndiqni kontrollet aktuale.
2. Mos e anashkaloni kontrollin e mjekut të punës. Për punëtorët që janë subjekt i mbikëqyrjes, ekzaminimet parandaluese mund të jenë të detyrueshme.
3. Pyetni punëdhënësin ose shërbimin e mjekësisë së punës se çfarë ndryshon për pozitën tuaj kur rregullat e reja të miratohen.
4. Nëse ndryshoni pozitë pune, kontrolloni nëse pozita e re ka rreziqe që kërkojnë një vlerësim të ri shëndetësor.
Një shembull i thjeshtë
Një shqiptar që punon në një magazinë dhe drejton pajisje ngritëse mund të jetë subjekt i mbikëqyrjes shëndetësore për shkak të natyrës së punës.
Një person tjetër që punon në zyrë dhe nuk është i ekspozuar ndaj një rreziku të përcaktuar mund të mos jetë subjekt i të njëjtit kontroll.
Pra, nuk vendoset sipas shtetësisë apo faktit që je shqiptar. Vendoset kryesisht sipas punës që bën dhe rreziqeve që lidhen me atë punë.
Përmbledhje për shqiptarët në Belgjikë
Ndryshimet priten: fillim i vitit 2027
Rregullat përfundimtare: ende nuk janë miratuar
Kush preket: kryesisht punëtorët në pozita me rrezik
Çfarë mund të ndryshojë: mënyra e vlerësimit, shpeshtësia e kontrolleve dhe profesionisti që kryen disa ekzaminime
A duhet të aplikoni? Jo
Ku të informoheni: punëdhënësi, shërbimi i parandalimit dhe mjeku i punës
