Bashkimi Evropian po shqyrton masa më të ashpra ndaj diplomatëve rusë, ndërsa vendet anëtare përballen me një seri incidentesh që i konsiderojnë pjesë të kërcënimeve hibride dhe sabotimit të lidhur me Rusinë.
Sipas diplomatëve të lartë të cituar nga Euronews, në Bruksel po diskutohet mundësia e forcimit të kufizimeve dhe kontrolleve ndaj lëvizjeve të diplomatëve rusë, si pjesë e përpjekjeve për të parandaluar përdorimin e mbulesës diplomatike për aktivitete të dyshuara të ndërhyrjes apo sabotimit.
Debati vjen pas disa incidenteve të fundit. Muajin e kaluar, Hungaria dëboi 10 diplomatë rusë, ndërsa Moska u përgjigj me dëbimin e diplomatëve hungarezë.
Në Estoni, autoritetet kanë akuzuar shërbimet ruse për organizimin e një sulmi me zjarrvënie ndaj kompanisë së mbrojtjes Milrem Robotics. Ndërkohë, Gjermania ka lidhur me Rusinë një incident me një dron të pajisur me eksplozivë pranë aeroportit Leipzig/Halle. Kremlini ka mohuar akuzat për përfshirje.
Çfarë ndryshoi nga janari?
BE-ja ka tashmë një mekanizëm të vendosur në kuadër të paketës së 19-të të sanksioneve, i cili u kërkon diplomatëve dhe personelit rus të njoftojnë të paktën 24 orë përpara nëse synojnë të udhëtojnë ose të kalojnë transit përmes një shteti tjetër anëtar. Rregulli shtrihet edhe te familjarët e kategorive përkatëse.
Megjithatë, ky mekanizëm aktualisht shërben kryesisht për monitorimin e lëvizjeve dhe nuk i ndalon automatikisht diplomatët të udhëtojnë.
Shtetet anëtare kanë mundësi të zbatojnë një procedurë më të rreptë, sipas së cilës diplomatët rusë duhet të marrin autorizim paraprak për transit. Nëse autorizimi refuzohet, udhëtimi nuk mund të kryhet. Sipas Komisionit Evropian, deri tani vetëm dy vende kanë zbatuar këtë procedurë më të rreptë.
BE-ja kërkon përgjigje të koordinuar
Çështja pritet të diskutohet më tej në kuadër të përgatitjeve për samitin e ardhshëm të liderëve të BE-së. Në draftin e përfundimeve thuhet se veprimet e Rusisë nuk duhet të mbeten pa përgjigje dhe se BE-ja dhe shtetet anëtare do të përdorin mekanizmat në dispozicion për t’iu kundërvënë tyre.
Megjithatë, çdo masë e re duhet të marrë parasysh edhe Konventën e Vjenës, e cila përcakton të drejtat dhe mbrojtjen e diplomatëve në ushtrimin e funksioneve të tyre.
Ndërkohë, BE-ja po diskuton edhe masa të tjera ndaj shtetasve rusë, përfshirë kufizime të mundshme të vizave për ish-ushtarakë rusë dhe rregulla më të ashpra për turistët rusë.
Zhvillimet vijnë në një kohë kur zyrtarë evropianë kanë paralajmëruar për intensifikim të sulmeve hibride, përfshirë sulme kibernetike, sabotime dhe incidente me dronë.
