Marrëveshja synon të frenojë rritjen e eksporteve kineze dhe të mbrojë industrinë evropiane të automobilave. Sipas komisionerit të Tregtisë të BE-së, Maroš Šefčovič, ajo mund të parandalojë eksportin e disa milionë automjeteve drejt tregut evropian gjatë katër viteve të ardhshme.
Bashkimi Evropian dhe Kina kanë arritur një mirëkuptim për të frenuar eksportet në rritje të veturave hibride dhe hibride plug-in kineze drejt tregut evropian, në një përpjekje për të ulur tensionet tregtare dhe për të balancuar marrëdhëniet ekonomike mes dy palëve.
Marrëveshja u njoftua të premten, më 9 tetor, pas dy ditësh bisedimesh në Pekin mes komisionerit evropian të Tregtisë, Maroš Šefčovič, dhe zyrtarëve të lartë kinezë.
Sipas Šefčovič, mirëkuptimi i arritur mund të ulë me më shumë se gjysmën eksportet kineze të këtyre automjeteve, krahasuar me parashikimet për katër vitet e ardhshme në rast se nuk do të arrihej marrëveshja.
Ai vlerësoi se në këtë mënyrë mund të parandalohet eksporti i disa milionë veturave kineze drejt Bashkimit Evropian.
Megjithatë, detajet konkrete për mënyrën se si do të kufizohen eksportet nuk janë bërë ende publike. Komisioneri theksoi se marrëveshja duhet të ndiqet përmes procedurave përkatëse të BE-së dhe se zgjidhja duhet të jetë në përputhje me rregullat e Organizatës Botërore të Tregtisë.
Pse po ndërhyn Bashkimi Evropian?
Rritja e eksporteve kineze po ushtron presion mbi prodhuesit evropianë të automobilave, të cilët po përballen me konkurrencë të fortë nga automjetet kineze, shpesh të ofruara me çmime më të ulëta.
Në gusht, automjetet kineze përbënin rreth një në tetë vetura të shitura në tregun e BE-së, sipas të dhënave të cituara në raportimin burimor, me një rol të rëndësishëm të modeleve hibride.
Industria evropiane e automobilave po përballet njëkohësisht me vështirësi ekonomike dhe nevojën për të ruajtur konkurrueshmërinë. Prodhues të mëdhenj, si Volkswagen dhe Mercedes-Benz, kanë njoftuar masa për uljen e vendeve të punës dhe mbylljen e fabrikave.
Franca dhe Gjermania, dy nga fuqitë kryesore industriale të Evropës, i kishin bërë thirrje Brukselit të ndërmerrte masa më të vendosura nëse Kina nuk do të kontribuonte në frenimin e çekuilibrave tregtarë.
Për BE-në, marrëveshja për veturat hibride përfaqëson një hap të rëndësishëm në përpjekjet për të mbrojtur industrinë vendore pa hyrë në një përshkallëzim të ri të konfliktit tregtar me Pekinin.
Kina pranon uljen e tarifave për mallrat evropiane
Sipas Šefčovič, Kina ka rënë dakord gjithashtu të ulë detyrimet për mallra evropiane me vlerë rreth katër miliardë euro, nga të cilat eksportuesit evropianë mund të kursejnë rreth 225 milionë euro.
Masat përfshijnë produkte të ndryshme, nga vaji i ullirit deri te këpucët.
Komisioneri e cilësoi këtë si një hap të rëndësishëm, por paralajmëroi se marrëveshja nuk e zgjidh tërësisht problemin e çekuilibrit tregtar mes dy ekonomive.
Ministria kineze e Tregtisë konfirmoi mirëkuptimin për automjetet hibride, por nuk publikoi hollësi për mekanizmin konkret të kufizimit të eksporteve.
Marrëveshje edhe për elementët e rrallë të tokës
Një tjetër çështje e rëndësishme e diskutuar në Pekin ishte furnizimi me elementë të rrallë të tokës dhe magnetë të përhershëm, materiale thelbësore për prodhimin e automjeteve elektrike, pajisjeve elektronike dhe teknologjive të tjera industriale.
Kina dominon prodhimin dhe përpunimin e këtyre materialeve, ndërsa kufizimet e mëparshme të eksporteve kanë shkaktuar shqetësime te prodhuesit evropianë.
Sipas deklaratës së palës kineze, Pekini është i gatshëm të vazhdojë lehtësimin e procedurave të licencimit për eksportin e këtyre materialeve drejt BE-së.
Marrëveshja përfshin gjithashtu diskutime për qasje më të lehtë të pajisjeve mjekësore evropiane në tregun kinez dhe për lehtësimin e masave që kanë kufizuar eksportet evropiane të mishit dhe produkteve blegtorale.
Deficiti tregtar mbetet problem i madh
Pavarësisht marrëveshjes, dallimet ekonomike mes dy palëve mbeten të thella. Deficiti tregtar i Bashkimit Evropian me Kinën arriti në afro 360 miliardë euro gjatë vitit 2025 dhe, sipas raportimit burimor, është rritur edhe më tej gjatë këtij viti.
Eksportet kineze të automjeteve drejt BE-së arritën në 15.1 miliardë euro vitin e kaluar, por përbëjnë vetëm një pjesë të çekuilibrit të përgjithshëm tregtar.
Brukseli shpreson që mirëkuptimi për veturat hibride të shërbejë si model edhe për sektorë të tjerë që përballen me presion nga konkurrenca kineze, përfshirë industrinë kimike dhe prodhimin e makinerive.
Sipas planit të njoftuar, palët pritet të zhvillojnë një bisedë përmes videokonferencës në janar 2027 dhe të takohen sërish në mars të po atij viti.
Mbetet të shihet se si do të zbatohet marrëveshja në praktikë dhe nëse ajo do të sjellë ndryshime të qëndrueshme në marrëdhëniet tregtare mes Bashkimit Evropian dhe Kinës.
