Gjermania dhe pesë vende të tjera të BE-së kërkojnë shkurtime më të mëdha në buxhetin shtatëvjeçar për periudhën 2028–2034, duke e cilësuar të pamjaftueshëm propozimin për uljen e shpenzimeve me 159 miliardë euro. Mosmarrëveshjet mes vendeve anëtare po i vështirësojnë negociatat, ndërsa Holanda paralajmëron se një marrëveshje deri në fund të vitit mund të mos arrihet.
Gjermania, e mbështetur nga pesë vende të tjera të Bashkimit Evropian, ka kundërshtuar propozimin e Irlandës për shkurtimin e buxhetit të ardhshëm shtatëvjeçar të bllokut, duke argumentuar se uljet e planifikuara nuk janë të mjaftueshme për të arritur një marrëveshje.
Propozimi i presidencës irlandeze të Këshillit të BE-së parasheh uljen e rreth 159 miliardë eurove nga buxheti prej afro 2 trilionë eurosh, të propozuar nga Komisioni Evropian për periudhën 2028–2034.
Megjithatë, kancelari gjerman Friedrich Merz e ka kundërshtuar këtë kompromis, duke theksuar se shuma e propozuar nuk përbën bazë të mjaftueshme për një marrëveshje.
“Jemi ende shumë larg një marrëveshjeje. Shuma e propozimit të ri nuk është bazë për një marrëveshje. Buxheti i BE-së duhet të jetë i përballueshëm për ata që mbajnë barrën e financimit”, deklaroi Merz.
Gjermania udhëheq kampin që kërkon kursime më të mëdha
Përveç Gjermanisë, në grupin e vendeve që kërkojnë shkurtime më të mëdha bëjnë pjesë Suedia, Danimarka, Holanda, Finlanda dhe Austria. Këto gjashtë shtete kontribuojnë së bashku rreth 40 për qind të buxhetit të përbashkët të BE-së.
Ministrja suedeze për Evropën, Jessica Rosencrantz, e kritikoi propozimin irlandez, duke e cilësuar atë si një rritje jashtëzakonisht të papërballueshme të shpenzimeve, pasi buxheti i ri do të mbetej më i lartë se ai aktual.
Edhe ministrja austriake për Evropën, Claudia Bauer, shprehu pakënaqësi me propozimin, duke deklaruar se ai mbetet larg kushteve që Austria do të mund t’i pranonte.
Ndërkohë, ministri holandez i Financave, Eelco Heinen, paralajmëroi se me ritmin aktual të negociatave, një marrëveshje deri në fund të vitit duket gjithnjë e më e vështirë.
Përplasja mes vendeve kursimtare dhe atyre që mbrojnë subvencionet
Negociatat për buxhetin e ri kanë nxjerrë në pah ndarjet mes vendeve anëtare. Nga njëra anë janë shtetet që kërkojnë kufizimin e shpenzimeve, ndërsa nga ana tjetër qëndrojnë vendet e grupit “Miqtë e Kohezionit”, kryesisht nga Evropa Jugore dhe Lindore, të cilat kundërshtojnë shkurtimin e fondeve për bujqësinë dhe zhvillimin rajonal.
Këto dy fusha përbëjnë pothuajse gjysmën e buxhetit të përgjithshëm të BE-së dhe kanë rëndësi të veçantë për fermerët, rajonet dhe ekonomitë që përfitojnë nga fondet evropiane.
Për të siguruar mbështetjen e 17 vendeve të grupit “Miqtë e Kohezionit”, presidenca irlandeze ka propozuar që fondet për bujqësinë dhe zhvillimin rajonal të mos shkurtohen. Në vend të tyre, uljet do të përqendroheshin në fusha të tjera, përfshirë konkurrueshmërinë, mbrojtjen dhe ndihmën për zhvillim.
Ministri irlandez i Shtetit për Çështjet Evropiane, Thomas Byrne, i cili drejton negociatat, e mbrojti propozimin, duke e cilësuar si një kompromis që synon të kapërcejë dallimet mes vendeve anëtare.
Polonia dhe Italia kërkojnë më shumë fonde për prioritetet e BE-së
Reagimet nga vendet që mbështesin ruajtjen e fondeve për bujqësinë dhe kohezionin kanë qenë më pozitive, por jo pa rezerva.
Ministri italian i Bujqësisë, Francesco Lollobrigida, e përshëndeti propozimin për ruajtjen e fondeve të Politikës së Përbashkët Bujqësore, por theksoi se Italia ende nuk është e kënaqur me të gjitha aspektet e planit.
Nga ana tjetër, ministri polak për Evropën, Ignacy Niemczycki, vlerësoi se vendi i tij vazhdon të përfitojë ndarjen më të madhe të fondeve, por paralajmëroi se madhësia e përgjithshme e buxhetit nuk përputhet me ambiciet e Bashkimit Evropian.
Edhe vendet që kërkojnë shkurtime më të mëdha kanë shprehur pakënaqësi për mënyrën se si janë shpërndarë ato. Sipas një diplomati të BE-së nga kampi kursimtar, propozimi rrezikon të kufizojë investimet në fusha të reja, përfshirë mbrojtjen dhe konkurrueshmërinë, për të ruajtur shpenzimet tradicionale.
Negociatat hyjnë në një fazë vendimtare
Liderët e BE-së pritet ta diskutojnë propozimin gjatë samitit të ardhshëm, ndërsa qeveritë synojnë të arrijnë një marrëveshje deri në fund të vitit 2026.
Presioni për një marrëveshje lidhet edhe me zgjedhjet e planifikuara në Francë, Itali dhe Poloni gjatë vitit 2027, të cilat mund ta ndërlikojnë më tej procesin negociues.
Megjithatë, kundërshtimet e Gjermanisë dhe aleatëve të saj tregojnë se kompromisi i propozuar nga Irlanda nuk ka siguruar ende mbështetjen e nevojshme.
Buxheti i ri do të përcaktojë financimin e politikave kryesore të Bashkimit Evropian për shtatë vjet, nga bujqësia dhe zhvillimi rajonal deri te mbrojtja, konkurrueshmëria dhe ndihma për vendet në zhvillim. Përplasja kryesore mbetet se si të financohen këto prioritete dhe sa duhet të kontribuojnë shtetet anëtare për t’i mbuluar ato.
