Ministrat e Jashtëm të Bashkimit Evropian kanë miratuar krijimin e një misioni të ri civil-ushtarak në Liban, i cili synon të forcojë kapacitetet e sigurisë së vendit. Misioni pritet të përqendrohet në sigurinë kufitare dhe detare, luftimin e dronëve dhe trajnimin e forcave libaneze, ndërsa mandati i forcës paqeruajtëse të OKB-së, UNIFIL, përfundon në dhjetor të vitit 2026.
Ministrat e Jashtëm të BE-së ranë dakord të hënën për krijimin e misionit të ri, në një kohë kur Libani përballet me pasiguri lidhur me të ardhmen e sigurisë së tij, pas largimit të planifikuar të paqeruajtësve të Kombeve të Bashkuara.
Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, bëri të ditur se misioni mund të nisë punën në terren brenda disa muajsh. Megjithatë, mandati i plotë, numri i personelit dhe struktura e komandës ende nuk janë përcaktuar përfundimisht.
Misioni i ri nuk do ta zëvendësojë UNIFIL-in
Ndryshe nga Forca e Përkohshme e Kombeve të Bashkuara në Liban (UNIFIL), e cila ka shërbyer për dekada si forcë paqeruajtëse dhe si një lloj zone tampon ndërmjet Izraelit dhe Libanit, misioni i ri i BE-së nuk pritet të vendoset në jug të vendit.
Ky rajon vazhdon të jetë në qendër të konfliktit, ndërsa Izraeli po zhvillon operacione ushtarake kundër Hezbollahut, grupit të mbështetur nga Irani.
Zyrtarët evropianë theksojnë se qëllimi nuk është zëvendësimi i UNIFIL-it, por forcimi i kapaciteteve të vetë institucioneve libaneze për të garantuar sigurinë.
Presidenti i Libanit, Joseph Aoun, ka kërkuar zgjatjen e mandatit të forcës së OKB-së. Ndërkohë, Izraeli e ka kritikuar vazhdimisht UNIFIL-in, duke e konsideruar joefektiv në kufizimin e veprimtarisë së Hezbollahut. Edhe Shtetet e Bashkuara kanë vënë në pikëpyetje rolin e kësaj force, duke mbështetur një marrëveshje të drejtpërdrejtë të sigurisë ndërmjet Izraelit dhe Libanit.
Siguria kufitare, detare dhe luftimi i dronëve
Ministri francez për Evropën dhe Punët e Jashtme, Jean-Noël Barrot, tha se misioni do të ketë disa detyra kryesore gjatë një periudhe fillestare deri në tre vjet.
Ndër prioritetet janë:
- forcimi i sigurisë në kufijtë e Libanit;
- garantimi i sigurisë detare;
- zhvillimi i kapaciteteve për luftimin e dronëve;
- trajnimi dhe mbështetja e forcave të sigurisë dhe policisë libaneze.
Sipas Barrot, misioni do të ketë komponent civil dhe ushtarak, të cilët do të mbështesin institucionet libaneze në ushtrimin e detyrave të tyre të përditshme.
Operacioni pritet të zhvillohet në kuadër të Politikës së Përbashkët të Sigurisë dhe Mbrojtjes të Bashkimit Evropian (CSDP), me mandat fillestar deri në tre vjet, i cili mund të rinovohet.
Rreth 150 pjesëtarë të mundshëm, por pjesëmarrja nuk është konfirmuar
Brukseli po shqyrton mundësinë e angazhimit të rreth 150 pjesëtarëve në misionin e ri. Për krahasim, aktualisht rreth 7.500 paqeruajtës shërbejnë në kuadër të UNIFIL-it.
Megjithatë, ende nuk është vendosur se cilat shtete anëtare do të kontribuojnë me personel dhe pajisje. Pjesëmarrja do të jetë vullnetare.
Ndër vendet që kanë shprehur interes për të ruajtur praninë e tyre në Liban janë Italia, Franca, Spanja, Irlanda, Gjermania, Austria, Finlanda dhe Polonia. Këto shtete janë gjithashtu ndër kontribuuesit e misionit aktual të OKB-së.
E paqartë mbetet edhe struktura e komandës. Një propozim që po diskutohet parasheh që udhëheqja e misionit të ndërrohet ndërmjet Italisë, Francës dhe Spanjës.
Franca dhe Italia kishin paralajmëruar një iniciativë të përbashkët
Në qershor, presidenti francez Emmanuel Macron dhe kryeministrja italiane Giorgia Meloni njoftuan se vendet e tyre do të drejtonin së bashku një koalicion ndërkombëtar për të mbështetur Libanin pas largimit të UNIFIL-it.
Ende nuk është e qartë nëse kjo iniciativë do të funksionojë si një strukturë e veçantë apo do të integrohet në misionin e ri të Bashkimit Evropian.
Edhe Irlanda ka shprehur gatishmërinë për të marrë pjesë. Dublini është i përgatitur të kontribuojë në komponentin civil, ndërsa përfshirja në pjesën ushtarake mund të ndikohet nga reformat e vazhdueshme në kuadrin ligjor që rregullon dërgimin e trupave irlandeze jashtë vendit.
Ministrja e Jashtme e Irlandës, Helen McEntee, theksoi rëndësinë e vazhdimit të angazhimit të vendit të saj në Liban, duke kujtuar kontributin shumëvjeçar në mbështetje të forcave të armatosura dhe popullsisë civile.
“Ne kemi qenë atje për dekada të tëra. Kemi kontribuar në mbështetjen e rajonit, duke mbështetur Forcat e Armatosura Libaneze, por në veçanti popullsinë civile. Nuk do të doja që kjo të humbiste”, deklaroi McEntee.
Pavarësisht marrëveshjes politike për krijimin e misionit të ri, detajet e zbatimit mbeten për t’u përcaktuar. Mbetet të shihet se si do të organizohet prania ndërkombëtare në Liban pas përfundimit të mandatit të UNIFIL-it dhe në çfarë mase misioni i ri do të ndihmojë në forcimin e sigurisë së vendit.
