Miliona pajisje mobile mund të jenë ekspozuar ndaj një operacioni të sofistikuar spiunazhi përmes reklamave online, të lidhur me kompani izraelite të teknologjisë së mbikëqyrjes. Sipas studiuesve të sigurisë kibernetike, reklamat janë përdorur për të identifikuar, gjurmuar dhe potencialisht infektuar pajisje, pa qenë e nevojshme që përdoruesit të klikojnë në lidhje të dyshimta.
Hetimi i zhvilluar nga Citizen Lab, në Universitetin e Torontos, në bashkëpunim me kompaninë Confiant Threat Intelligence, zbuloi një teknikë që studiuesit e quajtën “AdFection”.
Sipas raportimit të POLITICO, kjo metodë shfrytëzon sistemet legjitime të reklamimit online për të shpërndarë mjete spiunazhi dhe për të identifikuar pajisje potencialisht të cenueshme.
Reklamat u shfaqën edhe në faqet e institucioneve evropiane
Në qendër të hetimit është kompania izraelite Discover-Tech, e cila e prezanton veten si biznes reklamash. Studiuesit thonë se platforma e saj, Controlium, dyshohet se ka lehtësuar aktivitetet e operatorëve komercialë të spiunazhit.
Sipas hetimit, kjo platformë lidhet me mjete spiunazhi të zhvilluara nga Candiru, kompani që në vitin 2025 u ble nga Integrity Labs.
Analiza e rreth katër miliardë të dhënave të reklamave tregoi se reklamat e Discover-Tech u shfaqën në afro 200 mijë faqe interneti dhe aplikacione mobile në dhjetëra vende, gjatë një periudhe katërmujore.
Mes faqeve ku u shfaqën këto reklama ishin edhe faqet zyrtare të NATO-s, Kombeve të Bashkuara, Parlamentit Evropian, Komisionit Evropian dhe Këshillit të BE-së.
Megjithatë, shfaqja e reklamave në këto faqe nuk dëshmon vetvetiu se institucionet janë hakuar apo se pajisjet e përdoruesve të tyre janë infektuar.
Si funksionon metoda e spiunazhit?
Teknika shfrytëzon sistemet e automatizuara të reklamimit, përmes të cilave reklamat shfaqen te përdoruesit në bazë të kritereve të ndryshme të përzgjedhjes dhe synimit.
Në vend që viktima të bindet të klikojë një lidhje të dëmshme, reklama mund të përdoret për të identifikuar pajisjen dhe për ta drejtuar atë drejt serverëve të lidhur me mjete spiunazhi.
Në rrethana të caktuara, shfrytëzimi i dobësive të sigurisë mund të mundësojë sulme pa ndërveprim të përdoruesit, të njohura si sulme “zero-click”.
Studiuesit raportuan se reklamat e lidhura me Discover-Tech drejtuan miliona pajisje drejt serverëve të lidhur me Candiru. Kjo mundësi krijon rrezik për mbikëqyrje në shkallë të gjerë, por nuk do të thotë se të gjitha pajisjet e identifikuara janë infektuar me spiunazh.
Gazetarët e Al Jazeera-s ishin në shënjestër
Një pjesë e rëndësishme e hetimit u bazua në analizën e pajisjeve që u përkisnin gazetarëve dhe punonjësve të rrjetit mediatik Al Jazeera.
Sipas studiuesve, 45 pajisje të gazetarëve dhe stafit ishin shënjestruar, ndërsa disa prej tyre ishin infektuar me softuer spiunazhi të lidhur me Candiru.
Gjetjet shtojnë shqetësimet për përdorimin e mjeteve komerciale të mbikëqyrjes kundër gazetarëve dhe personave të tjerë që mund të jenë objektiv i spiunazhit.
Discover-Tech dhe Integrity Labs nuk iu përgjigjën menjëherë kërkesave për koment, sipas raportimit të POLITICO.
Kërkohen hetime për ekspozimin e institucioneve të BE-së
Zbulimet kanë nxitur thirrje për hetime të mëtejshme lidhur me mundësinë që institucionet evropiane dhe përdoruesit e faqeve të tyre të jenë ekspozuar ndaj operacionit.
Hannah Neumann, deputete gjermane në Parlamentin Evropian nga grupi i të Gjelbërve, tha se mundësia e ekspozimit të institucioneve të BE-së duhet të shkaktojë shqetësim serioz në Bruksel.
Hetimi nxjerr në pah një problem të rëndësishëm të sigurisë digjitale: sistemet legjitime të reklamimit mund të shfrytëzohen për qëllime të fshehta mbikëqyrjeje. Për këtë arsye, ekspertët kërkojnë vëmendje më të madhe ndaj mënyrës se si funksionojnë rrjetet e reklamave dhe ndaj rreziqeve që mund t’u paraqesin përdoruesve dhe institucioneve.
