Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka kërkuar nga Bashkimi Evropian që Kosovës t’i jepet statusi i vendit kandidat dhe të hapen negociatat për anëtarësim. Në fjalimin e tij në Samitin e 13-të të Procesit të Berlinit, në Mal të Zi, Kurti ka theksuar se Kosova i ka përmbushur detyrimet e saj dhe se aplikimi për anëtarësim, i dorëzuar në dhjetor të vitit 2022, ende pret një vendim nga BE-ja.
Në adresimin e tij para liderëve të Bashkimit Evropian dhe vendeve të Ballkanit Perëndimor, Kurti ka përgëzuar Malin e Zi për përparimin drejt integrimit evropian dhe ka falënderuar kryeministrin Milojko Spajiq për organizimin e samitit.
Ai ka vlerësuar rëndësinë e Procesit të Berlinit, të nisur nga Gjermania në vitin 2014, si një platformë ku gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor bashkëpunojnë në baza të barabarta.
Kurti: Integrimi gradual po sjell përfitime konkrete për qytetarët
Kurti ka theksuar se integrimi gradual në Bashkimin Evropian po u mundëson vendeve të rajonit të përfitojnë nga elemente të Tregut të Përbashkët Evropian edhe para anëtarësimit të plotë.
Ai ka përmendur integrimin në zonën e vetme të pagesave në euro, SEPA, korridoret e gjelbra për lehtësimin e tregtisë dhe nismën Roam Like at Home, e cila synon të mundësojë përdorimin e shërbimeve të telefonisë mobile pa tarifa shtesë roaming brenda zonës përkatëse.
Sipas Kurtit, përfshirja në SEPA pritet t’u kursejë qytetarëve dhe diasporës së Kosovës rreth 58 milionë euro në vit.
Kryeministri ka nënvizuar se këto mekanizma përfaqësojnë hapa konkretë drejt afrimit të qytetarëve me Bashkimin Evropian, edhe para anëtarësimit të plotë të vendeve të rajonit.
Kritika për moszbatimin e marrëveshjeve rajonale
Në fjalimin e tij, Kurti ka theksuar se përparimi drejt integrimit evropian varet edhe nga vendimet politike të vendeve të rajonit dhe nga marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë.
Ai ka rikujtuar se në vitin 2022, gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor nënshkruan marrëveshje për njohjen e diplomave dhe të letërnjoftimeve.
Sipas tij, disa prej këtyre marrëveshjeve ende nuk po zbatohen plotësisht, pavarësisht se synojnë lehtësimin e lëvizjes dhe bashkëpunimit ndërmjet qytetarëve të rajonit.
“Askush nuk mund të detyrohet ta dëshirojë Bashkimin Evropian, por askush nuk duhet të ketë mundësi t’i pengojë ata që e dëshirojnë”, ka deklaruar Kurti.
Ai ka theksuar se qytetarët duhet të kenë mundësi të studiojnë në një vend të rajonit, të punojnë në një tjetër dhe të dalin në pension në një vend të tretë.
Kosova kërkon avancim në rrugën drejt BE-së
Duke folur për përmbushjen e kritereve evropiane, Kurti ka deklaruar se Kosova duhet të vlerësohet sipas standardeve që Bashkimi Evropian kërkon nga vendet kandidate.
Ai ka përmendur përparimin në demokraci, luftën kundër korrupsionit dhe sundimin e ligjit, duke theksuar se vlerësimet e pavarura e renditin Kosovën ndër vendet me përparimin më të madh demokratik në Evropën Jugore.
Në politikën e jashtme, Kurti ka nënvizuar se Kosova ka zbatuar të gjitha sanksionet e Bashkimit Evropian kundër Rusisë që nga fillimi i agresionit rus.
Kryeministri ka rikujtuar se aplikimi i Kosovës për anëtarësim në BE është dorëzuar në dhjetor të vitit 2022, por ende nuk është marrë vendimi për hapat e mëtejshëm.
“Ne kemi bërë atë që varej vetëm nga ne. Aplikimi i Kosovës pret që nga dhjetori i vitit 2022 për një vendim që i takon vetëm Bashkimit Evropian”, ka thënë Kurti.
Ai u ka bërë thirrje vendeve anëtare të BE-së që të kërkojnë nga Komisioni Evropian përgatitjen e opinionit për aplikimin e Kosovës, t’i japin vendit statusin e kandidatit dhe të hapin negociatat për anëtarësim.
Kurti përmend sulmet në Banjskë dhe në kanalin Ibër-Lepenc
Një pjesë e fjalimit iu kushtua edhe sigurisë në rajon dhe kërcënimeve ndaj infrastrukturës kritike.
Kurti ka paralajmëruar se stabiliteti nuk mund të ndërtohet duke toleruar veprime destabilizuese kundër demokracive fqinje. Ai ka përmendur sulmin terrorist në Banjskë, në veri të Kosovës, ku mbeti i vrarë rreshteri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku, si dhe shpërthimin në kanalin e Ibër-Lepencit në fshatin Varagë.
Sipas tij, këto ngjarje duhet të trajtohen në kontekstin e sigurisë më të gjerë evropiane, pasi sulmet ndaj institucioneve dhe infrastrukturës kritike të një demokracie përbëjnë kërcënim për stabilitetin e rajonit.
Kurti ka kritikuar faktin se Milan Radoiçiq, të cilin e ka cilësuar si përgjegjësin e pranuar të sulmit në Banjskë, vazhdon të jetë i lirë në Serbi.
Ai ka theksuar se përgjigjja ndaj kërcënimeve të tilla duhet të jetë e përbashkët dhe se reagimet e izoluara ndaj secilit incident nuk përbëjnë parandalim të mjaftueshëm.
Në këtë kontekst, Kurti ka ritheksuar rëndësinë e anëtarësimit të Kosovës në NATO si një element shtesë të parandalimit dhe sigurisë.
Të drejtat e pakicave dhe Lugina e Preshevës
Në përfundim të fjalimit, kryeministri ka ngritur edhe çështjen e të drejtave të pakicave në Ballkanin Perëndimor.
Ai ka thënë se mbrojtja e të drejtave të komuniteteve duhet të jetë pjesë e përbashkët e angazhimeve të vendeve të rajonit, duke theksuar se shumica në njërin shtet mund të përbëjë pakicë në shtetin fqinj.
Kurti u ka bërë thirrje pjesëmarrësve të samitit që t’i kushtojnë vëmendje të veçantë Luginës së Preshevës, ku, sipas tij, shqiptarët po përballen me kufizime në jetën institucionale, publike dhe qytetare.
Ai ka theksuar se dinjiteti njerëzor dhe të drejtat e njeriut duhet të mbeten vlerat themelore që bashkojnë vendet e rajonit dhe përbëjnë bazën e rrugës së tyre evropiane.
