Shqiptarët që jetojnë dhe punojnë në Slloveni mund të aplikojnë, në parim, për qëndrim të përhershëm pas pesë vitesh qëndrimi të ligjshëm dhe të vazhdueshëm. Por plotësimi i këtij afati nuk mjafton: kërkohen edhe kushte të tjera, përfshirë dëshminë e njohjes së gjuhës sllovene për kategoritë përkatëse.
Për shumë shqiptarë që jetojnë e punojnë në Slloveni, marrja e lejes së qëndrimit të përhershëm është një hap i rëndësishëm drejt stabilitetit dhe sigurisë afatgjatë.
Sipas rregullave të përgjithshme sllovene për shtetasit e vendeve jashtë Bashkimit Evropian, aplikimi për këtë status mund të bëhet pas së paku pesë vitesh qëndrimi të ligjshëm dhe të vazhdueshëm në vend.
Megjithatë, autoritetet shqyrtojnë edhe kushte të tjera përpara se të marrin vendim. Informacioni përkatës publikohet nga Ministria e Punëve të Brendshme e Sllovenisë dhe portali zyrtar për të huajt, InfoTujci.
1. A mjaftojnë pesë vjet qëndrimi në Slloveni?
Jo domosdoshmërisht. Për t’u kualifikuar, duhet që periudha e qëndrimit të jetë e ligjshme dhe të llogaritet sipas rregullave përkatëse.
Kjo do të thotë se jo çdo periudhë e kaluar në Slloveni llogaritet automatikisht si pjesë e pesë viteve të kërkuara. Për shembull, qëndrimi për studime ose trajnim profesional mund të llogaritet vetëm pjesërisht, ndërsa disa kategori të tjera mund të trajtohen ndryshe.
Prandaj, edhe nëse keni jetuar në Slloveni për pesë vjet kalendarike, duhet të verifikoni nëse e gjithë kjo periudhë njihet për qëllimin e marrjes së qëndrimit të përhershëm.
2. Sa kohë mund të qëndroni jashtë Sllovenisë?
Mungesat nga Sllovenia mund të ndikojnë në llogaritjen e periudhës pesëvjeçare.
Sipas rregullave të përgjithshme të përshkruara në informacionin burimor, vazhdimësia e qëndrimit zakonisht nuk ndërpritet nëse:
- një mungesë e vetme zgjat më pak se gjashtë muaj rresht;
- mungesat e përgjithshme gjatë pesë viteve nuk kalojnë dhjetë muaj.
Mund të ketë përjashtime në rrethana të veçanta. Për këtë arsye, personat që udhëtojnë shpesh drejt Kosovës, Shqipërisë apo vendeve të tjera duhet të kontrollojnë se si ndikojnë mungesat e tyre në rastin konkret.
3. A duhet ta dini gjuhën sllovene?
Po, për shumë aplikues njohja e gjuhës është një nga kushtet e rëndësishme.
Sipas ndryshimeve ligjore të përmendura në burim, nga 1 nëntori 2024, për kategori të caktuara të të huajve që aplikojnë për qëndrim të përhershëm kërkohet dëshmi e njohjes së gjuhës sllovene në nivelin bazë A2.
Njohja e gjuhës duhet të dëshmohet me dokumentin përkatës të pranuar nga autoritetet. Ekzistojnë edhe përjashtime për kategori të caktuara, ndaj është e rëndësishme të verifikohet nëse ky kusht zbatohet për secilin aplikues.
4. Çfarë kushtesh të tjera duhet të plotësoni?
Përveç periudhës së qëndrimit dhe, kur kërkohet, njohjes së gjuhës, autoritetet mund të shqyrtojnë:
- Mjetet e jetesës: dëshmi se keni të ardhura të mjaftueshme, për shembull nga puna ose pensioni.
- Sigurimin shëndetësor: plotësimin e kushteve përkatëse ligjore.
- Dokumentacionin: pasaportën ose dokumentin e udhëtimit dhe dëshmitë e tjera të kërkuara.
- Kushtet ligjore dhe të sigurisë: verifikimet që parashikohen nga Ligji për të Huajt.
Dokumentet e lëshuara jashtë Sllovenisë mund të kërkojnë përkthim ose vërtetim shtesë, varësisht nga lloji i dokumentit.
5. Ku bëhet aplikimi?
Kërkesa për leje qëndrimi të përhershme paraqitet në njësinë administrative kompetente (upravna enota) në Slloveni.
Para aplikimit, këshillohet të kontrolloni listën e dokumenteve dhe kushtet që vlejnë për statusin tuaj. Po ashtu, duhet të kujdeseni që leja aktuale e qëndrimit të përkohshëm të mbetet e vlefshme gjatë procedurës, sipas rregullave që zbatohen për rastin tuaj.
Informacioni zyrtar mund të gjendet në portalin shtetëror për të huajt: InfoTujci.
6. Çfarë përfitoni nga qëndrimi i përhershëm?
Qëndrimi i përhershëm ju mundëson të jetoni në Slloveni pa pasur nevojë ta rinovoni rregullisht lejen e qëndrimit të përkohshëm.
Ky status mund të lehtësojë edhe qasjen në tregun slloven të punës, pasi të drejtat e punësimit për personat me qëndrim të përhershëm përgjithësisht janë më të favorshme se për ata që kanë leje të lidhur me një punëdhënës ose qëllim të caktuar.
Megjithatë, qëndrimi i përhershëm në Slloveni nuk ju jep automatikisht të drejtën të punoni ose të vendoseni në Gjermani, Austri apo në një shtet tjetër të BE-së. Për këtë vazhdojnë të zbatohen rregullat e vendit përkatës.
Gjithashtu, qëndrimi i përhershëm nuk është i njëjtë me shtetësinë sllovene dhe nuk ju jep automatikisht pasaportë sllovene.
7. Po bashkëshorti, bashkëshortja dhe fëmijët?
Për anëtarët e familjes mund të zbatohen rregulla të veçanta. Në disa raste, ligji parashikon kushte më të favorshme ose mundësi për marrjen e qëndrimit të përhershëm para përfundimit të periudhës së zakonshme pesëvjeçare.
Kjo varet nga statusi i personit që aplikon, statusi i anëtarit të familjes dhe rrethanat konkrete. Për këtë arsye, familjet duhet të kërkojnë informacion të posaçëm pranë njësisë administrative.
Çfarë duhet të bëni nëse i keni mbushur pesë vjet?
Nëse jetoni dhe punoni në Slloveni prej pesë vitesh, para aplikimit:
- Kontrolloni datën nga e cila ju njihet qëndrimi i ligjshëm.
- Verifikoni nëse mungesat jashtë Sllovenisë ndikojnë në vazhdimësinë e qëndrimit.
- Kontrolloni nëse ju kërkohet dëshmi e njohjes së gjuhës sllovene në nivelin A2.
- Përgatitni dokumentet për të ardhurat, sigurimin shëndetësor dhe kushtet e tjera që zbatohen për ju.
- Kontaktoni njësinë administrative kompetente për listën e saktë të dokumenteve dhe mënyrën e aplikimit.
E rëndësishme: Pesë vjet qëndrimi nuk nënkuptojnë miratim automatik. Vendimi merret nga autoritetet sllovene pasi të shqyrtohen kushtet dhe dokumentet e secilit aplikues.