Agjencitë amerikane të inteligjencës dyshojnë se një biznesmene kineze, me lidhje biznesi me drejtuesin e Nvidia-s, Jensen Huang, ka mbledhur informacione për shërbimet kineze. Sipas The New York Times, çështja lidhet edhe me hetimet për dyshimet se çipat e avancuar të inteligjencës artificiale mund të kenë përfunduar në Kinë, në kundërshtim me kufizimet amerikane.
Sipas raportimit të gazetës amerikane, Alice Huang, e njohur edhe si Huang Le, drejtuese në kompaninë Megaspeed me seli në Singapor, ishte nën vëzhgimin e autoriteteve amerikane. Hetuesit dyshojnë se ajo ka mbledhur informacione në interes të Pekinit, ndërsa po shqyrtojnë edhe rolin e kompanisë së saj në zinxhirin e furnizimit me çipa të avancuar.
The New York Times raporton se presidenti amerikan Donald Trump ishte informuar për gjetjet e inteligjencës rreth një vit më parë. Sipas burimeve anonime të gazetës, ai nuk ndërmori masa ndaj Huang-ut.
Pse çështja lidhet me Jensen Huang-un?
Jensen Huang drejton Nvidia-n, një nga kompanitë kryesore në botë për prodhimin e procesorëve që përdoren në zhvillimin e inteligjencës artificiale. Për shkak të rëndësisë strategjike të këtyre pajisjeve, eksportet e tyre drejt Kinës janë objekt i kufizimeve amerikane.
Sipas raportimit, autoritetet fillimisht shqyrtuan dyshimet se Alice Huang mund të kishte ndihmuar në sigurimin e çipave për klientë kinezë, duke anashkaluar kontrollet e eksportit. Më pas, hetimi u zgjerua edhe te dyshimet për mbledhjen e informacioneve në emër të shërbimeve kineze.
Megjithatë, raportimi nuk dëshmon se Jensen Huang ka qenë i përfshirë në spiunazh apo se ka pasur dijeni për veprimtari të paligjshme. Sipas gazetës, ai nuk është paralajmëruar zyrtarisht nga autoritetet amerikane se mund të jetë shënjestër e një shërbimi të huaj inteligjence.
Nvidia dhe Megaspeed mohojnë shkeljet
Nvidia i ka cilësuar kontaktet e drejtuesit të saj me Alice Huang si pjesë normale të marrëdhënieve me klientët. Zëdhënësi i kompanisë, John Rizzo, deklaroi se takimet e Jensen Huang me drejtues të kompanive-kliente janë rutinë dhe se klientët marrin informacione të zakonshme tregtare, jo sekrete të ndjeshme të kompanisë apo të dhëna të sigurisë kombëtare.
Megaspeed, ndërkaq, ka angazhuar këshilltarë ligjorë të jashtëm për të zhvilluar një hetim të brendshëm dhe ka shprehur gatishmërinë për të bashkëpunuar me autoritetet amerikane.
Alice Huang nuk iu përgjigj kërkesave të gazetës për koment. Ambasada kineze në Uashington i hodhi poshtë akuzat, duke i cilësuar ato si të pabazuara.
Hetimet për çipat e avancuar
Sipas The New York Times, autoritetet amerikane po shqyrtojnë nëse Megaspeed ka ndihmuar kompani kineze të sigurojnë kapacitete kompjuterike përmes qendrave të të dhënave në Azinë Juglindore.
Dyshimet u shtuan pas një inspektimi në një qendër të të dhënave të kompanisë në Malajzi, ku një zyrtar amerikan gjeti pajisje Nvidia të mbetura në arka. Kjo ngriti pikëpyetje nëse pajisjet do të instaloheshin në atë objekt apo do të transportoheshin diku tjetër.
Të dhënat tregtare të cituara nga gazeta tregojnë se një kompani e lidhur me Megaspeed në Malajzi kishte blerë pajisje të avancuara të inteligjencës artificiale me vlerë të paktën 4.8 miliardë dollarë, nga qershori 2024 deri në shkurt 2026.
Hetuesit po shqyrtojnë nëse ndonjë prej çipave është transferuar në mënyrë të paligjshme në Kinë. Deri në publikimin e raportimit, këto dyshime nuk paraqiten si përfundime gjyqësore të provuara.
Një çështje me rëndësi strategjike për SHBA-në
Që nga viti 2022, Uashingtoni ka vendosur kufizime për eksportin në Kinë të disa çipave të avancuar, me synimin për të kufizuar qasjen e Pekinit në teknologji që mund të ketë përdorime strategjike dhe ushtarake.
Rasti i Megaspeed ngre pikëpyetje për mënyrën se si pajisjet mund të blihen përmes kompanive në vende të treta dhe më pas t’u ofrohen klientëve kinezë.
Sipas raportimit, Shtëpia e Bardhë, CIA dhe Agjencia e Sigurisë Kombëtare e SHBA-së nuk pranuan të komentojnë çështjen. Hetimet dhe dyshimet e përshkruara nga gazeta nuk përbëjnë, në vetvete, provë se Alice Huang apo drejtues të Nvidia-s kanë kryer vepra penale.
