UNICEF-i ka publikuar të dhëna shqetësuese për shëndetin mendor të të rinjve në Kosovë. Përqindja e nxënësve 15 dhe 16-vjeçarë që kanë raportuar se kanë tentuar vetëvrasjen është rritur nga 3.4 për qind në vitin 2011 në 10 për qind në vitin 2024.
Të dhënat janë prezantuar nga Zeinab Hijazi, udhëheqëse globale e UNICEF-it për shëndetin mendor, gjatë një diskutimi për gjendjen e shëndetit mendor te fëmijët dhe të rinjtë në Kosovë.
Duke iu referuar raportit për Kosovën, Hijazi ka theksuar se rritja e numrit të të rinjve që raportojnë se kanë tentuar t’i japin fund jetës është një prej treguesve më shqetësues të gjendjes aktuale.
Sipas saj, problemet e shëndetit mendor nuk mund të vlerësohen vetëm përmes diagnozave, pasi edhe të rinjtë që nuk kanë një diagnozë mund të përjetojnë vështirësi të mëdha emocionale, pa e vërejtur domosdoshmërisht këtë rrethi i tyre.
“Një i ri pa diagnozë mund të jetë duke përjetuar shqetësime të konsiderueshme, ndërkohë që vazhdon të ndjekë shkollën dhe duket se po ia del mbanë”, ka deklaruar Hijazi.
Më shumë se një miliard njerëz në botë përballen me probleme të shëndetit mendor
Përfaqësuesja e UNICEF-it ka rikujtuar se kjo nuk është vetëm një sfidë për Kosovën, por një problem me përmasa globale.
Sipas të dhënave të prezantuara prej saj, më shumë se një miliard njerëz në botë jetojnë me një gjendje të shëndetit mendor, ndërsa rreth një në shtatë adoleshentë të moshës 10 deri në 19 vjeç përjeton një çrregullim mendor.
Ajo ka theksuar gjithashtu se vetëvrasja është shkaku i tretë kryesor i vdekjeve në nivel global te personat e moshës 15 deri në 29 vjeç.
“Pas këtyre shifrave qëndrojnë të rinj me miqësi, talente dhe plane për të ardhmen e tyre. Ka prindër që kërkojnë ndihmë dhe profesionistë që kujdesen shumë, por që mund të kenë shumë pak mundësi për të ofruar”, ka thënë ajo, raportoi KSP.
Varfëria, dhuna dhe diskriminimi ndikojnë në shëndetin mendor
Hijazi ka vënë në pah se mirëqenia psikologjike e fëmijëve dhe adoleshentëve ndikohet nga shumë faktorë, jo vetëm nga gjendja individuale.
Ndër faktorët që mund të rëndojnë shëndetin mendor ajo ka përmendur varfërinë, pabarazinë, dhunën, diskriminimin, mungesën e ndjenjës së përkatësisë dhe mungesën e mundësive.
“Vuajtja psikologjike nuk vjen vetëm nga brenda një personi, por edhe nga kushtet në të cilat njerëzit rriten dhe jetojnë, përfshirë varfërinë, pabarazinë, dhunën, diskriminimin dhe mungesën e ndjenjës së përkatësisë dhe mundësive”, ka deklaruar ajo.
Sipas saj, këtyre sfidave u shtohen edhe ndikimet e jetës digjitale, ndryshimet klimatike dhe krizat e njëpasnjëshme.
UNICEF-i kërkon më shumë investime dhe mbështetje të hershme
Përfaqësuesja e UNICEF-it ka bërë thirrje për rritjen e investimeve në shërbimet e shëndetit mendor dhe për krijimin e mekanizmave që mundësojnë identifikimin e hershëm të të rinjve që kanë nevojë për ndihmë.
Ajo ka theksuar se institucionet nuk duhet të mjaftohen vetëm me identifikimin e personave që përballen me probleme, por duhet të vlerësojnë edhe nëse ata kanë qasje në shërbime dhe nëse mbështetja që marrin është efektive.
Rritja nga 3.4 në 10 për qind brenda 13 vjetësh është një sinjal serioz për institucionet arsimore, shëndetësore dhe sociale në Kosovë. Të dhënat nënvizojnë nevojën për mbështetje më të madhe psikologjike në shkolla, qasje më të lehtë në shërbime profesionale dhe ndërhyrje të hershme për fëmijët dhe adoleshentët që përballen me vështirësi emocionale.
