Evropa duhet të rivendosë kanalet diplomatike të komunikimit me Moskën, pa hequr dorë nga forcimi i mbrojtjes dhe mbështetja për Ukrainën. Ky është paralajmërimi i diplomatit britanik Sir Simon Gass, i cili thotë se mungesa e dialogut me Rusinë rrit rrezikun e një konflikti katastrofik, që mund të shkaktohet edhe nga keqkuptimet dhe llogaritjet e gabuara ushtarake.
Në një artikull të publikuar në gazetën “Financial Times”, me titull “Evropa duhet të flasë me Rusinë”, diplomati britanik Sir Simon Gass argumenton se kontinenti duhet të ndjekë një strategji të dyfishtë: të forcojë kapacitetet ushtarake dhe të mbështesë Ukrainën, por njëkohësisht të mbajë të hapura kanalet e komunikimit me presidentin rus Vladimir Putin.
Sipas tij, në kushtet e tensioneve të larta mes Perëndimit dhe Moskës, mungesa e dialogut mund të çojë në një përshkallëzim të pakontrolluar. Rreziku nuk lidhet vetëm me një sulm të qëllimshëm, por edhe me keqinterpretimin e veprimeve ushtarake, incidentet apo vendimet e marra mbi informacione të gabuara.
Paralajmërimi nga historia: Bota iu afrua luftës bërthamore në vitin 1983
Për të shpjeguar rrezikun, Gass sjell në vëmendje vitin 1983, kur bota iu afrua një përplasjeje bërthamore mes Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Sovjetik.
Në atë periudhë, Moska i interpretonte deklaratat antikomuniste të presidentit amerikan Ronald Reagan si shenja të mundshme të përgatitjes për luftë.
Në shtator të vitit 1983, sistemet sovjetike të paralajmërimit raportuan gabimisht se Shtetet e Bashkuara kishin lëshuar raketa balistike drejt Bashkimit Sovjetik. Një oficer sovjetik vendosi ta trajtonte sinjalin si gabim të sistemit, duke shmangur një reagim të mundshëm bërthamor.
Më vonë, edhe stërvitja ushtarake e NATO-s “Able Archer” u perceptua nga Moska si një përgatitje e mundshme për sulm.
Sipas diplomatit britanik, zhvillimet e sotme kanë ngjashmëri shqetësuese me atë periudhë. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka paralajmëruar se Aleanca duhet të jetë e përgatitur për mundësinë e një sulmi rus brenda pesë viteve të ardhshme. Nga ana tjetër, Moska pretendon se vendet anëtare të NATO-s janë të përfshira drejtpërdrejt në luftën në Ukrainë.
Rreziku i përshkallëzimit dhe mungesa e komunikimit
Gass vlerëson se përgjigjja evropiane ndaj kërcënimeve ruse është përqendruar kryesisht në tri drejtime: vazhdimin e mbështetjes për Ukrainën, rritjen e shpenzimeve ushtarake dhe forcimin e mbrojtjes ndaj sulmeve në të ashtuquajturën “zonë gri”.
Megjithatë, sipas tij, këto masa nuk mjaftojnë për të eliminuar rrezikun e një përplasjeje të drejtpërdrejtë me Rusinë. Parandalimi i luftës kërkon jo vetëm kapacitete më të fuqishme ushtarake, por edhe përpjekje diplomatike për të shmangur keqkuptimet.
Një shqetësim tjetër është dobësimi i mekanizmave të komunikimit që funksiononin gjatë Luftës së Ftohtë. Marrëveshjet për kontrollin e armatimeve janë dobësuar ose janë zhdukur, ndërsa kanalet e besueshme të komunikimit politik dhe ushtarak me Moskën janë kufizuar ndjeshëm.
Kjo, sipas Gass, rrit mundësinë që secila palë t’i interpretojë gabimisht veprimet e tjetrës, duke nxitur një cikël të ri armatosjeje dhe përshkallëzimi.
Ai paralajmëron edhe për pasojat e retorikës së ashpër politike. Si shembull përmend deklaratat publike për plane të mundshme ushtarake kundër mbrojtjes ajrore ruse në rajonin e Kaliningradit, të cilat mund të interpretohen nga Moska si sinjale për një sulm të mundshëm.
Thirrje për një strategji të përbashkët evropiane
Diplomati britanik pranon se dialogu me Rusinë gjatë viteve të fundit ka qenë i vështirë dhe shpesh pa rezultate konkrete. Ai përmend qëndrimin e presidentit Vladimir Putin dhe bindjen e udhëheqjes ruse se zgjerimi i NATO-s përbën kërcënim për sigurinë e vendit.
Megjithatë, ai argumenton se vendet evropiane duhet të përdorin çdo kanal të mundshëm komunikimi me Moskën, për të shpjeguar qëndrimin e tyre mbi sigurinë evropiane dhe për të shmangur keqinterpretimet.
Në këtë drejtim, Gass propozon që liderët evropianë të caktojnë përfaqësues të posaçëm për komunikimin me Rusinë. Ai kërkon gjithashtu koordinim më të madh mes vendeve të kontinentit dhe përgatitje më serioze për menaxhimin e krizave.
Sipas tij, Evropa duhet të ketë një strategji të qartë jo vetëm për mënyrën se si do të përballet me një konflikt të mundshëm, por edhe për mënyrën se si mund ta parandalojë atë.
Margaret Thatcher si shembull për liderët e sotëm
Në fund të artikullit, Gass sjell në vëmendje përvojën e ish-kryeministres britanike Margaret Thatcher.
Në vitin 1983, Thatcher organizoi një seminar njëditor me ekspertë për të kuptuar më mirë Bashkimin Sovjetik, mënyrën e funksionimit të tij dhe bindjet e udhëheqësve sovjetikë.
Ajo besonte se Perëndimi ishte në një përballje të thellë me sovjetikët, por kundërshtonte izolimin e plotë të tyre. Një vit më vonë, Thatcher priti në Britani liderin sovjetik Mikhail Gorbachev, në një vizitë që shënoi një moment të rëndësishëm në marrëdhëniet mes Lindjes dhe Perëndimit.
Për Gass, ky është një shembull që duhet të merret në konsideratë nga udhëheqësit e sotëm evropianë: forcimi i mbrojtjes dhe mbështetja për Ukrainën duhet të ecin paralelisht me përpjekjet diplomatike për të mbajtur të hapur komunikimin me Moskën.

