Pas mosmarrëveshjeve për përfaqësimin e Evropës në negociatat për Ukrainën, vendet evropiane po përballen me një sfidë tjetër: përcaktimin e qëndrimit që duhet të mbajnë ndaj Rusisë. Kaja Kallas kërkon që Moska të përballet fillimisht me kërkesa maksimale dhe vijat e kuqe të Evropës, ndërsa Austria propozon një qasje më fleksibile, përfshirë armëpushime të pjesshme dhe masa për ndërtimin e besimit.
BRUKSEL – Bashkimi Evropian dhe aleatët e tij ende nuk kanë arritur një konsensus se si duhet të zhvillohen negociatat e ardhshme me Rusinë për përfundimin e luftës në Ukrainë.
Pasi u përfshinë në debate për atë se kush duhet ta përfaqësojë Evropën në bisedime, tani vendet evropiane po përpiqen të përcaktojnë se cilat kërkesa duhet të paraqesin dhe cilat çështje nuk duhet të jenë objekt kompromisi.
Sipas një raportimi të POLITICO, kryediplomatja e BE-së, Kaja Kallas, po kërkon një qëndrim më të ashpër ndaj Moskës, ndërsa disa qeveri, përfshirë Austrinë, mbështesin një qasje më pragmatike, me hapa gradualë për uljen e tensioneve.
Ministri i Jashtëm i Norvegjisë, Espen Barth Eide, theksoi se Evropa duhet t’i bëjë të qarta çështjet për të cilat nuk është e gatshme të negociojë me Rusinë.
Austria propozon armëpushime të pjesshme
Ministrja e Jashtme e Austrisë, Beate Meinl-Reisinger, tha se fokusi i diskutimeve duhet të zhvendoset nga çështja se kush do të përfaqësojë Evropën te përmbajtja e negociatave.
Në një dokument me 15 pika, të shpërndarë para takimit të ministrave të jashtëm të BE-së të hënën, Austria paraqiti disa propozime për ndërtimin e besimit mes palëve.
Ndër to përfshihen armëpushime të kufizuara ose të pjesshme, të cilat mund të hapin rrugën për një armëpushim më të gjerë, si dhe krijimi i një forumi ndërkombëtar për monitorimin e zbatimit të çdo marrëveshjeje paqeje.
Meinl-Reisinger e cilësoi dokumentin si një ofertë për të 27 vendet anëtare të BE-së, me qëllim që të punohet drejt një qëndrimi të përbashkët.
Edhe Norvegjia, e cila nuk është pjesë e ekipit negociator evropian, por ka pasur kontakte të drejtpërdrejta me Rusinë, po propozon mënyra për uljen e tensioneve.
Ministri norvegjez Barth Eide sugjeroi që vendet mbështetëse të Ukrainës të marrin si shembull disa mekanizma të përdorur gjatë Luftës së Ftohtë, veçanërisht Marrëveshjet e Helsinkit të vitit 1975, të cilat përcaktuan parime për marrëdhëniet ndërmjet shteteve.
Ai theksoi se dislokimet e NATO-s në territorin e vendeve anëtare nuk duhet të jenë objekt diskutimi me Rusinë, ndërsa marrëveshjet për kontrollin dhe kufizimin e armatimit mund të kenë rëndësi në periudhën pas përfundimit të luftës.
Kallas kërkon kërkesa maksimale ndaj Moskës
Një qasje tjetër po mbështetet nga kryediplomatja e Bashkimit Evropian, Kaja Kallas, e cila insiston që mandati negociues të hartohet nga ministrat e jashtëm të vendeve anëtare.
Sipas saj, Evropa duhet të hyjë në negociata duke paraqitur fillimisht kërkesat maksimale dhe duke përcaktuar qartë vijat e kuqe, përtej të cilave nuk mund të bëhen lëshime.
“Si hyn në negociata? Së pari, prezanton ose përgatit maksimumin absolut që dëshiron të shohësh. Pastaj përgatit edhe se ku je e gatshme të tërhiqesh dhe cilat janë vijat e tua të kuqe, të cilat janë absolutisht të panegociueshme”, deklaroi Kallas, duke iu referuar përvojës së saj si juriste.
Qasjen e saj e kanë mbështetur edhe përfaqësues nga disa vende baltike, nordike dhe të Evropës Lindore.
Ministri i Jashtëm i Lituanisë, Kęstutis Budrys, tha se fillimisht duhet të arrihet një armëpushim dhe vetëm pasi të ndalen luftimet të fillojnë negociatat për një paqe afatgjatë në Ukrainë.
Edhe ministri i Jashtëm i Estonisë, Margus Tsahkna, kërkoi që Rusia të ndërmarrë hapin e parë duke ndalur luftimet. Sipas tij, pas kësaj duhet të zhvillohen negociatat për paqen dhe garancitë e sigurisë për Ukrainën, por edhe për rajonin përreth.
Evropa synon të jetë pjesë e bisedimeve të ardhshme
Përfaqësuesit evropianë po diskutojnë gjithashtu se sa fleksibil duhet të jetë mandati i ekipit negociator.
Disa zyrtarë të BE-së argumentojnë se përfaqësuesve duhet t’u lihet hapësirë për të negociuar dhe për të marrë vendime, pa u kufizuar nga udhëzime tepër të ngurta.
Sipas dy zyrtarëve evropianë të cituar nga POLITICO, ambasadorët e vendeve anëtare mund ta hartojnë këtë mandat në kuadër të takimeve të Coreper-it, organit që përgatit punën e Këshillit të BE-së, në vend që kjo detyrë t’u lihet ministrave të jashtëm.
Ekipi evropian i dakorduar nga liderët e BE-së përfshin përfaqësues nga Franca, Gjermania, Italia dhe Polonia, si dhe Mbretëria e Bashkuar dhe zyrtarë të lartë nga NATO-ja, Komisioni Evropian dhe Këshilli Evropian.
Evropa ishte kryesisht jashtë bisedimeve për Ukrainën që u zhvilluan javën e kaluar në Abu Dhabi, ndërmjet Rusisë, Ukrainës dhe Shteteve të Bashkuara. Megjithatë, Moska dhe Uashingtoni kanë sinjalizuar se përfaqësuesit evropianë mund të përfshihen në takimet e ardhshme.
Sipas zyrtarëve të BE-së, negociatorët po presin rifillimin e bisedimeve në Abu Dhabi gjatë javëve të ardhshme dhe synojnë të jenë të pranishëm në tryezë edhe përballë përfaqësuesve rusë.
Kjo pritet të ndodhë pavarësisht sulmeve të vazhdueshme ruse në Ukrainë.
“Bëhet fjalë për të qenë pragmatikë. Njerëzit në dhomë duhet të jenë në gjendje të marrin vendime”, tha një zyrtar i lartë i BE-së, duke përshkruar qasjen që po diskutohet për përfshirjen e Evropës në negociata.

