Një memo e brendshme e Administratës Detare të SHBA-së (MARAD) ka paralajmëruar se bllokada amerikane ndaj Iranit po rrit rrezikun për transportin tregtar në Gjirin Persik, duke ndikuar në rritjen e primeve të sigurimit dhe në zvogëlimin e kapacitetit të transportit detar. Dokumentet janë siguruar nga Al Jazeera përmes një kërkese zyrtare për qasje në dokumente publike.
Sipas dokumenteve, administratori i MARAD-it, Stephen M. Carmel, e ndau paralajmërimin me një zyrtar tjetër të agjencisë më 12 tetor, pas sulmit të Komandës Qendrore të SHBA-së (CENTCOM) ndaj anijes Ocean Molica, me flamur të Panamasë, e cila dyshohej se kishte tentuar të shkelte bllokadën.
Në të njëjtën periudhë, tri cisterna të tjera u goditën në dhe përreth Ngushticës së Hormuzit, në sulme që nuk iu atribuuan zyrtarisht ndonjë pale.
Në memo, të titulluar “Alarm – Rreziku i Hormuzit zgjerohet përtej ngushticës”, theksohej se anijet tregtare tashmë përballeshin me veprime ushtarake nga të dyja palët dhe se kërcënimi ishte shtrirë edhe në zonat e ankorimit në Gjirin Persik dhe në Gjirin e Omanit.
Sipas dokumentit, kjo situatë mund të çojë në rritje të mëtejshme të primeve të sigurimit për rrezikun e luftës, refuzime të ekuipazheve për të lundruar në zonat e rrezikshme dhe zvogëlim të kapacitetit të disponueshëm të cisternave.
MARAD kërkoi informacione për rritjen e primeve të sigurimit
Në një email drejtuar Michael Yarringtonit, zyrtar në Zyrën e Sigurimeve Detare të MARAD-it, Carmel kërkoi informacione për mënyrën se si sulmet po ndikonin në tregun e sigurimeve, si dhe për përpjekjet e agjencisë për të rindërtuar mbulimin e sigurimit ndaj rrezikut të luftës.
Yarrington u përgjigj se një koleg kishte kontaktuar persona në Londër për të marrë informacione dhe se atij i ishte dërguar një përmbledhje e rritjes së primeve, e bazuar në raportimet mediatike.
Ai gjithashtu ndau një përshkrim të produkteve kryesore që konsideroheshin të nevojshme për punën e MARAD-it në fushën e sigurimit të rrezikut të luftës. Megjithatë, disa nga këto të dhëna ishin redaktuar para publikimit të dokumenteve.
Nuk është bërë e qartë nëse memoja paralajmëruese ishte hartuar brenda MARAD-it apo nga ndonjë agjenci tjetër amerikane. MARAD-i, i cili vepron në kuadër të Departamentit të Transportit të SHBA-së, nuk iu përgjigj kërkesave të Al Jazeera-s për koment.
Ekspertët: Pasojat ekonomike të bllokadës mund të jenë nënvlerësuar
Todd Huntley, kapiten i pensionuar i Marinës Amerikane dhe drejtues i Programit për Ligjin e Sigurisë Kombëtare në Universitetin Georgetown, tha se monitorimi i situatës nga MARAD-i ka të ngjarë të shërbejë për informimin e institucioneve të tjera amerikane.
Sipas tij, agjencia zakonisht publikon paralajmërime për incidente dhe kërcënime, por nuk është e zakonshme që të diskutojë drejtpërdrejt pasojat e tyre në tregun e sigurimeve.
Huntley vlerësoi se disa zyrtarë amerikanë mund të mos i kenë marrë parasysh pasojat e mundshme të bllokadës ose mund t’i kenë nënvlerësuar ato, ndonëse rreziku i reagimit iranian ishte i parashikueshëm.
Ndërkaq, Ian Ralby, drejtues i kompanisë konsulente për sigurinë detare I.R. Consilium, tha se administrata Trump dukej më e përqendruar në pengimin e anijeve që kontribuojnë në mbijetesën ekonomike të Iranit sesa në pasojat më të gjera strategjike të bllokadës.
Sipas Ralby-t, deklaratat e presidentit Donald Trump sugjerojnë se administrata mund t’i ketë konsideruar pasojat ekonomike globale si më pak të rëndësishme sesa objektivat e saj ndaj Iranit.
Rreth 130 sulme ndaj anijeve që nga fillimi i luftës
Transporti detar ndërkombëtar është goditur rëndë nga sulmet në Ngushticën e Hormuzit dhe ujërat përreth, që nga fillimi i sulmeve amerikane dhe izraelite ndaj Iranit më 28 shkurt 2026.
Sipas Organizatës Ndërkombëtare Detare (IMO), në rajon janë regjistruar rreth 130 sulme ndaj anijeve, si pasojë e të cilave kanë humbur jetën të paktën 25 detarë.
Tetori ishte muaji me numrin më të madh të sulmeve që nga fillimi i luftës, me 35 anije të goditura, sipas të dhënave të kësaj organizate.
Ndërsa shumica e sulmeve gjatë konfliktit i janë atribuuar Iranit ose forcave të lidhura me të, CENTCOM ka marrë përgjegjësinë për shkatërrimin ose paaftësimin e të paktën dy duzinave të anijeve, disa prej të cilave i ka identifikuar si pjesë të flotës në hije të Gardës Revolucionare Islamike të Iranit.
Sigurimi i cisternave është shtrenjtuar deri në 200 herë
Pasiguria në Ngushticën e Hormuzit ka rritur ndjeshëm kostot e transportit detar dhe sigurimit.
Sipas Organizatës së Vendeve Eksportuese të Naftës (OPEC), kostoja e sigurimit për një cisternë që transportonte naftë bruto nga Lindja e Mesme drejt Azisë Lindore është rritur rreth 200-fish nga janari deri në fund të tetorit, duke arritur në 12.29 dollarë për fuçi.
Ndërkohë, sipas vlerësimeve të industrisë të cituara në Parlamentin e Singaporit, që nga korriku siguruesit kanë kërkuar 3.5 deri në 7.5 për qind të vlerës së tregut të një anijeje për mbulimin e rrezikut të luftës. Para konfliktit, kjo normë ishte 0.10 deri në 0.25 për qind.
Rritja e kostove të transportit detar është reflektuar edhe në tregjet ndërkombëtare. Çmimet e naftës bruto dhe të plehrave kimike kanë shënuar rritje deri në 60 dhe 112 për qind, përkatësisht, në periudha të ndryshme të luftës.
Studiuesi i pavarur nga Singapori, Boon Chuan Lim, tha se rreziku nuk kufizohet vetëm në kalimin përmes Ngushticës së Hormuzit. Sipas tij, edhe anijet që qëndrojnë në ankorime, furnizohen me karburant ose afrohen drejt porteve mund të ekspozohen ndaj kërcënimeve.
Ai theksoi se kostot e sigurimit varen nga lloji i anijes, itinerari, zona dhe kohëzgjatja e ekspozimit ndaj rrezikut, prandaj jo të gjitha anijet përballen me të njëjtën rritje të primeve.
Lufta rëndoi edhe situatën politike në SHBA
Pasojat ekonomike të luftës, veçanërisht rritja e çmimeve të karburantit, janë përmendur gjerësisht si një nga faktorët që ndikuan në rezultatin e dobët të republikanëve në zgjedhjet e mesit të mandatit, të mbajtura më 3 nëntor në SHBA.
Sipas rezultateve të raportuara në artikullin e Al Jazeera-s, demokratët siguruan deri atëherë 56 vende në Senatin me 100 anëtarë dhe të paktën 257 vende në Dhomën e Përfaqësuesve me 435 anëtarë.
Ndërkohë, një përfundim i qëndrueshëm i luftës mes SHBA-së dhe Iranit mbetet i paqartë, pavarësisht muajve të negociatave mes Uashingtonit dhe Teheranit.
Presidenti amerikan Donald Trump kishte hedhur poshtë javën e kaluar nevojën për një marrëveshje paqeje me Iranin, ndonëse disa ditë më herët kishte deklaruar se konflikti mund të përfundonte “shumë shpejt”.Burimi: aljazeera.

