Takimi mes presidentit amerikan Donald Trump dhe liderit kinez Xi Jinping në Shenzhen u shoqërua me mesazhe për bashkëpunim ekonomik dhe zhvillim të sigurt të Inteligjencës Artificiale. Megjithatë, akuzat që lidhen me gjigantin teknologjik Nvidia dhe kufizimet e reja amerikane për eksportin e çipave të avancuar po e bëjnë edhe më të brishtë armëpushimin tregtar mes dy fuqive.
Për Xi Jinpingun, pritja e presidentit amerikan Donald Trump në qytetin futuristik të Shenzhenit ishte një mundësi për të prezantuar përparimin e Kinës në industrinë e teknologjisë së lartë dhe për ta paraqitur vendin si partner ekonomik të besueshëm për bizneset ndërkombëtare.
Megjithatë, pas deklaratave për bashkëpunim fshihej një realitet më i ndërlikuar. Shtetet e Bashkuara sapo kishin njoftuar masa të reja për të kufizuar qasjen e Kinës në teknologjinë amerikane, ndërsa një skandal që përfshin kompaninë Nvidia kishte rikthyer shqetësimet për sigurinë teknologjike dhe konkurrencën mes dy vendeve.
Trump dhe Xi u takuan për herë të tretë këtë vit, në kuadër të takimit vjetor të liderëve ekonomikë të rajonit të Azi-Paqësorit. Takimi u interpretua si një përpjekje për të ruajtur dialogun në një periudhë të rivalitetit të ashpër mes dy ekonomive më të mëdha në botë.
Por, sipas analizës së CNN-it, polemika rreth Nvidia-s dhe masat e reja amerikane mund të komplikojnë përpjekjet për uljen e tensioneve.
Skandali Nvidia dhe shqetësimet për sigurinë teknologjike
Në qendër të polemikës janë akuzat që lidhen me Jensen Huangun, drejtuesin e gjigantit amerikan të çipave Nvidia, kompani me vlerë tregu prej rreth 4 trilionë dollarësh.
Sipas raportimeve të përmendura në analizën e CNN-it, dyshimet për një lidhje të tij me një grua që pretendohet se kishte bashkëpunuar me inteligjencën kineze kanë rikthyer shqetësimet në SHBA se teknologjia më e avancuar amerikane mund të përfundojë në duart e një fuqie rivale.
Ndërkohë, dy ditë para mbërritjes së Trumpit në Shenzhen, Departamenti amerikan i Tregtisë njoftoi kërkesa të reja për licencim, me synimin për të kufizuar më tej qasjen e Kinës në çipat e avancuar amerikanë.
Benjamin Kostrzewa, ekspert i së drejtës ndërkombëtare tregtare dhe partner në kompaninë ligjore Hogan Lovells Cadwalader me seli në Hong Kong, vlerësoi se këto zhvillime e kanë bërë edhe më të brishtë armëpushimin mes dy vendeve.
Sipas tij, polemika rreth Nvidia-s dhe rregullat e reja për kontrollin e eksporteve, të vendosura pak para samitit, kanë shtuar pasigurinë në marrëdhëniet dypalëshe.
Pekini reagoi ashpër ndaj masave të reja. Ministria e Punëve të Jashtme e Kinës i cilësoi ato si “rast tipik të shtrëngimit ekonomik”.
Ndërsa Ministria kineze e Tregtisë paralajmëroi se, nëse SHBA-ja vazhdon me këtë qasje, Kina do të ndërmarrë kundërmasa për të mbrojtur sovranitetin, sigurinë dhe interesat e saj të zhvillimit kombëtar.
Armëpushimi tregtar mes SHBA-së dhe Kinës në rrezik
Marrëdhëniet ekonomike mes dy vendeve ishin tashmë të tensionuara, pavarësisht marrëveshjes së përkohshme tregtare.
Në takimin e fundit në Uashington, në shtator, Trump dhe Xi kishin rënë dakord për zgjatjen e një marrëveshjeje tregtare të arritur në tetor të vitit 2025. Marrëveshja përfshinte lehtësimin e tarifave amerikane, në këmbim të angazhimeve të Kinës për të blerë më shumë produkte bujqësore amerikane dhe për të lehtësuar kufizimet ndaj eksporteve të metaleve të rralla.
Zgjatja dymujore, e cila sipas zyrtarëve skadon më 10 janar, synonte t’u jepte të dyja palëve kohë për të vlerësuar zbatimin e angazhimeve të marra.
Por çështja Nvidia ka shtuar dyshimet për rreziqet e sigurisë kombëtare dhe mund të vështirësojë negociatat e ardhshme.
Jyh-An Lee, profesor i drejtësisë dhe drejtor ekzekutiv i Qendrës për Inovacion Ligjor dhe Shoqëri Dixhitale në Universitetin Kinez të Hong Kongut, tha se klima politike ka ndryshuar ndjeshëm pas këtij incidenti.
Gjatë samitit, SHBA-ja, Kina dhe Rusia diskutuan edhe nevojën për zhvillimin e sigurt të Inteligjencës Artificiale, por nuk pati përparim të rëndësishëm konkret në fushën e tregtisë apo bashkëpunimit teknologjik.
Në një intervistë për Fox News, Trump deklaroi se çështjen e Huangut e kishte ngritur shkurtimisht gjatë bisedës me Xi Jinpingun, duke e cilësuar dorëheqjen e bashkëthemeluesit të Nvidia-s si një “tragjedi”.
Nga ana tjetër, zyrtarët kinezë i kanë hedhur poshtë akuzat, duke i cilësuar ato si përpjekje të pabaza për të njollosur Kinën.
Çipat, një nga pikat kryesore të rivalitetit mes dy fuqive
Gjysmëpërçuesit janë shndërruar në një nga çështjet më të ndjeshme në marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Kinës. Të dyja vendet po investojnë shuma të mëdha për të fituar epërsi në fushën e Inteligjencës Artificiale dhe teknologjive të avancuara.
Kina e ka shpallur prioritet kombëtar zhvillimin e kapaciteteve të veta për prodhimin e gjysmëpërçuesve. Megjithatë, shumë prej kompanive të saj teknologjike vazhdojnë të mbështeten në çipat amerikanë.
Sipas ekspertëve të cituar nga CNN-i, ky rivalitet e vështirëson bashkëpunimin në sektorë të ndjeshëm teknologjikë, edhe nëse të dyja palët shprehin gatishmëri për dialog mbi sigurinë e Inteligjencës Artificiale.
Dorëheqja e Huangut, sipas analizës, përbën gjithashtu humbje për ata që kanë mbështetur vazhdimin e shitjes së më shumë çipave amerikanë në tregun kinez.
Kina mund të kundërpërgjigjet përmes metaleve të rralla
Si organizatore e forumit të Bashkëpunimit Ekonomik të Azi-Paqësorit (APEC), Kina kishte interes që gjatë samitit të paraqitej si një vend i hapur ndaj investimeve dhe bashkëpunimit ndërkombëtar.
Megjithatë, analistët vlerësojnë se Pekini mund të ndërmarrë masa kundër SHBA-së, duke shfrytëzuar ndikimin e tij në furnizimin global me metale të rralla dhe minerale kritike.
Han Lin, drejtor për Kinën në kompaninë konsulente The Asia Group, tha se pozita e Kinës si organizatore e samitit i dha Xi Jinpingut mundësinë të paraqiste vendin si një partner të rëndësishëm ekonomik.
Sipas tij, Kina mund të zgjedhë kundërmasa të kujdesshme për të ruajtur stabilitetin përpara kongresit të rëndësishëm politik të Partisë Komuniste, që pritet të mbahet vitin e ardhshëm.
Një prej instrumenteve kryesore të Pekinit mbetet kontrolli mbi eksportin e metaleve të rralla, të cilat janë thelbësore për shumë zinxhirë furnizimi në industrinë e teknologjisë së lartë.
Sipas Qendrës për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS), eksportet kineze të metaleve të rralla drejt SHBA-së vazhdojnë të jenë rreth 75 për qind nën nivelet e regjistruara para vendosjes së kufizimeve.
Analistët paralajmërojnë se përshkallëzimi i kontrolleve amerikane ndaj eksporteve teknologjike mund të sjellë zbatim më të rreptë të rregullave ekzistuese dhe vendosjen e kufizimeve të reja.
Samiti i G20-s, mundësi për negociata para një faze të re
Trump dhe Xi pritet të takohen sërish gjatë këtij viti, në kuadër të Samitit të Liderëve të G20-s, në dhjetor.
Ndërkohë, zhvillimet politike në SHBA mund të ndikojnë në politikën tregtare të administratës Trump. Sipas analizës së CNN-it, demokratët pritet të marrin kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit pas rezultateve të zgjedhjeve të mesit të mandatit.
Kjo mund t’u japë atyre më shumë mundësi për të kundërshtuar disa prej politikave proteksioniste të Trumpit. Megjithatë, demokratët kanë kërkuar gjithashtu kontrolle më të forta mbi eksportin e teknologjisë drejt Kinës dhe kanë shprehur shqetësime për rreziqet që paraqet teknologjia kineze për sigurinë kombëtare amerikane.
Han Lin u ka rekomanduar klientëve amerikanë që kërkesat e tyre ndaj qeverisë kineze t’i paraqesin sa më shpejt, duke e konsideruar takimin e G20-s si një mundësi të rëndësishme negociuese.
“Ju keni një shans të fundit në G20. Pas kësaj, do të luajmë një lojë tjetër në të ardhmen”, citohet të ketë thënë ai.
Sipas analizës së CNN-it, pavarësisht mesazheve për bashkëpunim dhe dialog, çështja e Nvidia-s, kontrolli mbi çipat e avancuar dhe rivaliteti për teknologjitë e së ardhmes mbeten pengesa serioze për uljen e tensioneve mes Uashingtonit dhe Pekinit.
Burimi: CNN

