Ngushtica e Ngushtica e Hormuzit është një nga pikat më strategjike të planetit. Përmes saj kalon rreth 20-30% e naftës së tregtuar në botë, ndaj çdo bllokadë atje trondit menjëherë ekonominë globale.
Në konfliktin aktual me Iranin, administrata e Donald Trump llogarit se epërsia ushtarake amerikane mund ta mbajë të hapur këtë korridor jetik. Por historia tregon se një situatë e ngjashme ka ndodhur më parë.
Precedenti historik: operacioni i Ronald Reagan
Në vitet 1987–1988, gjatë tensioneve në Gjirin Persik, presidenti amerikan Ronald Reagan ndërhyri për të mbrojtur trafikun detar nga sulmet iraniane.
Operacioni kryesor ishte:
-
Operation Earnest Will
Marina amerikane shoqëronte cisternat e naftës në konvoje në Gjirin Persik.
Kur një anije amerikane goditi një minë, SHBA reagoi me një kundërsulm të madh:
-
Operation Praying Mantis
Ky ishte një nga përplasjet më të mëdha detare midis SHBA dhe Iranit dhe i dha fund përpjekjeve iraniane për të minuar rrugët detare.
Pse situata sot është më e komplikuar
Ndryshe nga vitet ’80, Irani sot ka zhvilluar luftë asimetrike që e bën ngushticën shumë më të rrezikshme:
-
mina detare
-
raketa kundër anijeve
-
dronë ajrorë me kosto të ulët
-
varka kamikaze pa pilot
-
mjete të shpejta të Gardës Revolucionare
Këto armë nuk mund ta bllokojnë plotësisht detin, por mjafton kërcënimi për të ndalur transportin dhe për të rritur çmimet e sigurimeve për cisternat.
Si mund ta rihapte SHBA ngushticën
Sipas analistëve ushtarakë, një operacion amerikan do të kishte dy faza kryesore:
Fushatë ajrore
Goditje ndaj bazave iraniane që mbajnë:
-
raketa
-
dronë
-
mina detare
-
qendra komandimi.
Konvoje detare
Marina amerikane do të shoqëronte cisternat dhe anijet tregtare nëpër ngushticë.
Por edhe kështu, rreziku do të mbetej i lartë. Sulmet masive me dronë dhe raketa mund të depërtonin përmes mbrojtjes dhe të godisnin edhe anijet luftarake.
Luftë ushtarake apo luftë ekonomike?
Strategjia e Iranit nuk është të mposhtë SHBA në luftë të drejtpërdrejtë. Qëllimi është tjetër:
-
të rrisë çmimet e energjisë
-
të godasë ekonominë e Evropës, Japonisë, Indisë dhe Kinës
-
të detyrojë aleatët e SHBA të bëjnë presion ndaj Uashingtonit për të ndalur luftën.
Ndërkohë SHBA është më pak e varur nga kjo rrugë detare, falë prodhimit të brendshëm të energjisë.
Në fund kjo përplasje është më shumë gjeoekonomike sesa vetëm ushtarake.
SHBA ka fuqinë për ta mbajtur të hapur ngushticën, por kostoja politike, ushtarake dhe ekonomike mund të jetë shumë e lartë dhe konflikti mund të zgjasë për muaj apo edhe vite.
