Lufta në Lindjen e Mesme dhe përshkallëzimi i konfliktit me Iranin po shkakton shqetësime të mëdha në Pekin, duke prekur jo vetëm interesat energjetike të Kinës, por edhe ambiciet e saj globale ekonomike dhe strategjike. Kështu vlerësohet në një analizë të publikuar nga BBC.
Sipas analizës, Kina nuk po përjeton ende një goditje të drejtpërdrejtë nga lufta, por tashmë po ndjen pasojat e para. Në afat të shkurtër, Pekini ka rezerva të mjaftueshme nafte për disa muaj dhe, nëse kriza vazhdon, mund të mbështetet edhe te furnizimet nga Rusia.
Megjithatë, shqetësimi më i madh për lidershipin kinez lidhet me ndikimin afatgjatë që mund të ketë konflikti në Lindjen e Mesme mbi investimet, tregtinë dhe rrugët strategjike të transportit energjetik.
Ekonomia kineze nën presion
Ndërkohë që lufta po zhvillohet, mijëra delegatë të Partia Komuniste e Kinës janë mbledhur në Pekin për të diskutuar drejtimin ekonomik të vendit.
Kina po përballet me disa sfida të brendshme, përfshirë:
-
konsum të ulët të brendshëm,
-
krizë të zgjatur në sektorin e pasurive të paluajtshme,
-
dhe borxh të madh të qeverive lokale.
Sipas raportit, Pekini ka ulur edhe objektivin vjetor të rritjes ekonomike në nivelin më të ulët që nga viti 1991, ndërsa një luftë e zgjatur në Lindjen e Mesme mund ta përkeqësojë më tej situatën.
Rreziku nga bllokimi i Hormuzit
Një nga shqetësimet kryesore për Kinën është mundësia e bllokimit të Ngushticës së Hormuzit, një nga rrugët më të rëndësishme detare për transportin e naftës në botë.
Sipas ekspertit të sigurisë Philip Shetler-Jones nga Royal United Services Institute, një periudhë e gjatë pasigurie në rajon mund të destabilizojë edhe rajone të tjera ku Kina ka interesa ekonomike.
“Një periudhë e zgjatur trazirash dhe pasigurie në Lindjen e Mesme do të prishë rajone të tjera me rëndësi për Kinën”, tha ai.
Marrëdhënia me Iranin: më shumë pragmatike se ideologjike
Në Perëndim, Irani shpesh konsiderohet një aleat i fortë i Kinës. Megjithatë, sipas analizës së BBC-së, marrëdhënia mes tyre është kryesisht pragmatike dhe ekonomike.
Në vitin 2021, Pekini dhe Teherani nënshkruan një partneritet strategjik 25-vjeçar, në kuadër të të cilit Kina premtoi investime deri në 400 miliardë dollarë në ekonominë iraniane, ndërsa Irani vazhdoi furnizimin me naftë.
Sipas të dhënave të Center on Global Energy Policy në Universitetin Columbia, Kina importoi rreth 1.38 milionë fuçi naftë në ditë nga Irani në vitin 2025, që përbën rreth 12% të importeve totale të saj.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se marrëdhënia nuk është një aleancë klasike ushtarake.
Profesoresha Kerry Brown nga King’s College London thekson se bashkëpunimi mes dy vendeve nuk është i thellë në aspektin ideologjik.
“Nuk ka arsye të forta ideologjike apo kulturore pse Kina do të bashkëpunonte me Iranin. Marrëdhënia ka qenë kryesisht transaksionale,” tha ajo.
Kina përpiqet të shmangë përfshirjen
Pekini ka reaguar ndaj luftës duke bërë thirrje për armëpushim dhe duke kritikuar sulmet ndaj Iranit, por pa u përfshirë drejtpërdrejt në konflikt.
Ministri i Jashtëm kinez, Wang Yi, deklaroi se është “e papranueshme që SHBA dhe Izraeli të ndërmarrin sulme kundër Iranit dhe të nxisin ndryshim regjimi”.
Sipas analistëve, Kina po përpiqet të paraqitet si një “kundërbalancë e përgjegjshme” ndaj Shteteve të Bashkuara, por në aspektin ushtarak nuk ka kapacitetin për të ndërhyrë në një konflikt të tillë.
Pekini përballet me një realitet të ri global
Analistët vlerësojnë se kriza mund të ndikojë edhe në marrëdhëniet mes Xi Jinping dhe Donald Trump, të cilët pritet të takohen së shpejti.
Sipas ekspertëve, Pekini do të vazhdojë të paraqesë veten si një fuqi globale më e qëndrueshme dhe më e parashikueshme në krahasim me Uashingtonin.
Megjithatë, lufta në Lindjen e Mesme po i kujton Kinës kufijtë e ndikimit të saj global – veçanërisht përballë fuqisë ushtarake të SHBA-së.
