Emri i operacionit ushtarak të Shtetet e Bashkuara kundër Iranit, i quajtur “Tërbimi Epik”, ka tërhequr vëmendjen e analistëve për shkak të tonalitetit të tij të pazakontë dhe shumë më agresiv se emërtimet tradicionale të operacioneve amerikane.
Sipas analistit të sigurisë Mark Cancian nga Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS) në Uashington, emri është “i pazakontë për shkak të ashpërsisë së tij”.
“Operacionet zakonisht kanë emra që i pëlqejnë një audience të gjerë, si për shembull ‘Operacioni Liria e Irakut’”, tha Cancian, duke iu referuar emrit të përdorur nga SHBA për pushtimin e Irakut në vitin 2003.
Si zgjidhen emrat e operacioneve
Sipas Cancian, emrat e operacioneve zakonisht përzgjidhen nga një listë e gjatë e përgatitur nga stafi ushtarak dhe më pas zgjidhen nga udhëheqja politike dhe ushtarake.
Burime të brendshme kanë përshkruar lista me dhjetëra emra të mundshëm, zakonisht me dy fjalë, nga të cilat zgjidhet një që përfaqëson më mirë mesazhin strategjik të operacionit.
Në rastin e luftës kundër Iranit, Cancian thotë se emri mund të jetë zgjedhur në bazë të perceptimit të asaj që sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, dëshironte të komunikonte.
Ndryshim nga tradita e mëparshme
Autori dhe studiuesi i gjuhës së luftës James Dawes thotë se emri “Tërbimi Epik” përfaqëson një largim të qartë nga tradita e mëparshme amerikane.
Historikisht, SHBA ka përdorur emra që theksonin moralin ose qëllimin strategjik, si:
-
Operacioni Liri e Përjetshme – pushtimi i Afganistanit në vitin 2001
-
Operacioni Liria e Irakut – pushtimi i Irakut në vitin 2003
Sipas Dawes, “Tërbimi Epik” përshkruan një gjendje emocionale ekstreme – një zemërim që i reziston kontrollit, duke e bërë atë të ndryshëm nga emërtimet tradicionale që përpiqeshin të theksonin disiplinë dhe moral.
“Plumbi i parë” i një konflikti
Në një studim të vitit 1995, oficeri amerikan Gregory Sieminski e përshkruante emrin e operacionit si “plumbi i parë që shkrep në një konflikt”, për shkak të ndikimit që ka në opinionin publik dhe në moralin e trupave.
Sipas tij, emrat e operacioneve kanë disa audienca:
-
trupat ushtarake
-
opinionin publik amerikan
-
dhe armikun
Për shembull, një stërvitje ushtarake në Arabia Saudite para Luftës së Gjirit 1991 u quajt “Bubullima e Pashmangshme”, një emër që synonte të frikësonte ushtrinë irakiane.
Historia e emrave të operacioneve
Praktika e përdorimit të emrave të koduar për operacionet ushtarake daton që nga Lufta e Parë Botërore, kur komandantët gjermanë filluan të përdorin emra të paharrueshëm për operacionet komplekse.
Më vonë, gjatë Luftës së Dytë Botërore, britanikët zbuluan planet naziste për pushtimin e Britanisë përmes emrit Operacioni Sealion, i përdorur nga Adolf Hitler.
Kryeministri britanik i kohës, Winston Churchill, kishte kërkuar që emrat e operacioneve të mos përçonin arrogancë apo vetëbesim të tepruar.
Rregulla të reja për emërtimin
Pas polemikave të disa operacioneve gjatë Luftës së Koresë dhe Luftës së Vietnamit, SHBA vendosi udhëzime të reja për emërtimin e operacioneve ushtarake.
Këto rregulla kërkonin që emrat:
-
të përbëheshin nga dy fjalë
-
të shmangnin tone ofenduese ose tepër agresive
-
të mos përmbanin marka tregtare
Megjithatë, emri “Tërbimi Epik” duket se devijon nga kjo traditë, duke reflektuar një stil më të ashpër retorik dhe një mesazh më të drejtpërdrejtë politik.
