Komisioni Evropian ka zbuluar zyrtarisht një propozim për t’i dhënë Ukraina një kredi masive prej 90 miliardë eurosh, duke u kërkuar ligjvënësve të BE-së që ta miratojnë atë sa më shpejt. Sipas Brukselit, kësti i parë i fondeve synohet të disbursohet që në prill 2026, për të mbuluar nevojat urgjente financiare të Kievit.
Sipas planit, 60 miliardë euro do të shkojnë për shpenzime ushtarake, ndërsa 30 miliardë euro do të përdoren për mbështetjen e buxhetit kombëtar të Ukrainës, i cili mbetet nën presion të jashtëzakonshëm për shkak të luftës. Propozimi zëvendëson një plan të mëparshëm për kredi të bazuara në asetet ruse të ngrira, i cili u bllokua për shkak të kundërshtimeve politike brenda BE-së.
Komisioneri Evropian për Ekonominë dhe Produktivitetin, Valdis Dombrovskis, tha se Brukseli është i vetëdijshëm për urgjencën e situatës. “Ne synojmë të fillojmë shpërndarjen e fondeve në prill. Ukraina ka nevoja të mëdha dhe të menjëhershme financiare”, u shpreh ai, duke shtuar se BE-ja po koordinon ngushtë edhe me partnerët e G7 për të mbuluar boshllëkun financiar që në tremujorin e parë të vitit.
Kredia u dakordua në parim nga liderët e BE-së në samitin e dhjetorit dhe do të funksionojë si një hua pa interes për Ukrainën, e cila do të detyrohet ta shlyejë shumën vetëm pasi Rusia të ndalë agresionin dhe të pranojë të paguajë dëmshpërblimet e luftës. Pagesat vjetore të interesit për BE-në llogariten rreth 3–4 miliardë euro, barrë që do të mbulohet nga 24 shtete anëtare, pasi Hungaria, Sllovakia dhe Çekia janë përjashtuar nga garantimi i borxhit për të siguruar unanimitetin.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, theksoi se kredia do të ketë një parim të fortë “Made in Europe”, duke synuar që fondet të forcojnë industrinë evropiane dhe ukrainase të mbrojtjes. Vetëm në rastet kur pajisjet nuk janë të disponueshme në Evropë, do të lejohet blerja nga vendet e treta. “Janë miliarda euro investime dhe ato duhet të kthehen në vende pune, kërkim dhe zhvillim, si dhe në siguri më të fortë për Evropën”, deklaroi ajo.
Megjithatë, disa shtete si Gjermania dhe Holanda po kërkojnë më shumë fleksibilitet, duke propozuar që një pjesë e fondeve të përdoret edhe për blerje pajisjesh ushtarake jashtë Evropës, përfshirë përmes mekanizmave të NATO-s.
Ambasadorët e BE-së pritet të zhvillojnë diskutimet e para mbi këtë kredi, ndërsa Parlamenti Evropian mund ta përshpejtojë procedurën, me synimin që vendimi final të merret brenda shkurtit ose fillimit të marsit.
Mesazhi i Brukselit është i qartë: koha po ecën kundër Ukrainës – dhe BE-ja po shtyp gazin financiarisht, edhe nëse kjo do të thotë borxh i përbashkët dhe debate të forta politike brenda unionit.
