Një raport i ri nga një komitet i rëndësishëm parlamentar në Mbretërinë e Bashkuar ka ngritur alarmin se vendet evropiane dhe aleatët e NATO duhet të përgatiten për një skenar të mundshëm ku Shtetet e Bashkuara të Amerikës mund të mos jenë më garantuesi kryesor i sigurisë në rast krize.
Sipas raportit, ndryshimet në prioritetet e sigurisë së administratës së Donald Trump dhe tensionet në rritje me aleatët evropianë po vënë në pikëpyetje modelin tradicional të mbrojtjes kolektive, i cili historikisht është mbështetur fuqishëm te roli dominues i SHBA-së.
Komiteti u ka bërë thirrje autoriteteve britanike dhe partnerëve evropianë që të hartojnë plane konkrete për një “skenar të rastit më të keq”, ku kontinenti duhet të mbështetet kryesisht në kapacitetet e veta ushtarake.
Varësia nga SHBA në pikëpyetje
Në raport theksohet se Mbretëria e Bashkuar është veçanërisht e ekspozuar ndaj çdo dobësimi të marrëdhënieve me SHBA-në, për shkak të varësisë në disa fusha kyçe si:
- mirëmbajtja e sistemit bërthamor Trident
- ndarja e inteligjencës
- programet ushtarake si avionët F-35 Lightning II
Ekspertët paralajmërojnë se çdo tension politik mund të ndikojë drejtpërdrejt në këto bashkëpunime strategjike.
Thirrje për një NATO më “evropiane”
Raporti sugjeron një ndryshim të qasjes: rritjen e rolit të Evropës brenda NATO-s dhe ndërtimin e kapaciteteve të pavarura mbrojtëse.
“Evropa duhet të përgatitet për mundësinë që të mos mund të mbështetet më plotësisht në SHBA”, thuhet në dokument, duke theksuar nevojën për investime më të mëdha në mbrojtje dhe koordinim më të ngushtë mes vendeve evropiane dhe Kanadasë.
Mesazhe të forta nga Uashingtoni
Deklaratat e fundit të presidentit amerikan, i cili ka kritikuar ashpër aleatët për mungesë angazhimi në konfliktet globale, kanë shtuar pasigurinë mbi angazhimin e SHBA-së ndaj nenit 5 të NATO-s – parimi themelor i mbrojtjes kolektive.
Këto zhvillime po sinjalizojnë një moment kritik për aleancën transatlantike, ku Evropa mund të detyrohet të marrë më shumë përgjegjësi për sigurinë e saj në një botë gjithnjë e më të pasigurt.
