Nga Lorenzo Avesani
Polonia, Hungaria dhe Bullgaria u shfaqën si aktorë aktivë në edicionin e 56-të të Forumi Ekonomik Botëror në Davos, duke artikuluar pozicione të ndryshme mbi sigurinë ndërkombëtare, marrëdhëniet transatlantike dhe Lindjen e Mesme. Ndërsa Varshava dhe Kievi synojnë të konsolidojnë rezistencën ndaj Rusisë, Budapesti dhe Sofja zgjedhin të angazhohen në arkitekturën e re të paqes për Gazën. Të gjithë aktorët shikojnë nga lindja, ndërkohë që vëmendja strategjike globale zhvendoset gjithnjë e më shumë drejt veriut dhe Arktikut.
Davos 2026 dhe tensionet euro-atlantike
Samiti i WEF 2026, i mbajtur nga 19 deri më 23 janar në Davos, u përqendrua zyrtarisht në pesë “sfida globale”: bashkëpunimin, rritjen, kapitalin njerëzor, inovacionin dhe mjedisin. Megjithatë, edicioni do të mbahet mend kryesisht për fjalimin 72-minutësh të Donald Trump, i cili kritikoi ashpër evropianët lidhur me Groenlandën.
Ky episod përfaqësoi kulmin e tensioneve të javëve të mëparshme, duke errësuar marrëdhëniet euro-atlantike dhe duke zhvendosur vëmendjen ndërkombëtare drejt Arktikut. Edhe pse pas Davosit u vu re një qetësim relativ, është e qartë se ka nisur një fazë e re, më e paqëndrueshme, në marrëdhëniet midis Evropës dhe Shteteve të Bashkuara.
Evropa Qendrore dhe Lindore në qendër të skenës
WEF 2026 pa një përfaqësim të dukshëm nga Evropa Qendrore dhe Lindore. Në Davos morën pjesë:
-
Polonia, e përfaqësuar nga Presidenti Karol Nawrocki dhe Ministri i Jashtëm Radosław Sikorski;
-
Hungaria, e përfaqësuar nga Kryeministri Viktor Orbán;
-
Bullgaria, me një delegacion të drejtuar nga Kryeministri në largim Rosen Zhelyazkov.
Edhe pse me agjenda të ndryshme, këto vende nuk u margjinalizuan, por treguan diversitetin strategjik të rajonit dhe aftësinë për të ndikuar në debate kyçe ndërkombëtare.
Polonia: Aktivizëm diplomatik dhe linjë e fortë kundër Rusisë
Nga këndvështrimi polak, Davos 2026 konfirmoi aktivizmin ndërkombëtar të Varshavës. Në planin ekonomik, aktorë privatë polakë nisën Forumin e Liderëve të Mundësuar nga Polonia, një program paralel pesëditor që synonte promovimin e kompanive të mëdha polake (Autopay, Żabka Group, Orlen) në tregjet e G20-s dhe Evropës. Iniciativa pasqyron një diplomaci ekonomike gjithnjë e më ambicioze dhe ndërtimin e “markës Poloni”.
Në planin politik dhe të sigurisë, Nawrocki mori pjesë më 21 janar në panelin “A mund ta mbrojë Evropa veten?”, së bashku me Presidentin finlandez Alexander Stubb dhe Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s NATO Mark Rutte. Presidenti polak:
-
mbështeti kërkesat e Trump për rritjen e shpenzimeve evropiane të mbrojtjes;
-
riafirmoi rolin qendror të SHBA-së në sigurinë e Krahut Lindor;
-
bëri thirrje për moderim lidhur me Groenlandën.
Ky qëndrim pasqyron atlantizmin tradicional të Varshavës, por edhe përpjekjen për të balancuar marrëdhëniet me Brukselin, në kontrast me linjën më kritike të Kryeministrit Donald Tusk.
Ndërkohë, Sikorski, gjatë panelit “E gjithë gjeopolitika është lokale” më 22 janar, theksoi nevojën për dialog BE-Kinë pa rënë pre e shantazhit tregtar të Pekinit, por u përqendrua kryesisht te Ukraina. Ai deklaroi se presioni duhet të ushtrohet mbi agresorin dhe jo mbi të sulmuarin, duke paralajmëruar se një paqe e padrejtë do të “mbillte farat e luftës së ardhshme”. Ky mesazh u përforcua në takime të shumta me përfaqësues ukrainas, përfshirë Ministrin e Jashtëm Andriy Sybiha dhe Presidentin Volodymyr Zelensky.
Hungaria dhe Bullgaria: Gaza dhe diplomacia alternative
Në një front tjetër, Hungaria dhe Bullgaria u dalluan për angazhimin e tyre në Lindjen e Mesme. Të dyja janë të vetmet shtete anëtare të BE-së që i janë bashkuar Bordit të Paqes për Gazën, një iniciativë shumëpalëshe e promovuar nga Trump si alternativë ndaj diplomacisë së OKB-së.
Për Hungarinë, pjesëmarrja pasqyron vazhdimësinë e boshtit Orbán–Trump. Marrëdhënia transaksionale u siguron hungarezëve lehtësim nga izolimi evropian, ndërsa Uashingtonit i ofron një aleat që mund të pengojë konsolidimin e autonomisë strategjike të BE-së. Dy vendet ndajnë gjithashtu mbështetjen për argumentet izraelite kundër njohjes së shtetit palestinez.
Bullgaria, nga ana tjetër, e sheh angazhimin si pjesë të rolit të saj rajonal dhe si një aktor kufitar i ekspozuar ndaj pasojave të paqëndrueshmërisë në Lindjen e Mesme. Profili i Sofjes si ndërmjetës u forcua nga figura e diplomatit Nikolay Mladenov, ish-Koordinator Special i OKB-së për Procesin e Paqes, i emëruar nga Trump në krye të Bordit. Megjithatë, vendimi mbetet polemik brenda Bullgarisë, pasi u mor nga një qeveri kujdestare dhe pa miratim parlamentar.
Përfundim: një rajon heterogjen, por gjithnjë më qendror
Davos 2026 tregoi se Evropa Qendrore dhe Lindore nuk është thjesht periferike, por një hapësirë ku ndërthuren atlantizmi, evropianizmi dhe diplomacia alternative. Polonia, Hungaria dhe Bullgaria demonstruan aftësinë për të ndjekur agjenda të ndryshme brenda rendit ndërkombëtar në transformim.
Megjithatë, heshtja e shumë aktorëve të tjerë rajonalë përballë zhvillimeve që do të formësojnë vitin 2026 ngre pikëpyetje serioze. Në një kontekst të tensionuar dhe fluid, mosveprimi vështirë se mund të jetë një strategji e qëndrueshme afatgjatë.
