Në takimet pranverore të Fondi Monetar Ndërkombëtar dhe Banka Botërore në Uashington, alarmi nuk lidhet më vetëm me luftërat apo inflacionin, por me një kombinim të rrezikshëm faktorësh të rinj që mund të trondisin ekonominë globale.
Ekspertët paralajmërojnë për një “stuhi perfekte”, ku dy kërcënime të papritura – inteligjenca artificiale dhe kriza e kreditit privat – mund të kenë pasoja shumë më të rënda se vetë konfliktet gjeopolitike.
Dy “mina” të reja për ekonominë botërore
Sipas analizave, rreziku kryesor nuk është vetëm lufta në Lindjen e Mesme, por:
- Përdorimi i rrezikshëm i inteligjencës artificiale në sistemet financiare
- Rreziku i një krize në sektorin e kreditit privat, që mund të përhapet në gjithë tregjet
Këto dy faktorë konsiderohen të paqarta, të vështira për t’u kontrolluar dhe potencialisht shkatërruese për stabilitetin financiar global.
Inteligjenca artificiale, rrezik i ri për bankat
Një shqetësim i veçantë është modeli i avancuar i AI-së Anthropic Claude Mythos, i cili mund të zbulojë dobësi në sistemet financiare dhe të pagesave.
Ekspertët paralajmërojnë se në duar të gabuara, kjo teknologji mund të:
- Lehtësojë mashtrime masive
- Dëmtojë sistemet bankare
- Madje të shkaktojë paralizë të plotë financiare
Për këtë arsye, zyrtarë të lartë amerikanë dhe bankierë janë përfshirë në diskutime urgjente për të parandaluar një skenar të tillë.
Kriza e kreditit privat, rreziku që po afrohet
Paralelisht, shqetësim i madh mbetet edhe sektori i kreditit privat, i cili është rritur ndjeshëm vitet e fundit, por mbetet i brishtë.
Problemi kryesor:
- Kreditë me rrezik të lartë janë zhvendosur nga bankat te aktorë më pak të rregulluar
- Lidhja me sektorin private equity rrit rrezikun e një efekti zinxhir
Ekspertët paralajmërojnë se një krizë likuiditeti në këtë sektor mund të përhapet shpejt në ekonominë globale, ngjashëm me krizën financiare të viteve 2007–2009.
Lufta dhe nafta: rrezik i njohur, por serioz
Ndërkohë, lufta në Lindjen e Mesme vazhdon të ndikojë në tregje, duke rritur çmimet e naftës dhe inflacionin.
Skenarët më pesimistë parashikojnë:
- Nafta deri në 150 dollarë për fuçi
- Rritje të mëtejshme të inflacionit
- Ngadalësim të rritjes ekonomike globale
Megjithatë, këto konsiderohen rreziqe “të njohura”, për të cilat ekzistojnë mekanizma reagimi, ndryshe nga kërcënimet e reja.
Një botë në ekuilibër të brishtë
Mesazhi nga Uashingtoni është i qartë: bota nuk përballet më me një krizë të vetme, por me disa goditje të mundshme njëkohësisht.
Dhe historia ka treguar një gjë – kur krizat bashkohen, pasojat nuk janë thjesht më të mëdha… janë të paparashikueshme.
