Një ndryshim i papritur i qëndrimit të Donald Trump në lidhje me Groenlandën ka sjellë një lehtësim të kujdesshëm në kryeqytetet evropiane, por pa rikthyer besimin e humbur në marrëdhëniet transatlantike. Sinjalet e para të zbutjes u panë gjatë fjalimit të Trumpit në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, ku presidenti amerikan shmangu për pjesën më të madhe të fjalimit temën që kishte tensionuar fort raportet me Evropën.
Pas një monologu të gjatë mbi arritjet e tij dhe gjendjen “fenomenale” të ekonomisë amerikane, Trump iu rikthye Groenlandës me tone më të buta. Ai përsëriti se, sipas tij, vetëm SHBA-të mund të garantojnë sigurinë e ishullit, por për herë të parë theksoi se zgjidhja do të kërkohet përmes negociatave, jo forcës ushtarake. “Do të filloj menjëherë negociatat”, tha ai, duke shtuar se NATO nuk do të vihej në rrezik dhe se dhuna nuk është e nevojshme.
Surprizë e dytë: tërhiqen tarifat
Disa orë më vonë, Trump befasoi sërish. Përmes platformës së tij Truth Social, ai njoftoi se po hiqte dorë nga tarifat shtesë të paralajmëruara ndaj tetë vendeve evropiane, përfshirë Gjermania. Këto vende kishin dërguar trupa në Groenlandë në kuadër të një misioni zbulimi. Në të njëjtin postim, Trump foli për një kornizë të mundshme marrëveshjeje për Groenlandën dhe gjithë rajonin Arktik.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO, Mark Rutte, konfirmoi se kishte zhvilluar një takim me Trump dhe se ekziston mundësia e një marrëveshjeje, edhe pse detajet mbeten të paqarta.
Reagime të përmbajtura në Evropë
Në Danimarka, reagimi ishte i matur. Ministri i Jashtëm Lars Løkke Rasmussen tha se dita “përfundoi më mirë nga sa kishte nisur”. Ndërkohë, në Berlin, ministri gjerman i Financave Lars Klingbeil paralajmëroi kundër nxjerrjes së përfundimeve të nxituara. “Le të presim për detaje konkrete”, tha ai për ZDF, duke theksuar se ende nuk dihet çfarë është rënë dakord realisht mes Trumpit dhe Ruttes.
Edhe shtetet e tjera të BE-së kërkojnë qartësi. Presidenti i Këshillit Evropian António Costa konfirmoi se samiti i posaçëm i BE-së në Bruksel do të mbahet siç është planifikuar, me temë kryesore “gjendja e marrëdhënieve transatlantike”.
Krizë besimi dhe thirrje për riorientim
Pavarësisht zbutjes së tonit të Trumpit, mesazhi nga Brukseli mbetet i qartë: marrëdhëniet BE-SHBA janë në krizë. Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen paralajmëroi më herët se Evropa ndodhet “në një udhëkryq”.
“Ne preferojmë dialogun, por jemi të përgatitur të reagojmë. Në një botë gjithnjë e më të paqëndrueshme, Evropa ka nevojë për levat e veta të pushtetit”, deklaroi ajo.
Samiti i posaçëm i së enjtes në Bruksel pritet të shërbejë si moment reflektimi strategjik. Edhe pse kthesa e Trumpit ka ulur përkohësisht tensionet, besimi ndaj presidentit amerikan mbetet thellësisht i lëkundur, dhe Evropa po përgatitet për një marrëdhënie më të ftohtë, më pragmatike dhe më të kujdesshme me Uashingtonin.
