Presidenti francez Emmanuel Macron ka riafirmuar mbështetjen për zhvillimin e një avioni të vetëm luftarak evropian në kuadër të programit Future Combat Air System (FCAS), ndërsa kancelari gjerman Friedrich Merz dhe drejtues të Airbus kanë lënë të hapur mundësinë e ndërtimit të dy avionëve të ndryshëm.
Programi FCAS, i nisur në vitin 2017 nga Franca, Gjermania dhe Spanja, synon të zhvillojë një sistem të ri ajror luftarak për të zëvendësuar avionin francez Dassault Rafale dhe Eurofighter Typhoon, që përdoret nga Gjermania dhe Spanja. Objektivi fillestar ishte që avioni i ri të hynte në shërbim rreth vitit 2040, por projekti është bllokuar nga mosmarrëveshjet industriale mes Airbus dhe Dassault Aviation.
Macron: Duhet standard evropian, jo dyfishim kostosh
Gjatë një vizite në Indi, Macron theksoi se Evropa duhet të standardizojë dhe të ketë një model të përbashkët luftarak, për të shmangur fragmentimin dhe shpërdorimin e fondeve publike.
“Ne evropianët kemi interes të kemi një model të përbashkët. A është ndërtimi i më shumë avionëve përdorimi më i mirë i parave të taksapaguesve?”, u shpreh ai, duke argumentuar se zhvillimi i një platforme unike është zgjedhje strategjike për mbrojtjen evropiane.
Macron shtoi se, në një botë gjithnjë e më konkurruese dhe me fuqizimin e programeve ushtarake të vendeve si Kina dhe India, Evropa duhet të rrisë – dhe jo të ulë – prodhimin e saj në sektorin e mbrojtjes.
Merz: Nevojat gjermane janë të ndryshme
Nga ana tjetër, Merz la të kuptohet se Berlini mund të rishikojë pjesëmarrjen në projekt nëse kërkesat teknike nuk përputhen me interesat gjermane.
Sipas tij, Francës i duhet një avion që mund të mbajë armë bërthamore dhe të operojë nga aeroplanmbajtëse – kapacitete që Gjermania aktualisht nuk i konsideron prioritet për forcat e saj të armatosura.
Edhe CEO i Airbus, Guillaume Faury, deklaroi se kompania është e gatshme të mbështesë një zgjidhje me dy avionë të veçantë, nëse kjo kërkohet nga shtetet partnere. Megjithatë, ai paralajmëroi se bllokimi i një pjese të projektit nuk duhet të rrezikojë gjithë të ardhmen e aftësisë teknologjike evropiane në mbrojtje.
FCAS, simbol i autonomisë strategjike evropiane
FCAS konsiderohet si një projekt kyç për autonominë strategjike të Bashkimit Evropian në fushën e mbrojtjes. Por përplasjet mes industrive kombëtare dhe dallimet në doktrinën ushtarake po e bëjnë të paqartë nëse Evropa do të arrijë të ndërtojë një avion të vetëm të përbashkët – apo do të përfundojë me dy platforma të ndryshme.
Debati mes standardizimit dhe interesave kombëtare pritet të vazhdojë në muajt e ardhshëm, ndërsa vendet partnere duhet të vendosin nëse do të thellojnë bashkëpunimin – apo do të ndjekin rrugë të ndara në zhvillimin e gjeneratës së ardhshme të avionëve luftarakë.
