Një raport i publikuar nga The Economist ka hedhur dritë mbi një skenar të ri diplomatik dhe ekonomik mes Moskës dhe Uashingtonit, ku sipas pretendimeve të përmendura nga presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky, Rusia do t’i ketë ofruar SHBA-ve një paketë ekonomike me vlerë deri në 12 trilionë dollarë në këmbim të heqjes së sanksioneve.
Sipas raportimit, krahas bisedimeve të drejtpërdrejta për përfundimin e luftës në Ukrainë, po zhvillohen edhe kanale paralele për marrëveshje dypalëshe ekonomike mes Kremlinit dhe administratës së Donald Trump. Një memo e përgatitur në emër të Këshillit të Sigurisë Ruse thuhet se i është paraqitur Trumpit si “marrëveshja më e mirë”, përpara një takimi të mundshëm me Vladimir Putin.
Çfarë përfshin paketa e pretenduar?
Sipas burimeve të cituara, propozimet e diskutuara përfshijnë:
-
Investime në projekte nafte dhe gazi në Arktik
-
Shfrytëzim të metaleve të rralla
-
Ndërtimin e një qendre të dhënash me energji bërthamore
-
Një projekt ambicioz për tunel nën Ngushticën e Beringut
Raporti përmend gjithashtu kontaktet mes kreut të Fondit Rus të Investimeve Direkte, Kirill Dmitriev, dhe të dërguarit special amerikan Steve Witkoff, si dhe interesin e disa qarqeve pranë administratës amerikane për investime në sektorin energjetik rus.
Megjithatë, shifra prej 12 trilionë dollarësh – ekuivalente me rreth gjashtëfishin e PBB-së vjetore të Rusisë – po konsiderohet nga shumë analistë si e ekzagjeruar dhe më shumë simbolike sesa reale.
Çfarë mund të fitojë Amerika?
Optimistët argumentojnë se një marrëveshje e tillë do t’i hapte kompanive perëndimore akses në energjinë ruse, mineralet strategjike dhe një treg prej 145 milionë konsumatorësh. Përpara pushtimit të Ukrainës, eksportet e BE-së në Rusi arrinin rreth 90 miliardë euro në vit, ndërsa importet amerikane nga Rusia ishin vetëm 6 miliardë dollarë, duke lënë hapësirë për zgjerim.
Sipas raportimeve, disa kompani amerikane që u larguan nga Rusia, përfshirë Apple dhe McDonald’s, kanë riregjistruar markat e tyre tregtare. Gjithashtu, Putin thuhet se ka ofruar kthimin e aseteve me vlerë 5 miliardë dollarë të sekuestruara nga ExxonMobil në vitin 2022.
Pengesa kryesore: sanksionet
Heqja e sanksioneve rezulton shumë më komplekse sesa duket. Vendet perëndimore kanë vendosur rreth 23,000 masa kufizuese ndaj Rusisë që nga fillimi i luftës. Trump mund të anulonte disa prej tyre me dekret presidencial, por shumë masa – veçanërisht ato që prekin sektorin bankar dhe energjetik – kërkojnë miratim nga Kongresi amerikan, ku qëndrimet ndaj Moskës mbeten të ashpra.
Edhe Evropa shihet si shumë e kujdesshme për të lehtësuar regjimin e saj të sanksioneve. Përvoja me Iranin në vitin 2016 tregoi se edhe pas lehtësimit formal të sanksioneve, kompanitë shumëkombëshe mbetën të rezervuara për shkak të pasigurisë politike.
Mohimet nga Moska
Kirill Dmitriev ka mohuar kategorikisht se Rusia po ofron 12 trilionë dollarë “në këmbim” për heqjen e sanksioneve, duke deklaruar se çdo vendim për sanksionet do të varet nga interesat e SHBA-ve. Ai ka theksuar se kompanitë amerikane kanë humbur mbi 300 miliardë dollarë nga largimi nga tregu rus.
A është reale “marrëveshja e madhe”?
Në thelb, raporti ngre më shumë pyetje sesa përgjigje. Një marrëveshje ekonomike e përmasave të tilla do të kërkonte jo vetëm përparim të dukshëm në negociatat për Ukrainën, por edhe konsensus politik në Uashington dhe koordinim me aleatët evropianë.
Për momentin, “marrëveshja e madhe” mbetet në nivel spekulimesh dhe burimesh diplomatike, ndërsa lufta në Ukrainë vazhdon të jetë pengesa kryesore për çdo normalizim të plotë ekonomik mes Rusisë dhe Perëndimit.