Konferenca e Sigurisë në Mynih këtë vit nisi me një mesazh të qartë: Evropa po përgatitet për një realitet ku marrëdhënia me SHBA-në nuk është më e padiskutueshme.
Në një zhvillim që u interpretua si sinjal politik, Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, anuloi në minutën e fundit takimin me liderë evropianë për Ukrainën, duke përmendur “angazhime të tjera në agjendë”.
Takimi ishte planifikuar me drejtues nga Gjermania, Polonia, Finlanda dhe Komisioni Evropian. Një zyrtar evropian e cilësoi anulimin si “skandaloz”, ndërsa sipas Financial Times, vendimi u pa si shenjë e distancimit të administratës së Donald Trump nga koordinimi i ngushtë me Evropën për luftën në Ukrainë.
Merz: “Lidershipi amerikan nuk merret më si i mirëqenë”
Kancelari gjerman Friedrich Merz hapi konferencën me një ton të drejtpërdrejtë, duke e cilësuar samitin si “sizmiograf të zhvillimeve globale”.
“Politika e fuqive të mëdha është e ashpër dhe e paparashikueshme,” tha ai, duke theksuar se Evropa duhet të:
-
forcojë kapacitetet ushtarake,
-
ulë varësinë strategjike,
-
reduktojë burokracinë,
-
ndërtojë një marrëdhënie të re transatlantike.
“Varësia nga SHBA-të ishte një zgjedhje e jona. Tani po e lëmë pas,” deklaroi Merz, duke përmendur nevojën për partneritete të reja me Kanadanë, Indinë, Turqinë, Afrikën e Jugut dhe Brazilin.
Macron: “Nuk ka paqe për Ukrainën pa Evropën”
Presidenti francez Emmanuel Macron theksoi se Evropa duhet të bëhet “më e fortë dhe më e pavarur”.
“Nuk kam parasysh Francën apo Gjermaninë. Kam parasysh Evropën,” tha ai.
Sipas Macron:
-
Çdo vendim që prek Evropën duhet të merret edhe nga evropianët.
-
Paqja në Ukrainë nuk mund të negociohet pa praninë e BE-së.
-
Evropa duhet të çlirohet nga varësitë strategjike në sektorë kyç.
Mesazhi ishte i qartë: Evropa nuk mund të mbetet thjesht ndjekëse e axhendës amerikane.
Kaja Kallas: “Ju keni aleatë – mos e harroni këtë”
Kaja Kallas theksoi në një panel debati se diferenca mes SHBA-së dhe fuqive rivale qëndron tek aleancat.
“Kur SHBA-të bëjnë luftë, ne shkojmë me ju. Ju keni aleatë – kjo është forca juaj,” tha ajo.
Ajo propozoi gjithashtu që BE-ja të shqyrtojë:
-
huamarrje të përbashkët për mbrojtjen,
-
rritje të investimeve ushtarake,
-
një arkitekturë më të pavarur sigurie.
Një epokë e re?
Konferenca e këtij viti u shndërrua në një pikë kthese simbolike. Nëse vitin e kaluar fjalimi i J.D. Vance tronditi Evropën, këtë vit mesazhi ishte i kundërt: Evropa po përgatitet për një botë ku duhet të mbështetet më shumë tek vetja.
Pyetja që mbetet:
A do të arrijë BE-ja të veprojë me një zë të vetëm – apo përçarjet e brendshme do ta frenojnë këtë ambicie?
