Presioni mbi Bashkimin Evropian po rritet ndjeshëm që blloku të përdorë instrumentin e tij më të fortë tregtar kundër Shteteve të Bashkuara, pas kërcënimit të presidentit amerikan Donald Trump për vendosjen e tarifave ndaj vendeve evropiane derisa Danimarka të pranojë shitjen e Grenlandës.
Udhëheqësit evropianë po koordinojnë hapat e ardhshëm, pasi administrata Trump paralajmëroi tarifa shtesë prej 10% për produktet nga tetë vende evropiane – përfshirë Danimarkën, Francën dhe Gjermaninë – duke lënë të hapur mundësinë e masave edhe më të ashpra nëse nuk arrihet një marrëveshje për “blerjen e plotë dhe totale” të Grenlandës, territor gjysmë-autonom i Mbretërisë së Danimarkës.
Reagime të forta nga kryeqytetet evropiane
Të dielën, Danimarka, Suedia, Finlanda, Franca, Gjermania, Holanda dhe Mbretëria e Bashkuar deklaruan se kërcënimet me tarifa dëmtojnë marrëdhëniet transatlantike dhe rrezikojnë një spirale përshkallëzimi. Vendet theksuan solidaritetin e plotë me Danimarkën dhe shtuan përpjekjet për sigurinë në Arktik, duke sqaruar se misionet e përbashkëta evropiane “nuk përbëjnë kërcënim për askënd”.
Presidenti francez Emmanuel Macron pritet t’i kërkojë BE-së të shqyrtojë të gjitha mjetet në dispozicion, përfshirë instrumentin anti-shtrëngim, të miratuar në vitin 2023 për të luftuar shantazhin politik përmes tregtisë. Ky mekanizëm do t’i lejonte BE-së të kufizojë aksesin e SHBA-së në tenderë publikë, licenca tregtare dhe tregun e vetëm.
Nga ana tjetër, kryeministrja italiane Giorgia Meloni e quajti kërcënimin e tarifave “një gabim” dhe sugjeroi se bëhet fjalë për një keqkomunikim brenda NATO-s, duke konfirmuar se kishte zhvilluar një bisedë telefonike me Trump.
Ndryshim toni në Bruksel
Përplasja e fundit po vë në pikëpyetje strategjinë e deritanishme të BE-së për uljen e tensioneve me Trump. Marrëveshjet e mëparshme tregtare, të cilat rritën tarifat për produktet evropiane dhe ulën ato për mallrat amerikane, tashmë shihen si të pamjaftueshme për të garantuar stabilitet.
Kryeministri suedez Ulf Kristersson deklaroi se BE-ja nuk do të lejojë të shantazhohet, ndërsa Macron theksoi se Evropa nuk do të frikësohet nga kërcënimet. Edhe grupet kryesore pro-evropiane në Parlamentin Evropian janë bashkuar në qëndrimin se marrëveshjet tregtare me SHBA-në nuk duhet të zbatohen derisa Uashingtoni të ndryshojë kurs.
Instrument i fuqishëm, pasoja të mëdha
Instrumenti anti-shtrëngim nuk është përdorur kurrë më parë dhe aktivizimi i tij do të kishte pasoja të rënda ekonomike e gjeopolitike. Megjithatë, gjithnjë e më shumë zëra në Evropë po argumentojnë se koha për kompromis ka mbaruar, ndërsa mesazhi i përbashkët nga kryeqytetet evropiane është i qartë: Grenlanda nuk është në shitje.
