Rikalibrimi i Strategjisë së Inteligjencës Amerikane për një Rend Global të Pasigurt

Alexander Bick & Philip Potter

Pas 11 shtatorit, krijimi i Zyrës së Drejtorit të Inteligjencës Kombëtare shënoi një epokë të re për komunitetin amerikan të inteligjencës. Strategjia e parë Kombëtare e Inteligjencës kishte një objektiv të qartë: të parandalohej surpriza tjetër strategjike në territorin amerikan.

Sot, sfida nuk është terrorizmi si rrezik i vetëm, por një rend global që po transformohet me shpejtësi. Lufta në Ukrainë, tensionet me Iranin, krizat në Venezuelë, konkurrenca me Kinën — të gjitha janë simptoma të një sistemi ndërkombëtar më të kontestuar, më teknologjik dhe më pak të rregulluar nga norma të përbashkëta.

Autorët argumentojnë se strategjia e re amerikane e inteligjencës duhet të përqendrohet në katër shtylla themelore:

1. Marrja seriozisht e deklaratave të udhëheqësve

2. Hartëzimi i ekosistemeve të elitës

3. Analiza ndër-teatrore e konkurrencës

4. Trajtimi i kohës si variabël strategjik

1. Retorika si tregues strategjik i qëllimit

Në analizën tradicionale të sigurisë, deklaratat publike shpesh janë trajtuar si propagandë ose retorikë për konsum të brendshëm. Megjithatë, përvoja e dekadës së fundit tregon se kjo qasje ka kufizime serioze.

• Vladimir Putin paralajmëroi për vite me radhë mbi Ukrainën përpara aneksimit të Krimesë dhe pushtimit të plotë në vitin 2022.

• Xi Jinping e ka artikuluar vazhdimisht ribashkimin me Tajvanin si komponent të “ringjalljes kombëtare”.

Në kontekstin e lidershipit personalist dhe nacionalizmit të theksuar, retorika ideologjike nuk është më dekorative — ajo është pjesë e arkitekturës së vendimmarrjes.

Për inteligjencën amerikane, kjo nënkupton:

• Trajtimin e narrativave historike si tregues të orientimit strategjik.

• Vlerësimin e vazhdimësisë diskursive si sinjal për objektiva afatgjata.

• Diferencimin midis dezinformimit taktik dhe deklarimeve të qëndrueshme ideologjike.

Në një sistem ndërkombëtar me norma të dobësuara, fjalët e liderëve shpesh paraprijnë veprimet.

2. Gjeopolitika e ekosistemeve: Pushteti përtej shtetit

Rivaliteti i sotëm nuk zhvillohet vetëm midis ushtrive apo diplomacive, por midis ekosistemeve teknologjike dhe ekonomike.

Gjatë Luftës së Ftohtë, pushteti ishte relativisht i përqendruar në aparatet shtetërore. Sot, ai shpërndahet në:

• kompani teknologjike,

• investitorë privatë,

• universitete kërkimore,

• zinxhirë furnizimi globalë,

• rrjete rregullatore dhe standardizimi.

Rivaliteti SHBA-Kinë ilustron këtë transformim. Kina ka integruar kapitalin shtetëror, ndërmarrjet publike dhe sektorin privat në një ekosistem të koordinuar për gjysmëpërçues, inteligjencë artificiale dhe 5G.

Në këtë kontekst, Tajvani nuk është thjesht çështje territoriale, por nyje kritike e arkitekturës globale të prodhimit të çipave.

Për komunitetin e inteligjencës, kjo nënkupton:

• Hartëzim sistematik të rrjeteve elitare (kapital, inovacion, ndikim).

• Identifikim të pikave të ngushta dhe dobësive strukturore.

• Integrim të inteligjencës ekonomike me analizën tradicionale ushtarake.

Gjeostrategjia moderne nuk përcaktohet vetëm nga kapaciteti i tankeve, por nga kontrolli mbi zinxhirët e teknologjisë kritike.

3. Dinamika ndër-teatrore dhe përshkallëzimi horizontal

Një nga rreziqet më të mëdha analitike është trajtimi i teatrove si të izoluar.

Në realitet:

• Rusia thellon bashkëpunimin me Korenë e Veriut dhe Iranin për të mbështetur luftën në Ukrainë.

• Kina vëzhgon konfliktin ukrainas për të nxjerrë mësime operative për Tajvanin.

• Një krizë në Indo-Paqësor mund të aktivizojë tensione në Lindjen e Mesme ose Arktik.

Kjo krijon një arkitekturë të përshkallëzimit horizontal — presion në një teatër për të kompensuar dobësi në një tjetër.

Për inteligjencën amerikane, kjo kërkon:

• Analizë të ndërvarësive rajonale.

• Vlerësim të efektit zinxhir në sistemin ndërkombëtar.

• Identifikim të pikave ku presioni i kufizuar mund të prodhojë ndikim strategjik disproporcional.

Gjeostrategjia bashkëkohore është më pak lineare dhe më shumë rrjetore.

4. Koha si variabël strategjik

Koha nuk është thjesht sfond. Ajo është faktor aktiv në vendimmarrje.

Një përballje e mundshme SHBA-Kinë në:

• 2027,

• 2035,

• apo 2049

…do të kërkonte arkitektura të ndryshme forcash, diplomacie dhe ekonomie.

Në rastin e Rusisë, pushtimi i Ukrainës u konceptua si operacion i shpejtë, por u shndërrua në luftë rraskapitëse me pasoja industriale dhe demografike.

Në rastin e Kinës, faktorë si:

• ngadalësimi ekonomik,

• rënia demografike,

• personalizimi i lidershipit,

…mund të kompresojnë horizontet kohore dhe të rrisin tolerancën ndaj rrezikut.

Komuniteti i inteligjencës duhet të analizojë jo vetëm nëse një krizë do të ndodhë, por kur, për sa kohë dhe me çfarë ritmi do të përshkallëzohet.

Menaxhimi i rivalitetit strategjik është, në thelb, menaxhim i kohës.

Përfundim: Inteligjenca si instrument i konkurrencës sistemike

Rikalibrimi i strategjisë amerikane të inteligjencës nuk kërkon zgjerim të pakufizuar të misionit, por përqendrim.

Në një rend global të fragmentuar:

• Deklaratat ideologjike janë sinjale strategjike.

• Ekosistemet teknologjike janë fushëbeteja e re.

• Teatrot janë të ndërlidhur.

• Koha është armë.

Inteligjenca e shekullit XXI nuk mund të kufizohet në paralajmërim taktik. Ajo duhet të funksionojë si instrument gjeostrategjik për të ruajtur avantazhin amerikan në një sistem ndërkombëtar ku surpriza është bërë normë dhe rivaliteti është strukturor.

Në fund, avantazhi strategjik nuk do të fitohet vetëm nga forca ushtarake, por nga aftësia për të kuptuar — më shpejt dhe më thellë se kundërshtari — drejtimin e transformimeve globale.